Bổ sung chính sách đặc thù cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi

Thu hút người có kiến thức pháp luật tham gia hòa giải

Cho ý kiến tại tổ về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) sáng 5/8, các ĐBQH tại Tổ 13 (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang và Quảng Trị) cơ bản nhất trí với Tờ trình của Chính phủ, Báo cáo thẩm tra và nhiều nội dung của dự thảo Luật.

ĐBQH Trần Vũ Khiêm (Quảng Trị) điều hành phiên thảo luận ở Tổ sáng 5/8

Góp ý cụ thể, ĐBQH Ly Kiều Vân (Quảng Trị) thống nhất với việc dự thảo Luật bổ sung chính sách của Nhà nước đối với công tác hòa giải ở cơ sở theo hướng đầy đủ hơn so với Luật hiện hành tại Điều 5. Theo đại biểu, việc hoàn thiện chính sách là cần thiết nhằm nâng cao chất lượng hòa giải trong bối cảnh các tranh chấp tại cơ sở ngày càng đa dạng, phức tạp.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, các quy định trong dự thảo Luật hiện mới dừng ở mức định hướng, khuyến khích, chưa tạo được cơ chế đủ mạnh để thu hút người có trình độ pháp lý, kinh nghiệm thực tiễn tham gia hoạt động hòa giải.

ĐBQH Ly Kiều Vân (Quảng Trị) phát biểu

Theo đại biểu, nhiều vụ việc liên quan đến đất đai, dân sự, hôn nhân và gia đình… có tính chất phức tạp, đòi hỏi người hòa giải không chỉ am hiểu pháp luật mà còn có kỹ năng, kinh nghiệm xử lý tình huống tại cơ sở.

Do đó, đại biểu Ly Kiều Vân đề nghị nghiên cứu quy định ngay trong dự thảo Luật chính sách thu hút người có kiến thức pháp luật và kinh nghiệm thực tiễn tham gia hòa giải ở cơ sở; đồng thời bổ sung nhóm “người có kinh nghiệm trong lĩnh vực hòa giải” vào đối tượng được khuyến khích tham gia hoạt động này.

Cũng tại Điều 5, đại biểu đề nghị bổ sung chính sách đặc thù đối với công tác hòa giải ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi như đề xuất của cơ quan thẩm tra. Theo đại biểu, đây là những địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn, phong tục, tập quán có những đặc thù riêng, do đó cần có chính sách phù hợp để nâng cao hiệu quả hòa giải.

Các đại biểu ĐBQH tỉnh An Giang tham gia phiên thảo luận ở tổ sáng 5/8

Bổ sung hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động hòa giải

Về quy định kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở tại Điều 6, đại biểu Ly Kiều Vân bày tỏ đồng tình với việc chuyển từ cơ chế Nhà nước hỗ trợ kinh phí sang Nhà nước bảo đảm kinh phí. Theo đại biểu, đây là điểm mới thể hiện rõ hơn trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo đảm điều kiện để công tác hòa giải ở cơ sở hoạt động hiệu quả, góp phần giải quyết kịp thời các tranh chấp, mâu thuẫn ngay từ cơ sở.

Tuy nhiên, đại biểu Ly Kiều Vân cho rằng, việc chuyển đổi cơ chế này cần đi kèm các quy định cụ thể về nguyên tắc phân bổ, quản lý, sử dụng kinh phí; trong đó cần ưu tiên nguồn lực cho địa phương miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những địa bàn có nhiều vụ việc hòa giải.

Các đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị tham gia phiên thảo luận ở tổ sáng 5/8

Cũng theo đại biểu Ly Kiều Vân, dự thảo Luật chưa quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động hòa giải. Do đó, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung một điều quy định về các hành vi cấm, như thiếu khách quan, áp đặt ý chí hoặc cản trở quá trình hòa giải.

Bên cạnh đó, đại biểu lưu ý dự thảo Luật gồm 35 điều nhưng có tới 10 điều giao Chính phủ quy định chi tiết. Vì vậy, cần rà soát, quy định ngay trong Luật những nội dung đã rõ, nhằm bảo đảm tính ổn định, hạn chế việc giao quá nhiều nội dung cho Chính phủ hướng dẫn khi Luật có hiệu lực.

Nên giao Bộ Tư pháp biên soạn tài liệu nghiệp vụ thay vì cấp tỉnh

Theo Điều 32 về trách nhiệm của UBND các cấp, dự thảo Luật giao UBND cấp tỉnh biên soạn, phát hành tài liệu, tổ chức bồi dưỡng, hướng dẫn nghiệp vụ và kỹ năng thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn.

Các đại biểu ĐBQH tỉnh An Giang tham gia phiên thảo luận ở tổ sáng 5/8

Về nội dung này, đại biểu Ly Kiều Vân đề nghị nghiên cứu giao Bộ Tư pháp chủ trì biên soạn bộ tài liệu nghiệp vụ hòa giải ở cơ sở để áp dụng thống nhất trên toàn quốc. Theo đại biểu, việc giao từng địa phương tự xây dựng tài liệu có thể dẫn đến thiếu đồng bộ về nội dung, chất lượng, đồng thời phát sinh thêm chi phí.

Đồng tình với đề xuất trên, ĐBQH Nguyễn Việt Thắng (An Giang) cho rằng, công tác hòa giải ở cơ sở cần bảo đảm thống nhất về nội dung, nghiệp vụ và kỹ năng thực hiện. Việc mỗi địa phương tự biên soạn tài liệu, tổ chức hội thảo hoàn thiện sẽ gây tốn kém nguồn lực, trong khi chưa chắc bảo đảm chất lượng và hiệu quả áp dụng.

ĐBQH Nguyễn Việt Thắng (An Giang) phát biểu

Ngoài ra, đại biểu Nguyễn Việt Thắng băn khoăn về quy định: Luật này không áp dụng đối với hoạt động hòa giải được luật khác quy định. Theo đại biểu, hiện nay nhiều hoạt động hòa giải đã được điều chỉnh tại các luật khác, như việc công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án trong Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, nên cần cân nhắc kỹ quy định này.

Đại biểu cho rằng, nếu giữ như dự thảo Luật có thể phát sinh khoảng trống pháp lý hoặc chồng chéo trong quá trình áp dụng. Vì vậy, cần sửa theo hướng: Luật này không áp dụng đối với hoạt động hòa giải không được quy định tại Luật này, qua đó bảo đảm ranh giới điều chỉnh rõ ràng, thống nhất.