Bộ đội Biên phòng chung tay tháo gỡ 'thẻ vàng' cho ngành thủy sản

Đồn Biên phòng Kim Sơn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Ninh Bình tuyên truyền cho ngư dân chấp hành nghiêm quy định pháp luật về hành nghề trên biển. Ảnh: Duy Khiêm

Cùng với các bộ, ngành, địa phương thực hiện mục tiêu gỡ “thẻ vàng”, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã ban hành gần 30 văn bản, hàng trăm điện chỉ đạo các đơn vị tuyến biển; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về khai thác thủy sản. Các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức hàng chục nghìn lượt tuyên truyền, thu hút hàng trăm nghìn lượt ngư dân tham gia.

Cán bộ, chiến sĩ trực tiếp xuống tàu, đến từng bến cá, khu neo đậu tránh trú bão để vận động, giải thích, giúp ngư dân hiểu rõ quy định của pháp luật và hệ lụy của hành vi vi phạm IUU. Đồng thời, hàng trăm nghìn lượt tin nhắn thông qua phần mềm “kiểm soát tàu cá” đã được gửi tới chủ tàu, thuyền trưởng để cảnh báo nguy cơ vi phạm, nhắc nhở chấp hành quy định.

Cùng với tuyên truyền, Bộ đội Biên phòng chú trọng đối thoại, vận động, ký cam kết với chủ tàu, thuyền trưởng không vi phạm vùng biển nước ngoài, không tắt thiết bị giám sát hành trình (VMS), không khai thác hải sản trái phép. Qua đó, từng bước nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân, chuyển từ bị kiểm soát sang tự giác tuân thủ để khi ngư dân hiểu rõ trách nhiệm, quyền lợi và hậu quả của hành vi vi phạm. Kết quả, số vụ vi phạm khai thác IUU đã giảm rõ rệt. Đây là nền tảng quan trọng để công tác chống khai thác IUU đạt hiệu quả bền vững, góp phần cùng cả nước sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của EC.

Để nâng cao hiệu quả chống khai thác IUU, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã phối hợp với các cơ quan chức năng hoàn thiện số hóa toàn diện công tác quản lý tàu cá; triển khai thủ tục đăng ký, khai báo xuất-nhập bến qua trạm kiểm soát Biên phòng trên nền tảng VNeID. Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng cũng chỉ đạo các đơn vị phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng quản lý nghiêm tàu cá nằm bờ, tàu neo đậu tại cảng cá, bãi ngang; nhất là nhóm tàu không đăng ký, không đăng kiểm, không có giấy phép khai thác và không đủ điều kiện hoạt động.

Các tổ công tác liên ngành duy trì tuần tra, kiểm soát trên biển và tại cửa sông, cửa lạch, bãi ngang, khu vực đảo gần bờ; tập trung kiểm soát nhóm tàu đi khỏi địa phương dài ngày không về; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Tại các cửa biển, cảng cá, trạm kiểm soát Biên phòng, công tác kiểm soát tàu cá được thực hiện chặt chẽ. Hàng trăm nghìn lượt tàu cá và hàng triệu lượt ngư dân đã được kiểm tra, bảo đảm đầy đủ điều kiện pháp lý trước khi ra khơi. Trên biển, các đơn vị duy trì hàng chục nghìn lượt tổ tuần tra, kiểm soát, tập trung vào các khu vực trọng điểm, vùng giáp ranh. Hoạt động tuần tra không chỉ để phát hiện vi phạm, mà còn để cảnh báo, hướng dẫn ngư dân chấp hành đúng quy định.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Hải Hòa, Bộ đội Biên phòng tỉnh Thanh Hóa tuần tra, kiểm soát tàu cá ra, vào tại cảng cá Thanh Hóa. Ảnh: Hải Chuyền

Việc ứng dụng hệ thống giám sát hành trình đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Hàng nghìn trường hợp tàu cá mất kết nối được phát hiện và yêu cầu khắc phục. Nhiều lượt tàu hoạt động gần ranh giới được cảnh báo kịp thời, ngăn chặn nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài. Tại một số địa phương trọng điểm như thành phố Hồ Chí Minh, Cà Mau, An Giang, Quảng Ngãi, công tác đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng trên biển cũng đạt nhiều kết quả quan trọng. Năm 2025, trong công tác phòng, chống khai thác IUU, các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã phát hiện, xử lý và tham mưu cho địa phương xử phạt tổng cộng 1.105 vụ, liên quan đến 1.182 phương tiện và 1.272 đối tượng, với tổng số tiền xử phạt lên tới 36,217 tỷ đồng.

Trong tổng số các vụ việc bị xử lý, Bộ đội Biên phòng đã chủ trì, phát hiện và xử lý 1.051 vụ với 1.128 phương tiện, 1.218 đối tượng, xử phạt 32,121 tỷ đồng; tịch thu 79 bộ kích điện và tước bằng thuyền trưởng có thời hạn đối với 62 trường hợp. Bên cạnh đó, qua công tác tham mưu của các đơn vị, chính quyền địa phương đã xử phạt thêm 54 vụ với hơn 4 tỷ đồng và tước bằng đối với 8 thuyền trưởng. Điểm đáng chú ý là việc xử lý được thực hiện kiên quyết nhưng vẫn bảo đảm tính nhân văn. Với những trường hợp vi phạm lần đầu do thiếu hiểu biết, lực lượng chức năng kết hợp xử lý với tuyên truyền, giúp ngư dân nhận rõ sai phạm, không tái diễn.

Thời gian tới, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng tiếp tục chỉ đạo các đơn vị tuyến biển duy trì nghiêm công tác trực sẵn sàng chiến đấu, tăng cường kiểm tra, giám sát tàu cá tại các cửa biển, cảng cá và trên các hướng, khu vực trọng điểm. Trọng tâm là quản lý chặt tàu cá có nguy cơ cao trên cơ sở dữ liệu phân tích; bảo đảm mọi phương tiện khi xuất bến đều đủ điều kiện pháp lý và thiết bị VMS hoạt động ổn định trong suốt quá trình đánh bắt.

Đồng thời, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng cũng tiếp tục phối hợp với Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel) và các cơ quan chức năng đẩy mạnh lộ trình số hóa trong quản lý hoạt động khai thác thủy sản; trọng tâm là hoàn thiện tích hợp dữ liệu dân cư (VNeID), liên thông cơ sở dữ liệu giữa các ngành và các địa phương; đồng thời rà soát, đối sánh, chuẩn hóa dữ liệu tàu cá theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Với các biện pháp đồng bộ, quyết liệt và sự đồng thuận cùng ngư dân, Bộ đội Biên phòng đang từng bước góp phần cùng cả nước gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của EC, tạo nền tảng vững chắc cho một nghề cá phát triển bền vững, gắn với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Duy Khiêm