Bộ Công Thương tổng rà soát 498 văn bản quy phạm pháp luật, xác định lộ trình xử lý tập trung trong giai đoạn 2026-2027

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng chủ trì cuộc họp chuyên đề về công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế ngành Công Thương ngày 11/9/2026

Thực hiện Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật; Nghị quyết số 2092/NQ-UBTVQH15 ngày 03/4/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL); Quyết định số 05/QĐ-BCĐ ngày 10/4/2026, Hướng dẫn số 06/HD-BCĐ ngày 22/4/2026 của Ban Chỉ đạo và Chỉ thị số 32/CT-TTg ngày 19/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đã tổ chức tổng rà soát toàn bộ hệ thống VBQPPL thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ theo từng lĩnh vực, tiêu chí và phương án xử lý. 

Sau khi hoàn thành báo cáo lần đầu vào tháng 7/2026 và trên cơ sở kết quả thẩm định của Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương tiếp tục đối chiếu, chỉnh lý kết quả rà soát. Trong tháng 9/2026, Bộ tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi các cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp.

Theo kết quả tổng hợp cập nhật ngày 27/9/2026, có 54 cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp có ý kiến; 138 ý kiến/nhóm vấn đề được tiếp thu, 6 ý kiến/nhóm vấn đề không tiếp thu, 30 ý kiến/nhóm vấn đề được ghi nhận để tiếp tục nghiên cứu. Có 30 cơ quan, đơn vị có nội dung nhất trí, cơ bản nhất trí hoặc thống nhất với toàn bộ hoặc một phần hồ sơ.

113 lượt nhiệm vụ, đề xuất xử lý

Tính đến ngày 25/9/2026, Bộ Công Thương tổng hợp 498 VBQPPL còn hiệu lực hoặc chưa có hiệu lực thuộc trách nhiệm tổng rà soát.

Trong đó có 11 luật của Quốc hội; 1 nghị quyết của Quốc hội; 2 pháp lệnh của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; 69 nghị định của Chính phủ; 6 nghị quyết của Chính phủ; 26 quyết định của Thủ tướng Chính phủ; 372 thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; 1 quyết định của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; 6 thông tư liên tịch và 4 văn bản thuộc hình thức khác. 

Ngoài ra, có 1 VBQPPL ban hành theo chế độ mật không thống kê trong 498 văn bản. Các VBQPPL thuộc phạm vi rà soát đã được sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một phần bởi 194 văn bản; có 14 văn bản chỉ có nội dung bãi bỏ VBQPPL khác. 

Tính đến ngày 25/9/2026, Bộ Công Thương tổng hợp 498 VBQPPL còn hiệu lực hoặc chưa có hiệu lực thuộc trách nhiệm tổng rà soát

Kết quả rà soát xác định 39 VBQPPL đề xuất sửa đổi, bổ sung; 26 VBQPPL đề xuất thay thế toàn bộ; 3 VBQPPL đề xuất bãi bỏ một phần và 31 VBQPPL đề xuất bãi bỏ toàn bộ. Đồng thời, có 14 VBQPPL đề xuất ban hành mới, trong đó 4 luật có nội dung đề xuất ban hành VBQPPL có hiệu lực pháp lý cao hơn. 

Không có VBQPPL đề xuất tạm ngưng hiệu lực toàn bộ hoặc một phần; không có nội dung đề xuất giải thích hoặc hướng dẫn áp dụng theo Điều 60, Điều 61 Luật Ban hành VBQPPL năm 2025 và không có trường hợp đề xuất xử lý theo cơ chế đặc biệt của Nghị quyết số 206/2025/QH15.

Các phương án xử lý tập trung vào cập nhật thẩm quyền, cơ cấu tổ chức; khắc phục quy định mâu thuẫn, chồng chéo, không còn phù hợp; giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; xử lý điểm nghẽn trong thực tiễn; đồng thời xây dựng khuôn khổ pháp lý mới cho các lĩnh vực, mô hình phát triển đang hình thành. 

Tổng hợp các phương án cho thấy có 113 lượt nhiệm vụ, đề xuất xử lý. Trong số 498 VBQPPL thuộc phạm vi rà soát, có 99 văn bản được đề xuất xử lý, chiếm khoảng 19,5%. Riêng Luật Thương mại và Luật Quản lý ngoại thương có 2 thời hạn xử lý theo các giai đoạn khác nhau. Bên cạnh đó là 14 VBQPPL được đề xuất ban hành mới. Việc xác định hình thức xử lý được gắn với lộ trình cụ thể, nhất là nhóm văn bản phải hoàn thành trong năm 2026 và trước ngày 01/3/2027.

