Bộ KH&CN đồng hành cùng địa phương giải quyết vấn đề chuyển đổi số từ thực tế

Đây là thông điệp mà Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long truyền tải tại Lễ chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia 9/10.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long phát biểu tại Lễ chào mừng

Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2026.

Theo Thứ trưởng, trước đây, tiến trình chuyển đổi số tại nhiều nơi rơi vào tình trạng "làm ngược" khi các doanh nghiệp công nghệ số “có sản phẩm gì thì đem giới thiệu và áp dụng tại địa phương”. Cách tiếp cận này khiến chuyển đổi số không đi đến tận cùng do sản phẩm thương mại chỉ giải quyết được một phần vấn đề.

Dẫn chứng thực tế là nhiều trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC) triển khai rầm rộ ở các địa phương nhưng lãnh đạo địa phương không sử dụng, nguyên nhân do hệ thống không giải quyết đúng bài toán điều hành của chính quyền cũng như nhu cầu thực tế của người dân và doanh nghiệp địa phương.

Từ bài học đó, Thứ trưởng cho biết, chiến lược trong giai đoạn mới sẽ thay đổi căn bản cách tiếp cận, tập trung xác định và giải quyết dứt điểm các vấn đề thực tế của người dân, doanh nghiệp và chính quyền cơ sở.

Thay vì chỉ dừng lại ở công tác ban hành và hướng dẫn thể chế, Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết trực tiếp bắt tay cùng địa phương, doanh nghiệp làm thử, làm thật và giải quyết tới cùng các điểm nghẽn còn tồn tại.

Đầu tiên là đồng hành cùng địa phương trong triển khai Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số. Trước tình trạng lúng túng của các bộ, ngành và địa phương khi triển khai Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số đã ban hành, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ thực hiện trước tiên rồi gửi các bộ khác tham khảo. Song song với đó, Bộ sẽ đồng hành cùng một địa phương cụ thể để hoàn thiện khung chuẩn từ thực tế trước khi chia sẻ rộng rãi cho các tỉnh, thành khác.

Với đô thị thông minh, thay vì để địa phương hoàn thành danh mục các ứng dụng “mà không biết để làm gì, giải quyết bài toán gì, nhu cầu gì”, Bộ sẽ tổng kết các kết quả, bài toán mà địa phương đã giải quyết thông qua chuyển đổi số, tổng hợp thành các trường hợp điển hình. Căn cứ vào nhu cầu và điều kiện thực tế, từng địa phương sẽ chủ động lựa chọn những ứng dụng phù hợp nhất.

Bộ cũng cam kết đồng hành cùng địa phương triển khai thành công mô hình chuyển đổi số cấp xã. Bộ đang rà soát xem địa phương sẽ có bao nhiêu bài toán; các nền tảng dùng chung của Trung ương sẽ giải quyết được bao nhiêu bài toán; bao nhiêu bài toán tỉnh sẽ phải giải quyết. Từ đó, Bộ sẽ đồng hành cùng một địa phương giải quyết dứt điểm các bài toán đó trước khi nhân rộng.

Về kinh tế số, Bộ hướng tới trọng tâm là chuyển đổi số, với đối tượng chính là các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bộ đã hoàn thành bộ công cụ gồm 13 ứng dụng hỗ trợ chuyển đổi số.

“Chúng tôi chỉ chọn những ứng dụng và chọn những doanh nghiệp đồng hành nếu những ứng dụng ấy, những doanh nghiệp ấy thực sự tạo ra tăng trưởng hai con số cho các doanh nghiệp, hộ kinh doanh”, Thứ trưởng cho biết.

Để nâng cao năng lực cho cán bộ tại cơ sở, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông được giao nhiệm vụ phối hợp cùng các đơn vị khảo sát thực tế nhiệm vụ và kỹ năng cần thiết của cán bộ chuyên trách cấp xã. Chương trình đào tạo áp dụng phương pháp "cầm tay chỉ việc", làm mẫu tại khoảng 20 xã để đánh giá hiệu quả thực sự trước khi đào tạo đại trà. Đồng thời, các mô hình hay của Tổ công nghệ số cộng đồng được tổng kết. Nhu cầu, năng lực công nghệ cần có của cán bộ tổ công nghệ số cộng đồng cũng được đánh giá lại, từ đó Bộ tổ chức đào tạo linh hoạt qua các hình thức trực tuyến, video và bài học ngắn.

Sự thay đổi mạnh mẽ trong phương thức thực thi được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến thực chất, giúp người dân và doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước.