Bộ Ngoại giao lấy ý kiến dự thảo Nghị định về lãnh sự danh dự

Việc xây dựng Nghị định nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về thủ tục chấp thuận và quy chế hoạt động của viên chức lãnh sự danh dự tại Việt Nam; khắc phục những bất cập, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Nghị định số 26/2022/NĐ-CP; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động lãnh sự và góp phần tăng cường quan hệ hợp tác giữa Việt Nam với các nước.

Dự thảo gồm 4 chương, 20 điều, kế thừa những quy định hiện hành còn phù hợp, đồng thời tập trung sửa đổi, bổ sung 6 nhóm nội dung chính.

Thứ nhất, hoàn thiện quy định về thành lập cơ quan lãnh sự do viên chức lãnh sự danh dự đứng đầu và khu vực lãnh sự. Dự thảo quy định cụ thể hơn về căn cứ, nội dung đề nghị thành lập; đồng thời bổ sung phương án xử lý trường hợp cơ quan lãnh sự đã được chấp thuận thành lập nhưng trong thời gian dài không có viên chức lãnh sự danh dự hoạt động, qua đó khắc phục tình trạng cơ quan lãnh sự tồn tại về mặt pháp lý nhưng không hoạt động trên thực tế.

Dự thảo xác định về nguyên tắc, khu vực lãnh sự không vượt quá một đơn vị hành chính cấp tỉnh, trừ trường hợp cần thiết được Bộ Ngoại giao xem xét trên cơ sở ý kiến của các cơ quan liên quan; đồng thời không thuộc đơn vị hành chính cấp tỉnh nơi đặt trụ sở cơ quan đại diện ngoại giao của Nước cử và không chồng lấn với khu vực lãnh sự của cơ quan lãnh sự khác của Nước cử.

Thứ hai, quy định cụ thể, chặt chẽ và minh bạch hơn về tiêu chuẩn của viên chức lãnh sự danh dự. Dự thảo thay thế một số tiêu chuẩn còn mang tính định tính, đồng thời làm rõ các yêu cầu về quốc tịch, nơi cư trú, nghề nghiệp, tình trạng án tích và việc chấp hành pháp luật. Người được đề cử cũng không được đồng thời đảm nhiệm hoặc đang được đề cử làm viên chức lãnh sự danh dự của nước khác.

Thứ ba, hoàn thiện quy định về nhiệm kỳ và gia hạn nhiệm kỳ. Dự thảo quy định nhiệm kỳ của viên chức lãnh sự danh dự tối đa là 3 năm, đồng thời bổ sung hồ sơ, trình tự, thủ tục riêng đối với việc gia hạn theo hướng đơn giản hơn so với chấp thuận lần đầu. Dự thảo cũng đưa ra quy định chuyển tiếp đối với những viên chức lãnh sự danh dự đang hoạt động nhưng trước đây được chấp thuận với nhiệm kỳ không xác định thời hạn hoặc vô thời hạn.

Thứ tư, đơn giản hóa hồ sơ và quy trình xem xét, chấp thuận. Theo dự thảo, người được đề cử không còn phải nộp Phiếu lý lịch tư pháp do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp; thay vào đó, trách nhiệm của Nước cử trong việc cung cấp và xác nhận thông tin được làm rõ hơn. Hồ sơ gia hạn nhiệm kỳ cũng được đơn giản hóa, tập trung vào những thông tin, tài liệu có thay đổi so với lần chấp thuận trước.

Thứ năm, hoàn thiện quy chế hoạt động và trách nhiệm của viên chức lãnh sự danh dự. Dự thảo làm rõ hơn quyền, nghĩa vụ của viên chức lãnh sự danh dự; quy định việc thực hiện chức năng lãnh sự ngoài khu vực lãnh sự và trách nhiệm thông báo khi có thay đổi thông tin liên quan. Đồng thời, dự thảo bổ sung các trường hợp chấm dứt hoạt động của viên chức lãnh sự danh dự và cơ quan lãnh sự do viên chức lãnh sự danh dự đứng đầu.

Thứ sáu, tiếp tục thực hiện phân cấp và tăng cường cơ chế phối hợp trong quản lý nhà nước. Dự thảo kế thừa việc phân cấp thẩm quyền từ Thủ tướng Chính phủ cho Bộ trưởng Bộ Ngoại giao trong việc quyết định chấp thuận hoặc không chấp thuận thành lập cơ quan lãnh sự do viên chức lãnh sự danh dự đứng đầu.

Cùng với đó, trách nhiệm của Bộ Ngoại giao, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong quản lý hoạt động của viên chức lãnh sự danh dự tại Việt Nam được quy định rõ hơn, nhằm bảo đảm sự phối hợp trong tổ chức thực hiện và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Việc xây dựng Nghị định mới vừa nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động của viên chức lãnh sự danh dự tại Việt Nam, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động lãnh sự, qua đó góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa Việt Nam với các nước.

Hồ sơ dự thảo Nghị định được đăng tải để các cơ quan, tổ chức, cá nhân nghiên cứu và tham gia ý kiến theo quy định.

Thời gian lấy ý kiến bắt đầu từ ngày 13/8 và kéo dài đến khi Nghị định được ban hành.