Từ kết quả rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Công Thương chỉ ra có 113 lượt nhiệm vụ/đề xuất xử lý

Tập trung xử lý các quy định chưa phù hợp, điểm nghẽn trong thực tiễn

Xét theo các tiêu chí rà soát, về sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Bộ Công Thương đề xuất xử lý 36 nội dung tại 34 VBQPPL. Trọng tâm là thể chế hóa kịp thời các chủ trương mới về tổ chức bộ máy, phân quyền, phân cấp; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; hội nhập quốc tế; phát triển kinh tế tư nhân; an ninh năng lượng; hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật và các nhiệm vụ đặc thù của ngành Công Thương. 

Trong đó, về tổ chức bộ máy, có 20 VBQPPL cần xử lý, tập trung vào phân quyền, phân cấp, phân định thẩm quyền và trách nhiệm; điều chỉnh chủ thể thực hiện, tên cơ quan và cơ chế phối hợp theo mô hình tổ chức mới; xử lý các quy định còn phản ánh cơ cấu cũ trong thương mại, dầu khí, điện lực, quản lý thị trường, chợ, rượu, thuốc lá, cụm/khu công nghiệp, hóa chất, địa chất và khoáng sản; bảo đảm nguyên tắc một việc chỉ giao một cơ quan chủ trì, chịu trách nhiệm.

Về khoa học, công nghệ, có 2 VBQPPL cần xử lý, tập trung xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong ngành Công Thương và khuôn khổ pháp lý cho phát triển công nghiệp trọng điểm, tự chủ công nghệ chiến lược. 

Về hội nhập quốc tế, có 4 VBQPPL cần xử lý, gồm 1 luật và 3 thông tư, trọng tâm là pháp luật về phòng vệ thương mại, quy tắc xuất xứ hàng hóa, tự chứng nhận xuất xứ và phân luồng thương nhân trong cấp C/O.

Đối với phát triển kinh tế tư nhân, có 5 VBQPPL cần xử lý, tập trung xóa bỏ rào cản gia nhập thị trường, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, phát triển hạ tầng thương mại và xúc tiến thương mại, tạo điều kiện tiếp cận nguồn lực theo cơ chế thị trường và hoàn thiện quy định về xuất xứ hàng hóa lưu thông trong nước.

Xét theo các tiêu chí rà soát, về sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Bộ Công Thương đề xuất xử lý 36 nội dung tại 34 VBQPPL

Về an ninh năng lượng quốc gia, có 2 VBQPPL cần xử lý, gồm 1 nghị định và 1 quyết định của Thủ tướng Chính phủ, tập trung vào cơ chế phát triển nguồn điện, điện khí LNG và lộ trình phát triển thị trường điện cạnh tranh. Ngoài ra, có 1 thông tư cần xử lý liên quan đến quy trình xây dựng, ban hành và tổ chức thi hành VBQPPL của Bộ Công Thương; 2 luật cần xử lý liên quan đến giao dịch hàng hóa phái sinh và phát triển hạ tầng, không gian liên kết công nghiệp. 

Về tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật, qua rà soát không phát hiện nội dung trái Hiến pháp hoặc trái pháp luật. Có 45 VBQPPL/đề xuất cần xử lý, trong đó 40 VBQPPL có nội dung mâu thuẫn, chồng chéo, không còn phù hợp hoặc căn cứ pháp lý, cơ cấu tổ chức, đối tượng điều chỉnh đã thay đổi; 5 VBQPPL liên quan đến nội dung được giao quy định chi tiết hoặc cần hoàn thiện văn bản để thi hành luật. Các lĩnh vực tập trung gồm tổ chức cán bộ, pháp chế, điện lực, thương mại điện tử, kỹ thuật an toàn, xuất nhập khẩu, địa chất và khoáng sản. 

Về tương thích với điều ước quốc tế, qua rà soát không phát hiện nội dung, quy định không tương thích với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Có 2 nội dung tại 2 VBQPPL cần được hoàn thiện pháp luật trong nước để thực hiện điều ước quốc tế. 

Đối với thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, Bộ Công Thương đã triển khai các chương trình cải cách độc lập với nhiệm vụ tổng rà soát và đã cắt giảm 367/658 điều kiện kinh doanh, chiếm 55,7%, tại nhiều lĩnh vực cốt lõi. Bộ cũng đề xuất cắt giảm 3/20 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện thuộc phạm vi quản lý tại Luật Đầu tư năm 2025 và tiếp tục đề xuất cắt giảm thêm 2 ngành, nghề tại Luật Đầu tư sửa đổi năm 2026. Do các chỉ tiêu cắt giảm cơ bản đã được thực hiện theo các chương trình, nghị quyết chuyên đề, Báo cáo tổng rà soát không đề xuất thêm phương án cắt giảm độc lập. 

