Bộ đội Biên phòng chung tay phòng, chống khai thác IUU

Cán bộ Đồn Biên phòng Lý Sơn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi tổ chức tuyên truyền các quy định về phòng, chống khai thác IUU, trao tặng cờ Tổ quốc và ảnh Bác Hồ, vận động ngư dân đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi vươn khơi bám biển. Ảnh: Anh Tuấn

Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của ngư dân

Năm 2025, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các đơn vị Bộ đội Biên phòng tuyến biển quán triệt nghiêm túc, đầy đủ các văn bản chỉ đạo của cấp trên về nhiệm vụ phòng, chống khai thác IUU; đồng thời triển khai đồng bộ, quyết liệt các biện pháp đấu tranh, ngăn chặn vi phạm. Trong quá trình tổ chức thực hiện, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã xây dựng, ban hành và triển khai 27 văn bản chỉ đạo, cùng hơn 100 điện chỉ đạo gửi tới các cơ quan, đơn vị Bộ đội Biên phòng, tạo cơ sở thống nhất trong lãnh đạo, chỉ huy và hành động trên toàn tuyến biển. Công tác kiểm tra, giám sát được Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đẩy mạnh thông qua việc tổ chức các đoàn kiểm tra trực tiếp tại các đơn vị trọng điểm; đồng thời tham gia các đoàn kiểm tra của Ban Chỉ đạo IUU cấp Bộ Quốc phòng và Ban Chỉ đạo quốc gia tại 10 tỉnh, thành phố.

Công tác tuyên truyền được tiến hành thường xuyên, liên tục, coi đây là giải pháp nền tảng nhằm tạo chuyển biến căn bản trong nhận thức và hành vi khai thác hải sản trên biển. Nội dung tuyên truyền được các đơn vị Bộ đội Biên phòng tập trung làm rõ các quy định của Luật Thủy sản và các văn bản liên quan; quy định về quản lý tàu cá, duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình; hệ lụy lâu dài của hành vi vi phạm vùng biển nước ngoài; những tác động tiêu cực đối với uy tín quốc gia và sinh kế bền vững của ngư dân. Qua đó, giúp bà con hiểu rằng, phòng, chống khai thác IUU không chỉ là yêu cầu từ bên ngoài, mà trước hết là để bảo vệ lợi ích chính đáng của chính mình, gìn giữ nguồn lợi từ biển cho các thế hệ mai sau.

Trên các tuyến biển, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ Biên phòng trực tiếp xuống tàu, gặp gỡ chủ tàu, thuyền trưởng, tuyên truyền tại bến cá, khu neo đậu tránh trú bão đã trở nên quen thuộc. Với phương châm “gần dân, sát dân, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện”, nội dung tuyên truyền được cụ thể hóa bằng những ví dụ sinh động, gắn với từng chuyến biển, từng ngư trường, từng loại nghề khai thác. Nhờ đó, nhiều ngư dân đã chủ động điều chỉnh hoạt động sản xuất, chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật, không còn tâm lý né tránh hay đối phó. Anh Bùi Văn Trung, 50 tuổi, chủ tàu cá QNg 96787TS, trú tại khu dân cư số 7, Tây An Vĩnh, đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi chia sẻ: “Trước đây, chúng tôi nghe đến IUU nhưng chưa hiểu rõ. Giờ, các chú Biên phòng đến tận nhà, nói cụ thể, chỉ tận tay nên bà con nắm rất chắc, biết cái gì đúng, cái gì sai”.

Cùng với tuyên truyền trực tiếp, Bộ đội Biên phòng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác truyền thông pháp luật. Thông qua hệ thống quản lý tàu cá, các tin nhắn cảnh báo, nhắc nhở được gửi kịp thời đến chủ tàu, thuyền trưởng khi tàu có dấu hiệu vi phạm hoặc hoạt động gần ranh giới vùng biển. Việc kết hợp linh hoạt giữa tuyên truyền trực tiếp và tuyên truyền gián tiếp đã tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng ngư dân.

