Bộ SGK dùng chung cần được thực nghiệm trước khi sử dụng thống nhất

Không gây xáo trộn lớn trong dạy và học

Kế hoạch rà soát, hoàn thiện chương trình và sách giáo khoa (SGK) giáo dục phổ thông để xây dựng bộ SGK sử dụng thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2028-2029 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đang thu hút sự quan tâm của dư luận, nhất là về những nội dung sẽ được thay đổi, bổ sung trong bộ sách mới.

Liên quan tới bộ SGK sử dụng thống nhất toàn quốc từ năm học 2028-2029, đại diện Bộ GDĐT cho biết, trên cơ sở Chương trình giáo dục phổ thông được rà soát, cập nhật, bổ sung, Bộ sẽ tổ chức triển khai việc hoàn thiện SGK, bảo đảm tính kế thừa, ổn định, không gây xáo trộn lớn trong dạy và học; đồng thời cập nhật kịp thời những yêu cầu, định hướng mới của chương trình vào SGK.

Phụ huynh mua SGK tại một hiệu sách ở Hà Nội. Ảnh minh hoạ: V.H.

Việc hoàn thiện SGK được thực hiện trên cơ sở bộ sách đã được quyết định sử dụng thống nhất trên toàn quốc, theo lộ trình để sử dụng từ năm học 2028-2029.

Bộ GDĐT khẳng định, đây không phải là việc xây dựng lại chương trình và sách giáo khoa từ đầu, mà là quá trình kế thừa, rà soát, cập nhật, bổ sung và điều chỉnh trên cơ sở những nội dung đang thực hiện, phù hợp với những yêu cầu mới đặt ra trong Nghị quyết số 71-NQ/TW và các chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Cách tiếp cận này vừa bảo đảm yêu cầu đổi mới, cập nhật những nội dung cần thiết, vừa giữ được tính ổn định, liên tục của quá trình dạy học, hạn chế xáo trộn đối với nhà trường, giáo viên, học sinh và gia đình.

Việc hoàn thiện SGK sẽ kế thừa và cập nhật, bổ sung những yêu cầu mới của chương trình giáo dục phổ thông như: chú trọng các nội dung nhằm tăng cường giáo dục đạo đức, nhân cách, lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm, khát vọng cống hiến; bổ sung, cập nhật các nội dung về lịch sử, văn hóa, truyền thống dân tộc và các nhân vật lịch sử, tiền bối cách mạng phù hợp với yêu cầu của chương trình và lứa tuổi học sinh…

Đại diện Bộ GDĐT cũng cho biết, việc rà soát, hoàn thiện được thực hiện cầu thị, thực chất, lắng nghe ý kiến của đội ngũ giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh, các tầng lớp nhân dân, nhất là các chuyên gia, nhà khoa học và nhà giáo đang trực tiếp giảng dạy.

Cần được thực nghiệm trước khi sử dụng thống nhất

Trao đổi với phóng viên, GS.TS Phạm Tất Dong, nguyên Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam, nguyên Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng, SGK mới cần được xây dựng với tầm nhìn dài hạn, không chỉ đáp ứng yêu cầu của chương trình hiện tại mà phải tính đến những thay đổi của xã hội và môi trường học tập trong tương lai.

Theo GS.TS Phạm Tất Dong, trong kỷ nguyên số, SGK không nên được xem là nguồn tri thức duy nhất mà cần trở thành điểm khởi đầu để học sinh mở rộng việc học ra không gian tri thức bên ngoài nhà trường.

Học sinh cần biết khai thác các nguồn tri thức trên môi trường số, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI), dưới sự hướng dẫn phù hợp của giáo viên.

SGK cần tạo điều kiện để học sinh vừa học kiến thức, vừa trải nghiệm nghề nghiệp, tìm hiểu công nghệ, hoạt động sản xuất, tinh thần khởi nghiệp và những vấn đề của đời sống. Qua đó, mỗi học sinh từng bước nhận diện sở thích, năng lực và định hướng nghề nghiệp của bản thân.

Bên cạnh đó, SGK cần có sự gắn kết với đặc điểm của từng địa phương. Theo GS.TS Phạm Tất Dong, sách dùng chung nên xác định những kiến thức cốt lõi mà mọi học sinh cần nắm, còn việc liên hệ với lịch sử, văn hóa, kinh tế, nghề nghiệp và điều kiện thực tế của địa phương cần được trao thêm không gian cho nhà trường và giáo viên.

GS.TS Phạm Tất Dong cũng cho rằng, đổi mới SGK không thể tách rời đổi mới kiểm tra, đánh giá. Việc đánh giá cần chuyển từ kiểm tra khả năng ghi nhớ những gì học sinh đã học trong sách sang xem các em có thể vận dụng kiến thức để làm gì, giải quyết vấn đề ra sao và đã hình thành những năng lực nào. Đây là cơ sở khi đánh giá năng lực học sinh.

Để bảo đảm những yêu cầu trên, GS.TS Phạm Tất Dong cho rằng, SGK không thể được viết vội mà cần có quá trình thực nghiệm.

“Sau khi hoàn thiện, bộ SGK mới cần được tổ chức thực nghiệm ở nhiều môi trường giáo dục khác nhau trước khi đưa vào sử dụng thống nhất trên toàn quốc”, GS.TS Phạm Tất Dong nhấn mạnh.