Bộ Tài chính nói gì về đề xuất điều chỉnh giảm trừ gia cảnh theo từng vùng?

Bộ Tài chính vừa có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri TPHCM, do Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội chuyển đến, liên quan đến mức giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Theo cử tri TPHCM, mức giảm trừ gia cảnh hiện nay (15,5 triệu đồng/tháng đối với người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng đối với mỗi người phụ thuộc) chưa phù hợp thực tế, nhất là tại các đô thị lớn như TPHCM.

Do đó, cử tri kiến nghị Bộ Tài chính xem xét, đề xuất quy định mức giảm trừ gia cảnh hằng năm hoặc hằng quý phù hợp với tình hình kinh tế và mức sống của người dân từng vùng, trong bối cảnh giá cả tiêu dùng và chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.

Trả lời kiến nghị, Bộ Tài chính cho biết mức giảm trừ gia cảnh hiện hành được quy định tại Nghị quyết số 110/2025/UBTVQH15 và được thống nhất tại Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15.

Theo đó, từ kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ đối với người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng, còn mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng. So với kỳ tính thuế năm 2025, cả hai mức giảm trừ đều tăng khoảng 1,4 lần.

Theo Bộ Tài chính, pháp luật thuế TNCN hiện hành quy định một mức giảm trừ chung, không phân biệt theo địa bàn, mức thu nhập hay nhu cầu tiêu dùng. Ảnh: Nam Khánh

Bên cạnh đó, mức giảm trừ được tính toán trên cơ sở đánh giá nhiều yếu tố, vừa bảo đảm thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, vừa để đảm bảo linh hoạt, chủ động điều chỉnh phù hợp với thực tiễn và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.

Dẫn báo cáo tình hình kinh tế - xã hội quý IV và cả năm 2025 của Cục Thống kê, Bộ Tài chính cho hay thu nhập bình quân đầu người năm 2025 ước đạt 5,9 triệu đồng/người/tháng. Thu nhập bình quân của người lao động đạt 8,4 triệu đồng/tháng, trong đó khu vực thành thị là 10,1 triệu đồng/tháng và khu vực nông thôn là 7,3 triệu đồng/tháng.

Theo đó, mức giảm trừ gia cảnh hiện nay đối với người nộp thuế cao gần gấp 3 lần thu nhập bình quân đầu người và cao gấp khoảng 1,5 lần thu nhập bình quân của lao động khu vực thành thị. Mức giảm trừ đối với người phụ thuộc cũng tương đương thu nhập bình quân đầu người hiện nay.

Ngoài mức giảm trừ cho bản thân và người phụ thuộc, người có thu nhập từ tiền lương, tiền công còn được trừ các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo theo quy định.

Đáng chú ý, từ kỳ tính thuế năm 2026, người nộp thuế còn được giảm trừ thêm chi phí y tế và giáo dục - đào tạo cho bản thân và người phụ thuộc theo quy định của Chính phủ.

Cụ thể, Nghị định số 253/2026 của Chính phủ quy định mức chi phí khám, chữa bệnh tại các cơ sở y tế trong nước thuộc danh mục bảo hiểm y tế chi trả được giảm trừ tối đa 23 triệu đồng/năm. Đối với chi phí giáo dục - đào tạo tại các cơ sở giáo dục trong nước, mức giảm trừ tối đa là 24 triệu đồng/năm.

Theo Bộ này, trường hợp người nộp thuế có một người phụ thuộc và được áp dụng mức giảm trừ tối đa đối với chi phí y tế, giáo dục thì với thu nhập 28 triệu đồng/tháng, sau khi trừ các khoản bảo hiểm và các khoản giảm trừ vẫn chưa phải nộp thuế TNCN. Chỉ khi thu nhập vượt 28,63 triệu đồng/tháng mới bắt đầu phát sinh nghĩa vụ thuế với thuế suất từ 5%.

Điều chỉnh thường xuyên ảnh hưởng đến tính ổn định của chính sách

Về đề xuất điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh hằng năm hoặc hằng quý, Bộ Tài chính cho rằng, việc thay đổi quá thường xuyên sẽ ảnh hưởng đến tính ổn định của chính sách.

Theo cơ quan này, thuế TNCN đối với tiền lương, tiền công được khai và nộp theo tháng hoặc theo quý, sau đó quyết toán theo năm. Nếu mức giảm trừ liên tục thay đổi sẽ gây khó khăn cho người nộp thuế, tổ chức chi trả thu nhập trong việc khấu trừ, kê khai, quyết toán cũng như cho cơ quan thuế trong công tác quản lý.

Đối với đề xuất áp dụng mức giảm trừ gia cảnh theo từng vùng, Bộ Tài chính cho rằng pháp luật thuế TNCN hiện hành quy định một mức giảm trừ chung, không phân biệt theo địa bàn, mức thu nhập hay nhu cầu tiêu dùng.

Hiện nay, pháp luật thuế TNCN của nhiều quốc gia, cả phát triển và đang phát triển, cũng áp dụng một mức giảm trừ thống nhất trên phạm vi cả nước.

Do vậy, theo Bộ này, nếu quy định mức giảm trừ ở nông thôn thấp hơn đô thị sẽ vô hình trung đánh thuế đối với nhóm người có thu nhập thấp, điều kiện sống và làm việc khó khăn hơn.

Ngoài ra, việc xác định người nộp thuế thuộc khu vực nào cũng rất phức tạp do lao động thường xuyên di chuyển giữa các địa phương. Thực tế, có trường hợp cá nhân sinh sống một nơi, làm việc ở nơi khác, người phụ thuộc ở địa phương khác hoặc phát sinh thu nhập tại nhiều nơi.

Bộ Tài chính cũng lưu ý, sau khi thực hiện sắp xếp địa giới hành chính, phạm vi của nhiều tỉnh, thành phố đã được mở rộng, trong khi ngay trong cùng một địa phương vẫn tồn tại sự chênh lệch đáng kể về mức sống và chi phí sinh hoạt giữa các khu vực.

Theo cơ quan này, đối với người làm việc tại địa bàn khó khăn, Luật Thuế TNCN đã quy định không tính vào thu nhập chịu thuế đối với các khoản trợ cấp khu vực, trợ cấp thu hút, trợ cấp chuyển vùng... nhằm hỗ trợ người lao động và khuyến khích làm việc tại các địa bàn này.