Triết lý phát triển 'rừng trong phố' và tầm nhìn thế kỷ

Không còn bó hẹp trong tư duy mở rộng không gian thuần túy, định hướng chiến lược mới đặt trọng tâm vào kiến tạo một đô thị đa trung tâm, thông minh, đặc biệt là sinh thái. Trong đó, việc xây dựng, phát triển quỹ đất xanh không chỉ đóng vai trò bảo vệ môi trường mà trở thành xung lực kinh tế quan trọng, thúc đẩy các cực tăng trưởng mới phát triển bền vững.

Công viên Thanh Xuân đã trở thành điểm đến giải trí và luyện tập thể thao, nâng cao sức khỏe hằng ngày của đông đảo người dân Thủ đô. Ảnh: Hải Lan

Xung lực mới cho kinh tế Thủ đô

Theo Quyết định số 2512/QĐ-UBND do UBND thành phố Hà Nội ban hành ngày 13-5-2026 về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, cấu trúc không gian của thành phố được thiết lập theo mô hình “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm” và lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa cốt lõi.

Triết lý phát triển nhân văn “rừng trong phố, phố trong rừng” được đưa vào quy hoạch nhằm mục tiêu đưa Hà Nội trở thành một thành phố toàn cầu có chỉ số hạnh phúc và chất lượng sống hàng đầu thế giới. Việc gìn giữ, phát triển các hành lang xanh, công viên di sản và hệ sinh thái tự nhiên là nền tảng bền vững để thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao. Định hướng thu hút đầu tư của Hà Nội trong kỷ nguyên mới đang chuyển dịch mạnh mẽ từ chiều rộng sang chiều sâu, ưu tiên các dự án tài chính xanh, dịch vụ số, công nghệ cao và logistics hiện đại. Một môi trường sinh thái lý tưởng kết hợp với hệ thống hạ tầng đồng bộ chính là "thỏi nam châm" giữ chân các nhà đầu tư chiến lược, các tập đoàn đa quốc gia và nguồn nhân lực trình độ cao đến làm việc, cống hiến lâu dài.

Tại buổi họp báo công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm do Thành phố tổ chức, Chánh Văn phòng UBND thành phố Nguyễn Tiến Thiết nhấn mạnh: Việc công bố và triển khai quy hoạch thế kỷ chính là cam kết mạnh mẽ của Thủ đô trong việc đổi mới toàn diện thể chế và cải thiện môi trường đầu tư. Thành phố sẽ tập trung đẩy mạnh tăng trưởng xanh, phát triển hạ tầng chiến lược đồng bộ nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, hướng đến phát thải ròng bằng “0”.

Đối với quy hoạch và định hướng phát triển của thành phố, các doanh nghiệp, hợp tác xã coi đây là cơ hội để phát triển nông nghiệp xanh, sinh thái. Anh Vũ Văn Đôn, quản lý trang trại Chimi Farm - một mô hình nông nghiệp xanh, sinh thái ở xã Vĩnh Thanh chia sẻ với Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội: Đây là cách tiếp cận kinh tế xanh nhân văn. Việc quy hoạch đã đặt con người, hạnh phúc và hệ sinh thái tự nhiên làm gốc rễ của sự phát triển. Các mảng xanh, khu dân cư hay không gian cộng đồng sẽ tạo giá trị sống đích thực cho Hà Nội trong tương lai, giúp kinh tế Thủ đô phát triển bền vững thay vì đánh đổi môi trường lấy các công trình bê tông hiện đại.

Đánh thức các cực tăng trưởng

Sức sống của quy hoạch 100 năm đang được cụ thể hóa bằng việc hình thành các trục động lực lớn gắn liền với không gian xanh. Điển hình là hành lang chiến lược hồ Tây - Cổ Loa - Gia Bình ở phía Bắc và Đông Bắc. Trục phát triển này là sự kết hợp hài hòa giữa việc tôn tạo giá trị lịch sử và mở rộng dư địa tăng trưởng kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo. Tại đây, các địa phương đang lấy quy hoạch không gian xanh và hạ tầng khung đi trước một bước. Không gian cảnh quan ven hồ Tây hay đầm Vân Trì (Đông Anh) được định hướng làm hạt nhân kích hoạt chuỗi dịch vụ, du lịch sinh thái và kinh tế đối ngoại.

Dưới góc độ điều hành ngành chuyên môn, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, quy hoạch lần này xác lập bước đột phá lớn khi hạ tầng kỹ thuật và không gian kinh tế tầm thấp sẽ đóng vai trò dẫn dắt toàn bộ tiến trình phát triển. Đặc biệt, nhờ các công cụ pháp lý mạnh mẽ từ Luật Thủ đô và hệ thống cơ chế đặc thù vượt trội được Trung ương trao quyền, Thành phố sẽ rút ngắn từ 30% - 50% thời gian chuẩn bị đầu tư thông qua triển khai song song các đồ án quy hoạch phân khu và hạ tầng kỹ thuật, đồng thời chuyển mạnh sang quản lý đô thị trên nền tảng dữ liệu số.

Ở góc độ chuyên gia, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm phân tích tại hội thảo về quy hoạch phát triển Thủ đô: Tư duy quy hoạch lần này đã thay đổi căn bản từ mô hình "chùm đô thị" phụ thuộc sang cấu trúc "đa cực, đa trung tâm" độc lập. Việc phân bổ lại hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, bao gồm các giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu, không gian xanh sẽ tạo ra những cực tăng trưởng tự chủ, có sức hút riêng và khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Đối với trục sinh thái sông Hồng, đây là sự kế thừa nghiên cứu nhiều năm nhưng được đặt trong tầm nhìn mới: Phát triển kinh tế hai bên bờ song hành với bảo đảm an toàn thoát lũ và nâng cao tối đa chất lượng cảnh quan.

Đồng quan điểm về việc khai thác giá trị không gian, KTS Phạm Thanh Tùng, Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam thông tin: Trục hồ Tây - Cổ Loa - Gia Bình mang sứ mệnh kết nối sâu sắc các giá trị văn hóa và lịch sử. Nếu như trục sông Hồng mở ra đại lộ cảnh quan thiên nhiên thì hành lang kết nối với vùng Kinh Bắc này được kỳ vọng sẽ trở thành "đại lộ văn minh" của thế kỷ XXI. Nơi đây không chỉ bảo tồn di sản mà còn mở ra không gian cho các trung tâm công nghệ cao, logistics hiện đại phát triển mạnh mẽ quanh hạt nhân là sân bay Gia Bình.

Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm đã vẽ nên bức tranh rõ nét về một Hà Nội sinh thái, thông minh và hạnh phúc. Việc kiên định bảo vệ và phát triển quỹ đất xanh trong cấu trúc đô thị đa cực chính là “chìa khóa vàng” để Hà Nội khai mở các nguồn lực kinh tế mới, bảo đảm cho sự thịnh vượng bền vững của Thủ đô qua nhiều thế hệ.