Bỏ kiểm tra nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy, tăng trách nhiệm của chủ đầu tư

Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Theo chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tổ về dự án Luật này vào sáng 26/10.

Quang cảnh một phiên họp của Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

Dự thảo sửa đổi, bổ sung 26 điều của hai luật, tập trung phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhằm giảm thời gian, chi phí cho người dân, doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý về an ninh, an toàn.

Bỏ kiểm tra nghiệm thu PCCC, chuyển sang hậu kiểm

Với Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Luật là bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy, chuyển sang cơ chế hậu kiểm.

Theo cơ quan soạn thảo, việc thực hiện đồng thời thủ tục thẩm định thiết kế và kiểm tra nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy làm phát sinh thời gian, chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Trong khi đó, bản chất của thủ tục kiểm tra nghiệm thu là đánh giá việc chấp hành các quy định pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, bảo đảm công trình, phương tiện phù hợp với hồ sơ thiết kế đã được thẩm định.

Do đó, việc cắt giảm thủ tục kiểm tra nghiệm thu vẫn bảo đảm mục tiêu quản lý khi duy trì thẩm định thiết kế và bổ sung cơ chế hậu kiểm.

Thực tế, thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy đã được bãi bỏ từ ngày 1/7/2026 theo Nghị quyết 66.18/2026 của Chính phủ. Dự thảo Luật lần này tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý để thực hiện thống nhất.

Đáng chú ý, bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu không đồng nghĩa với việc chủ đầu tư được phép đưa công trình vào hoạt động khi chưa bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy.

Dự thảo quy định chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông chỉ được đưa công trình, hạng mục công trình, phương tiện vào khai thác, sử dụng sau khi đã nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy và chấp hành các quy định về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, thẩm định thiết kế.

Cơ quan quản lý Nhà nước sẽ kết hợp kiểm tra định kỳ về phòng cháy, chữa cháy với kiểm tra việc chấp hành quy định về nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông.

Bên cạnh đó, sau khi tổ chức nghiệm thu, chủ đầu tư phải khai báo, cập nhật thông tin trên cơ sở dữ liệu phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và truyền tin báo cháy hoặc thông báo cho cơ quan quản lý chuyên ngành trước khi đưa công trình vào hoạt động.

Trường hợp đưa công trình vào khai thác, sử dụng nhưng không bảo đảm yêu cầu phòng cháy, chữa cháy, tùy tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân sẽ bị xử phạt hành chính hoặc xử lý hình sự.

Dự thảo Luật cũng đề xuất bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy.

Các sản phẩm này sẽ được quản lý theo pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, thay vì duy trì thủ tục cấp phép riêng.

Theo cơ quan soạn thảo, việc bãi bỏ thủ tục cấp phép không làm giảm yêu cầu về chất lượng sản phẩm. Tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu phải chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; cơ quan quản lý nhà nước thực hiện hậu kiểm hàng hóa lưu thông trên thị trường.

Bỏ giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ

Với Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Chính phủ đề xuất bãi bỏ thủ tục cấp, cấp lại, thu hồi giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ.

Cơ quan soạn thảo cho rằng, trước đây, doanh nghiệp kinh doanh công cụ hỗ trợ phải có đồng thời giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự và giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ. Hai loại giấy tờ đều do Bộ Công an cấp, có nội dung quản lý tương đồng, dẫn đến phát sinh thủ tục và chi phí không cần thiết.

Vì vậy, dự thảo đề xuất bỏ giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ, chỉ duy trì giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự, vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.

Một nội dung khác là rút ngắn thời gian cấp giấy phép kinh doanh tiền chất thuốc nổ và giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu tiền chất thuốc nổ từ 5 ngày xuống còn 3 ngày làm việc.

Quy định này đã được thực hiện theo Nghị quyết 66.18/2026. Theo cơ quan soạn thảo, việc rút ngắn thời gian cấp phép không làm thay đổi yêu cầu kiểm soát an toàn, an ninh đối với vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ.

Dự thảo Luật còn phân cấp thẩm quyền thu hồi vũ khí, vật liệu nổ quân dụng, công cụ hỗ trợ và các loại giấy phép, giấy chứng nhận có liên quan từ cấp Bộ về Công an cấp tỉnh, nhằm rút ngắn đầu mối, tăng tính chủ động của địa phương.

Đồng thời, một số thủ tục trong lĩnh vực quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ được đề xuất thực hiện trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng VNeID.

Người dân, tổ chức vẫn được lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp hoặc qua đường bưu chính. Riêng thủ tục trang bị vũ khí quân dụng tiếp tục thực hiện trực tiếp để bảo đảm yêu cầu bảo vệ bí mật Nhà nước.