Bộ Giáo dục và Đào tạo thừa nhận trách nhiệm về thiếu sách giáo khoa cục bộ trong năm học mới

Đến 18 giờ ngày 14/9, các địa phương xác nhận còn thiếu 3.916.370 cuốn sách giáo khoa (SGK), tương đương khoảng 1,5% tổng nhu cầu. Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) thẳng thắn xác định trách nhiệm để xảy ra tình trạng thiếu SGK cục bộ thuộc về Bộ, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) và các địa phương.

Theo Bộ GD&ĐT, năm học 2026-2027 là năm đầu tiên thực hiện một bộ SGK thống nhất trên toàn quốc theo yêu cầu của Nghị quyết 71-NQ/TW. Chủ trương mới được triển khai trên phạm vi lớn, trong khi nhu cầu SGK tại các địa phương biến động mạnh do nhiều yếu tố như chính sách hỗ trợ, cấp SGK cho học sinh; sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại mạng lưới trường, lớp.

Ngay từ cuối năm 2025, Bộ GD&ĐT đã triển khai các nhiệm vụ chỉ đạo đối với những chủ thể chính trong chuỗi cung ứng. Bộ yêu cầu các địa phương rà soát nhu cầu theo từng lớp, từng môn học; phối hợp với các đơn vị xuất bản, phát hành để bảo đảm đủ SGK, đặc biệt với học sinh vùng khó khăn và học sinh thuộc diện chính sách.

Sách giáo khoa đã đặt hàng được đóng thùng và vận chuyển về tới từng trường học.

Với NXBGDVN, Bộ yêu cầu xây dựng phương án in, phát hành, cung ứng đầy đủ trước khai giảng, đồng thời chủ động điều chuyển sách giữa các vùng, miền và chuẩn bị phương án dự phòng.

Bộ cho biết mục tiêu đặt ra là bảo đảm cung ứng SGK trước ngày 15/8.

Tuy nhiên, từ giữa tháng 8, tình trạng thiếu SGK cục bộ tại một số địa phương bắt đầu được phản ánh. Bộ GD&ĐT sau đó nhiều lần yêu cầu các Sở GD&ĐT và NXBGDVN rà soát, bổ sung nguồn sách. Sau khai giảng, một số địa phương tiếp tục phản ánh tình trạng thiếu sách.

Theo số liệu NXBGDVN cập nhật đến hết ngày 14/9, tổng nhu cầu SGK là 245,94 triệu bản; kế hoạch in 228,9 triệu bản và khoảng 236,6 triệu bản đã được cung ứng tới các địa phương.

Chiều 14/9, Bộ GD&ĐT tổ chức họp trực tuyến với Sở GD&ĐT của 34 tỉnh, thành phố để tiếp tục rà soát tình hình. Kết quả xác nhận đến 18h cùng ngày, các địa phương còn thiếu 3.916.370 cuốn SGK, tương đương khoảng 1,5% tổng nhu cầu.

Trên cơ sở số liệu được xác nhận, Bộ yêu cầu NXBGDVN tiếp tục điều chuyển, cung ứng bổ sung ngay trong ngày 15/9, ưu tiên học sinh chưa có sách hoặc còn thiếu nhiều đầu sách. Các trường nội trú ở địa bàn biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và học sinh thuộc diện được hỗ trợ, cấp hoặc cho mượn SGK được xác định là nhóm cần ưu tiên.

Các địa phương phải tiếp tục rà soát, cập nhật nhu cầu trước 16h ngày 15/9 để xử lý ngay những trường hợp còn thiếu, bảo đảm học sinh có đủ SGK phục vụ học tập.

Đáng chú ý, Bộ GD&ĐT thẳng thắn nhận trách nhiệm đối với tình trạng thiếu SGK cục bộ.

Bộ xác định nguyên nhân khách quan đến từ việc năm học 2026-2027 lần đầu sử dụng một bộ SGK thống nhất trên toàn quốc; một số địa phương triển khai chính sách hỗ trợ, cấp SGK; việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại trường, lớp làm thay đổi quy mô, cơ cấu và địa bàn học sinh.

Tuy nhiên, Bộ cũng chỉ rõ những nguyên nhân chủ quan. Công tác dự báo, tổng hợp và phân tích nhu cầu SGK trong điều kiện mới chưa theo kịp thực tế; việc đánh giá năng lực sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng của NXBGDVN chưa đầy đủ. Một số giải pháp trong tổ chức cung ứng, điều phối nguồn sách của NXBGDVN chưa đủ nhanh và linh hoạt.

Tại một số địa phương, công tác đăng ký, dự báo và phối hợp cung ứng cũng chưa thật chủ động. Việc cập nhật nhu cầu phát sinh sau những thay đổi về trường, lớp, chính sách hỗ trợ SGK và nhu cầu mua thêm của học sinh, phụ huynh chưa kịp thời.

“Trách nhiệm để xảy ra tình trạng thiếu SGK cục bộ thuộc về Bộ GD&ĐT, NXBGDVN và các địa phương”, Bộ GD&ĐT nêu rõ.

Theo Bộ, đây là tồn tại, hạn chế cần nghiêm túc nhìn nhận, chấn chỉnh và khắc phục, không để lặp lại trong những năm học tiếp theo, nhất là trong công tác theo dõi, dự báo, kết nối dữ liệu, kiểm tra, đôn đốc và điều phối khi nhu cầu thực tế biến động.

Trước mắt, Bộ tiếp tục yêu cầu NXBGDVN điều chuyển sách giữa các địa bàn, in và cung ứng bổ sung theo nhu cầu thực tế. Trong thời gian chờ bản in, SGK điện tử được cung cấp miễn phí; các cơ sở giáo dục được khai thác sách tại thư viện và sách cũ còn sử dụng được nhằm hạn chế ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh.

Về lâu dài, Bộ GD&ĐT cho biết sẽ rà soát, đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý SGK theo hướng xác định đây là sản phẩm, dịch vụ công, mặt hàng thiết yếu đặc thù; quản trị toàn bộ chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu thống nhất, phân định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và doanh nghiệp.

Bộ cũng yêu cầu xây dựng cơ chế dự phòng, điều phối linh hoạt nhằm bảo đảm SGK được cung ứng chủ động, ổn định ngay từ đầu mỗi năm học.

Cùng với việc xử lý tình trạng thiếu sách, Bộ GD&ĐT đang dự thảo kế hoạch rà soát, điều chỉnh Chương trình giáo dục phổ thông và SGK theo hướng giảm tính hàn lâm, tăng thực hành, trải nghiệm và cập nhật những yêu cầu mới.

Bộ cho biết sẽ tiếp tục tiếp nhận ý kiến từ chuyên gia, cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, phụ huynh và báo chí; rà soát những nội dung, ngữ liệu trong SGK được phản ánh là chưa phù hợp. Việc điều chỉnh, nếu có, sẽ được thực hiện trên cơ sở khoa học, chuyên môn, quy định pháp luật và theo đúng quy trình, thẩm quyền.