Bên cạnh đó, có 27 VBQPPL cần tiếp tục xử lý để thực hiện đầy đủ các phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, tập trung vào kế hoạch - tài chính, dầu khí, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, cạnh tranh, bán hàng đa cấp, xăng dầu, khí, điện lực, công nghiệp, xuất nhập khẩu, hóa chất, vật liệu nổ công nghiệp, địa chất và khoáng sản. 

Đối với điểm nghẽn trong áp dụng pháp luật, có 12 VBQPPL cần xử lý do quy định chưa rõ ràng, có nhiều cách hiểu, chưa hợp lý hoặc chưa phù hợp thực tiễn; tập trung ở thương mại trong nước, điện lực, xăng dầu, truy xuất nguồn gốc, quản lý ngoại thương, kỹ thuật an toàn, quy trình nội bộ và địa chất, khoáng sản.

Đồng thời, có 1 vấn đề đề xuất ban hành mới 1 thông tư về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với phương pháp chèn lò toàn phần trong khai thác mỏ hầm lò, dự kiến năm 2028, nhằm khắc phục khoảng trống kỹ thuật và đáp ứng yêu cầu công nghệ, an toàn hiện hành.

Gần 90% nhiệm vụ sẽ xử lý trong hai năm 2026-2027

Theo lộ trình xử lý, trong năm 2026 có 34 lượt nhiệm vụ, gồm 7 sửa đổi, bổ sung; 7 thay thế; 2 ban hành mới và 18 bãi bỏ toàn bộ. Trọng tâm là Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật Điện lực, Luật Quản lý ngoại thương; các quy định về xăng dầu, khí, chợ; đồng thời bãi bỏ 12 văn bản địa chất, khoáng sản sau chuyển giao chức năng. 

Năm 2027 có 66 lượt nhiệm vụ, gồm 28 sửa đổi, bổ sung; 19 thay thế; 3 bãi bỏ một phần; 6 ban hành mới và 10 bãi bỏ toàn bộ. Trọng tâm là nhóm văn bản phải hoàn thành trước ngày 01/3/2027; phân quyền, phân cấp; dầu khí, điện lực, khu/cụm công nghiệp, rượu, thuốc lá, hóa chất, vật liệu nổ; xuất xứ/C/O; địa chất, khoáng sản; Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh và Luật Công nghiệp trọng điểm. 

Giai đoạn 2028-2030 có 13 lượt nhiệm vụ, gồm 4 sửa đổi, bổ sung; 6 ban hành mới và 3 bãi bỏ toàn bộ. Trọng tâm là hạ tầng thương mại, xúc tiến thương mại, không gian/hạ tầng công nghiệp, sandbox; sửa Pháp lệnh Quản lý thị trường; tái cấu trúc Luật Thương mại và Luật Quản lý ngoại thương; năm 2030 ban hành Luật về phòng vệ thương mại. 

Như vậy, 100/113 lượt nhiệm vụ, chiếm khoảng 88,5%, tập trung trong hai năm 2026-2027. Trong đó, năm 2026 tập trung các dự án luật thuộc Chương trình lập pháp, văn bản về thương mại, cạnh tranh, xăng dầu, khí, điện lực, xuất nhập khẩu và bãi bỏ nhóm văn bản cũ về địa chất, khoáng sản sau chuyển giao chức năng.

Bộ Công Thương sẽ tập trung xử lý 100/113 lượt nhiệm vụ, chiếm khoảng 88,5%, trong hai năm 2026-2027

Năm 2027 là năm có khối lượng lớn nhất, tập trung các văn bản phải hoàn thành trước ngày 01/3/2027 về phân quyền, phân cấp, dầu khí, điện lực, khu công nghiệp, rượu, thuốc lá, vật liệu nổ, xuất xứ hàng hóa, địa chất và khoáng sản.

Giai đoạn 2028-2030 có 9 lượt nhiệm vụ trong năm 2028, 3 lượt trong năm 2029 và 1 luật trong năm 2030; trọng tâm là hoàn thiện cấu trúc pháp luật thương mại, quản lý thị trường, hạ tầng thương mại, xúc tiến thương mại, không gian/hạ tầng công nghiệp, sandbox, quản lý ngoại thương và phòng vệ thương mại. Theo kết quả rà soát hiện tại, không có nhiệm vụ được xác định lộ trình sau năm 2030. 