Trong năm qua, các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng đẩy mạnh tuyên truyền chống khai thác IUU hơn 13.000 lượt, với hơn 400.000 lượt ngư dân tham gia; tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh của địa phương và đơn vị hơn 2.000 giờ; phối hợp với Hội Chữ thập đỏ và các ban, ngành, đoàn thể địa phương tổ chức trao tặng hơn 9.000 lá cờ Tổ quốc... Ngoài ra, các đơn vị đã nhắn tin truyền thông qua phần mềm “kiểm soát tàu cá và nhắn tin truyền thông” gần 300 tin với hơn 136.000 lượt thuê bao.

Kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm

Song song với công tác tuyên truyền, các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã chủ động phối hợp với các lực lượng và chính quyền địa phương tổ chức tuần tra, kiểm soát chặt chẽ trên biển, tại các cửa sông, cửa lạch và các cảng cá, bến cá trọng điểm. Các đơn vị tổ chức tuần tra, kiểm soát hơn 26.000 lượt tổ tuần tra với hơn 115.000 lượt cán bộ, chiến sĩ và hơn 3.500 lượt phương tiện, kiểm tra hơn 62.000 tàu cá.

Công tác kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến được thực hiện nghiêm túc, đúng quy trình. Những tàu cá không đủ điều kiện pháp lý, chưa hoàn thiện hồ sơ theo quy định, hoặc không duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình đều kiên quyết không cho xuất bến. Đối với các trường hợp vi phạm, tùy theo tính chất, mức độ, các đơn vị lập biên bản xử phạt hành chính hoặc tham mưu địa phương xử lý theo đúng quy định, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật. Các đơn vị Bộ đội Biên phòng tuyến biển quản lý, kiểm tra, kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến cho hơn 670.400 lượt tàu cá với hơn 3,6 triệu lượt ngư dân. Kết quả, phát hiện, xử lý và tham mưu địa phương xử lý vi phạm hành chính hơn 1.000 vụ với hơn 1.000 phương tiện.

Điểm nổi bật trong công tác xử lý vi phạm là sự kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm khắc và tính nhân văn. Với những trường hợp cố tình vi phạm, tái phạm nhiều lần, lực lượng Biên phòng kiên quyết xử lý dứt điểm. Tuy nhiên, đối với những ngư dân vi phạm lần đầu do nhận thức chưa đầy đủ, cán bộ, chiến sĩ vừa xử lý theo quy định, vừa kiên trì tuyên truyền, phân tích để bà con hiểu rõ sai phạm, không tái diễn.

Việc ứng dụng hệ thống giám sát hành trình tàu cá tiếp tục phát huy hiệu quả rõ rệt. Thông qua việc theo dõi dữ liệu hành trình, các đơn vị kịp thời phát hiện tàu cá mất kết nối, hoạt động vượt ranh giới cho phép; chủ động liên hệ, cảnh báo, yêu cầu tàu quay về vùng biển an toàn. Những trường hợp cố tình vi phạm được lập hồ sơ theo dõi, xử lý nghiêm theo quy định, góp phần kéo giảm rõ rệt tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Thông qua hệ thống giám sát hành trình tàu cá, các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã phát hiện, thông báo, yêu cầu hơn 6.500 chủ phương tiện, thuyền trưởng tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình tự khắc phục, mở lại kết nối theo quy định; cảnh báo, yêu cầu hơn 300 lượt tàu cá hoạt động gần ranh giới vùng biển giữa Việt Nam với các nước, không vi phạm vùng biển nước ngoài.

Sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của Bộ đội Biên phòng đã góp phần quan trọng cùng các lực lượng và địa phương từng bước tháo gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) đối với ngành thủy sản Việt Nam. Qua đó, trật tự, kỷ cương trong khai thác thủy sản từng bước được thiết lập, môi trường pháp lý ngày càng minh bạch, tạo nền tảng cho nghề cá phát triển bền vững, có trách nhiệm. Quan trọng hơn, từ sự đồng hành tận tụy và tinh thần “vì nhân dân phục vụ”, niềm tin của bà con ngư dân được bồi đắp, để mỗi con tàu yên tâm vươn khơi, bám biển, góp phần bảo vệ chủ quyền trên những vùng biển đảo của Tổ quốc.

Tuấn Khang