Bộ Tài chính đề xuất thay thế Thông tư 119, hoàn thiện khung pháp lý cho đăng ký, lưu ký và thanh toán chứng khoán

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 119/2020/TT-BTC nhằm hoàn thiện khung pháp lý về đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán. Dự thảo được xây dựng để đáp ứng yêu cầu vận hành hệ thống KRX, triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và hỗ trợ mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.

Hoàn thiện khung pháp lý phù hợp giai đoạn phát triển mới

Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Thông tư thay thế xuất phát từ yêu cầu cấp thiết cả về chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Về định hướng phát triển, Chính phủ và Quốc hội đã đặt mục tiêu xây dựng thị trường vốn an toàn, minh bạch, hiệu quả và bền vững tại Nghị quyết 86/NQ-CP và Nghị quyết 101/2023/QH15. Đồng thời, Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán cũng xác định việc phát triển hạ tầng bù trừ, thanh toán theo cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Bên cạnh đó, Thông tư mới sẽ hướng dẫn triển khai các quy định được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 56/2024/QH15 và Nghị định 245/2025/NĐ-CP.

Theo Bộ Tài chính, sau hơn 5 năm áp dụng, Thông tư 119/2020/TT-BTC đã bộc lộ một số bất cập trong thực tiễn. Đồng thời, việc đưa hệ thống công nghệ thông tin KRX vào vận hành cũng đòi hỏi phải chuẩn hóa và đồng bộ hóa các quy trình đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán.

Bổ sung nhiều quy định mới về đăng ký, lưu ký và bù trừ

Dự thảo Thông tư gồm 9 chương, 67 điều, tập trung sửa đổi, bổ sung nhiều quy định theo hướng hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo cơ sở pháp lý cho các cơ chế vận hành hiện đại của thị trường.

Đối với hoạt động đăng ký chứng khoán, dự thảo sửa đổi các quy định liên quan đến đăng ký, hủy đăng ký, quản lý thông tin chứng khoán, điều chỉnh số lượng chứng khoán đăng ký, cấp mã chứng khoán, thực hiện quyền và chuyển quyền sở hữu ngoài hệ thống, bảo đảm phù hợp với Nghị định 245, hệ thống KRX và thực tiễn triển khai.

Ở lĩnh vực lưu ký chứng khoán, dự thảo bổ sung quy định về mở tài khoản lưu ký cho các chủ thể tham gia; tài khoản phục vụ xử lý tài sản bảo đảm; chuyển khoản, phong tỏa, giải tỏa chứng khoán, đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý hoạt động vay và cho vay chứng khoán.

Đối với bù trừ và thanh toán giao dịch, dự thảo xây dựng khung pháp lý cho cả giai đoạn trước và sau khi triển khai cơ chế CCP.

Theo đó, các quy định hiện hành đối với giai đoạn trước khi áp dụng CCP cơ bản được kế thừa, đồng thời bổ sung nhiều nội dung mới nhằm phân định rõ vai trò của các chủ thể tham gia, hoàn thiện cơ chế ký quỹ bù trừ, xử lý trường hợp mất khả năng thanh toán, từ chối thế vị giao dịch và cơ chế phối hợp giữa các thành viên theo thông lệ quốc tế.

Một điểm đáng chú ý của dự thảo là việc bổ sung phương thức thanh toán tức thời theo từng giao dịch đối với trái phiếu doanh nghiệp niêm yết.

Theo Bộ Tài chính, quy định này nhằm thống nhất cơ chế quản lý với thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ, đồng thời góp phần giảm thiểu rủi ro thanh toán đối với các giao dịch có giá trị lớn.

Ngoài ra, dự thảo cũng sửa đổi các quy định liên quan đến quản lý và sử dụng quỹ hỗ trợ thanh toán, quỹ bù trừ và quỹ phòng ngừa rủi ro nghiệp vụ, đồng thời rà soát, đơn giản hóa chế độ báo cáo và thủ tục hành chính theo định hướng chuyển đổi số.

Hiện dự thảo Thông tư đã được Bộ Tài chính công bố để lấy ý kiến theo quy định. Bộ đề nghị các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân nghiên cứu, tham gia góp ý nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và hiệu quả khi triển khai sau khi được ban hành.