Bộ GD&ĐT lý giải một số điểm mới của dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026

Tại sao "siết" xét tuyển bằng học bạ, điểm IELTS?

Theo dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 mà Bộ GD&ĐT vừa công bố, khi sử dụng phương thức xét học bạ, các trường phải xét điểm trung bình 6 kỳ (từ lớp 10 đến 12) của tối thiểu ba môn. Trong đó, môn Toán hoặc Ngữ văn là bắt buộc, với trọng số không thấp hơn 1/3 tổng điểm.

Thí sinh còn phải đạt mức sàn 16/30 điểm thi tốt nghiệp THPT tại tổ hợp tương ứng.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho rằng, sở dĩ đưa ra quy định này bởi việc xét tuyển bằng kết quả học bạ đã tồn tại hơn 10 năm qua. Phương thức này luôn chiếm khoảng 40% tổng số thí sinh trúng tuyển và thời gian qua phương thức xét tuyển này chủ yếu dựa trên kết quả học tập của học sinh ở lớp 12.

"Việc siết quy định này nhằm đánh giá toàn diện quá trình học tập của học sinh thông qua kết quả học tập đủ ba năm cấp 3", Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học nêu rõ.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết thêm, phương thức này bổ sung thêm điều kiện cần là học sinh phải đạt 16 điểm cho 3 môn trong tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm môn Toán và môn Ngữ văn và một môn thi khác) giúp học sinh không lơ là học tập. Đây cũng là mức điểm phần lớn thí sinh sẽ đạt trong kỳ thi tốt nghiệp, bảo đảm nguồn tuyển đủ ngưỡng chất lượng cho các trường đại học.

Đợt tuyển sinh năm nay, Bộ GD&ĐT cũng dự kiến siết việc dùng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như cộng điểm IELTS. Các trường không được vừa quy đổi điểm, vừa cộng điểm ưu tiên. Mức điểm cộng cũng bị khống chế tối đa 1,5 điểm, giảm một nửa so với hiện nay.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học lý giải, ngoại ngữ là yêu cầu khách quan trong hội nhập, mở ra cơ hội nghề nghiệp cho thí sinh sau này. Dự kiến của Bộ vừa khai thác được thực lực ngoại ngữ của thí sinh, nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc công bằng trong xét tuyển.

Giảm phương thức xét tuyển để đơn giản hóa quá trình tuyển sinh

Theo thống kê hằng năm, Bộ GD&ĐT nhận thấy, có khoảng gần 20 phương thức tuyển sinh được các trường đại học sử dụng trong thời gian qua. Tuy nhiên, khoảng 90% thí sinh trúng tuyển bằng phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển bằng kết quả học tập cấp THPT hoặc kết hợp đồng thời thi tuyển và xét tuyển học bạ. Một số phương thức tuyển sinh trong nhiều năm có rất ít thí sinh sử dụng hoặc trúng tuyển nhưng lại gây rối cho phụ huynh và thí sinh khi tìm hiểu về tuyển sinh đại học, gây lãng phí sức người, sức của.

Với mục tiêu đơn giản hóa phương thức tuyển sinh, tăng cường cải cách thủ tục hành chính và để thí sinh, phụ huynh hiểu đúng, dễ tiếp cận các phương thức tuyển sinh của cơ sở giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT đề xuất cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 05 phương thức tuyển sinh, không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng. Việc này đã được thảo luận và lấy ý kiến các đại diện cơ sở đào tạo tại các buổi tọa đàm xây dựng dự thảo Quy chế tuyển sinh và nhận được sự đồng thuận cao.

Với 5 phương thức xét tuyển (chưa bao gồm phương thức tuyển thẳng) đã bao gồm trên 95% thí sinh trúng tuyển thời gian qua; giảm số phương thức không chỉ có tác động lớn đến quá trình đơn giản hóa tuyển sinh mà còn tiết kiệm chi phí, minh bạch hóa và tạo sự công bằng hơn cho các thí sinh”, ông Thảo khẳng định.

Lý giải về việc "khống chế" điểm thưởng, điểm khuyến khích của thí sinh, GS. Nguyễn Tiến Thảo cho rằng, học sinh có nhiều năng lực, sở trường khác nhau nên công việc tuyển sinh là làm sao tuyển đúng và tuyển trúng người dự tuyển theo học ngành đào tạo mong muốn. Quy chế tuyển sinh vẫn duy trì mức điểm cộng để “thêm” vào điểm xét (điểm thi hoặc điểm học bạ) của thí sinh nhưng không vượt quá 3 điểm theo thang điểm 30. Điểm cộng của điểm thành phần nằm trong dải từ 0-1,5 điểm theo thang điểm 30.

Minh Trang