Đến thời điểm báo cáo, có 9 nhiệm vụ đã có văn bản xử lý được ban hành, gồm 1 luật, 7 nghị định và 1 thông tư. Trong số này, 6 văn bản đã có hiệu lực; 3 văn bản đã ban hành nhưng chưa có hiệu lực tại thời điểm báo cáo gồm Luật số 10/2026/QH16 thay thế Luật Dầu khí, có hiệu lực từ ngày 01/3/2027; Nghị định số 342/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 18/10/2026 và Nghị định số 344/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 20/10/2026. 

Đối với nhóm nhiệm vụ trọng điểm, các dự án sửa đổi Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và Luật Điện lực đã được trình Quốc hội; Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh đã trình Quốc hội và dự kiến thông qua tại kỳ họp thứ 3 vào tháng 5/2027. Một số nghị định về kinh doanh xăng dầu, kinh doanh khí và xử phạt trong lĩnh vực dầu khí, xăng dầu, khí đã được trình Chính phủ. Nhóm văn bản phải hoàn thành trước ngày 01/3/2027 cần được chuẩn bị và triển khai ngay từ năm 2026. 

Hoàn thiện thể chế, tinh gọn hệ thống pháp luật ngành Công Thương

Theo đánh giá của Bộ Công Thương, công tác tổng rà soát được triển khai nghiêm túc, đồng bộ, bám sát chỉ đạo của Ban Chỉ đạo, Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Tư pháp; kết hợp rà soát chuyên môn với tham vấn các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và đối tượng chịu tác động.

Kết quả đã nhận diện tương đối đầy đủ các nhóm văn bản cần sửa đổi, thay thế, bãi bỏ và ban hành mới; lượng hóa theo tiêu chí, hình thức văn bản và lộ trình xử lý; đồng thời gắn với các nhiệm vụ lớn về tổ chức bộ máy, phân quyền, phân cấp, cải cách thủ tục hành chính, phát triển khoa học - công nghệ, an ninh năng lượng và hoàn thiện thể chế cho phát triển ngành Công Thương. 

Khó khăn chủ yếu là phạm vi quản lý của Bộ rộng, số lượng văn bản lớn, nhiều văn bản được sửa đổi nhiều lần và có quan hệ dẫn chiếu phức tạp; trong năm 2026 tiếp tục phát sinh nhiều VBQPPL mới về tổ chức bộ máy, phân quyền, thủ tục hành chính, điện lực, khu công nghiệp, địa chất và khoáng sản. Một số văn bản đồng thời thuộc nhiều tiêu chí hoặc nhiều báo cáo chuyên đề, dễ phát sinh khác biệt về số liệu, lộ trình và phương án xử lý nếu không thống nhất phương pháp thống kê và cơ quan chủ trì. 

Đặc biệt, sau Nghị quyết số 66.25/2026/NQ-CP, chức năng quản lý nhà nước về khu công nghiệp, địa chất và khoáng sản có sự điều chỉnh giữa Bộ Công Thương và các bộ liên quan. Thực tế có trường hợp Bộ Công Thương đã ban hành quy định mới theo chức năng được tiếp nhận nhưng văn bản cũ của cơ quan trước đây vẫn còn hiệu lực, đòi hỏi cơ chế phối hợp chặt chẽ để xử lý hiệu lực, tránh chồng lấn và khoảng trống pháp lý. 

Việc xử lý kết quả tổng rà soát được gắn với Chiến lược hoàn thiện pháp luật ngành Công Thương đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, theo các trụ cột lớn gồm Thương mại - Cạnh tranh, Công nghiệp, Năng lượng.

Trọng tâm là chuyển tư duy từ quản lý sang kiến tạo phát triển; tái cấu trúc hệ thống pháp luật theo hướng tinh gọn, ít tầng nấc, minh bạch, dễ tiếp cận; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm và quản trị bằng dữ liệu, rủi ro; đồng thời hoàn thiện thể chế cho thương mại hiện đại, cạnh tranh trong môi trường số, công nghiệp trọng điểm, hạ tầng và không gian liên kết công nghiệp, an ninh năng lượng, chuyển đổi xanh - số và các mô hình kinh tế mới. 

Theo phương án xử lý, 31/498 VBQPPL hiện hữu được đề xuất bãi bỏ toàn bộ, tương đương khoảng 6,2% số văn bản thuộc phạm vi rà soát. Việc tinh gọn không chỉ được đánh giá bằng số lượng văn bản giảm mà còn ở việc giảm đầu mối tra cứu, hợp nhất các quy định, hạn chế văn bản hướng dẫn nhiều tầng, loại bỏ quy định không phù hợp và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.