Bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh bước vào 'kỷ luật' minh bạch mua bán

Các mặt hàng ở tiệm tạp hóa đang gặp vướng mắc là giá trị hóa đơn thấp hơn giá trị thực cửa hàng bán ra hằng ngày. Ảnh: PHAN VINH

Những vướng mắc từ thực tế

Những ngày giáp Tết, khi nhu cầu mua sắm, tổ chức sự kiện tăng cao, hoạt động kinh doanh của nhiều hộ nhỏ lẻ cũng bước vào giai đoạn cao điểm. Tại xã Duy Xuyên, một hộ kinh doanh hoa tươi cho biết, ngay từ đầu tháng Chạp, cửa hàng chủ động liên hệ nhiều nhà vườn để nhập hoa, tăng lượng hàng lên gấp ba lần so với ngày thường nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường cuối năm. Tuy nhiên, trong quá trình nhập hàng, những khó khăn liên quan đến hóa đơn, chứng từ bắt đầu bộc lộ rõ.

Chị N.T.H., chủ hộ kinh doanh hoa tươi, cho biết không phải tất cả nhà cung cấp đều có khả năng xuất hóa đơn. Một số nhà vườn đã đăng ký hộ kinh doanh, có thể xuất hóa đơn đầy đủ, nhưng vẫn còn nhiều trường hợp sản xuất nhỏ lẻ, chưa đăng ký kinh doanh, ngần ngại ký xác nhận bảng kê vì lo phát sinh nghĩa vụ thuế.

"Có những đơn hàng nhập số lượng lớn nhưng không có hóa đơn đầu vào, buộc tôi phải làm bảng kê, nhờ người bán ký xác nhận. Thế nhưng nhiều người vẫn e ngại, sợ liên quan đến thuế nên không muốn ký. Điều này khiến việc xuất hóa đơn cho đối tác gặp rất nhiều khó khăn, nhất là khi hóa đơn đầu vào không đủ", chị H. chia sẻ.

Hoa tươi là hàng hóa rất khó lấy hóa đơn đầu vào từ nhà cung cấp. Ảnh: PHAN VINH

Không chỉ hoa tươi, tại chợ Tam Kỳ, bà Nguyễn Lệ Bắc, tiểu thương kinh doanh hàng tạp hóa gia dụng cho biết, vừa qua bà được cơ quan chức năng hướng dẫn đăng ký hộ kinh doanh và thực hiện kê khai thuế thay cho hình thức thuế khoán trước đây. Theo bà Bắc, để thực hiện kê khai, bà phải đề nghị các đơn vị cung cấp hàng hóa xuất hóa đơn nhằm nhập dữ liệu đầy đủ.

Tuy nhiên, trong thực tế, không phải lúc nào giá trị hóa đơn cũng phản ánh đúng giá trị giao dịch. Có trường hợp hóa đơn được xuất với giá thấp hơn thực tế mua bán, khiến bà Bắc băn khoăn về tính chính xác của dữ liệu kê khai.

"Tôi nhiều lần hỏi lại, nhưng nghĩ giá trị không quá lớn nên thôi. Doanh thu của tôi cũng chưa vượt mức cao, nhưng vẫn lo lắng nếu sau này bị kiểm tra thì không biết xử lý thế nào cho đúng", bà Bắc nói.

Ở xã Nam Phước, ông Trần Văn Hiền, chủ hộ kinh doanh Hiền Yến, cho biết khó khăn khác là thói quen của người tiêu dùng. Dù đã có hóa đơn đầu vào đầy đủ, nhưng nhiều khách mua lẻ không lấy hóa đơn, trong khi hộ kinh doanh vẫn phải xuất và lưu lại để phục vụ kê khai.

Theo ông Hiền, việc thay đổi thói quen mua bán, từ phía người bán lẫn người mua, cần thêm thời gian và sự hướng dẫn cụ thể, nhất là với các hộ kinh doanh đã quen cách làm cũ trong nhiều năm.

Ngành thuế đồng hành

Từ thực tế đó, lãnh đạo ngành thuế Đà Nẵng cho rằng, việc bỏ thuế khoán và chuyển sang phương pháp kê khai không đơn thuần là thay đổi cách tính thuế, mà là quá trình điều chỉnh lại toàn bộ thói quen kinh doanh theo hướng minh bạch, có dữ liệu và có khả năng tự kiểm soát.

Trong một chương trình tọa đàm trực tuyến cuối tháng 12/2025, bà Nguyễn Thị Thu Lương, Phó trưởng Thuế cơ sở 3, Cục Thuế thành phố Đà Nẵng cho biết, trong quá trình hướng dẫn, cơ quan thuế nhận thấy nhiều hộ kinh doanh vẫn còn lúng túng ở khâu hóa đơn, chứng từ, đặc biệt là việc xác định giá trị giao dịch thực tế giữa đầu vào và đầu ra.

Bà Lương cho rằng: "Quyền lợi của người kinh doanh chỉ được bảo đảm khi họ hiểu rõ và thực hiện đúng quy định về hóa đơn, chứng từ. Dù áp dụng phương pháp kê khai theo doanh thu trừ chi phí hay theo tỷ lệ, hóa đơn đầu vào vẫn phải phản ánh đúng giá trị mua hàng, hóa đơn đầu ra phải đúng với giá trị giao dịch. Nếu dữ liệu không đúng bản chất, việc kê khai sẽ thiếu chính xác và tiềm ẩn rủi ro cho chính hộ kinh doanh".

Theo bà Lương, ngành thuế đã triển khai tuyên truyền, đối thoại và hướng dẫn trong một thời gian đủ dài, với sự phối hợp của chính quyền địa phương, nhằm đưa thông tin đến tận từng hộ kinh doanh. Việc nâng cao nhận thức và thay đổi thói quen được xác định là điều kiện tiên quyết để người nộp thuế chủ động, tự tin khi bước sang phương pháp kê khai điện tử.

Lãnh đạo Thuế thành phố Đà Nẵng khuyến nghị hộ kinh doanh cần nâng cao năng lực quản trị thuế để minh bạch hóa hoạt động kinh doanh. Ảnh: VĂN TOÀN

Cùng quan điểm đồng hành người kinh doanh, đại diện lãnh đạo Thuế thành phố Đà Nẵng cho biết ngành thuế đã phát động chiến dịch "60 ngày cao điểm hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai", huy động sự tham gia của các địa phương, hiệp hội ngành nghề, ngân hàng và đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ.

Thống kê cho thấy, đến cuối năm 2025, Đà Nẵng có hơn 7.500 cơ sở kinh doanh đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền, trong đó số hộ kinh doanh đạt 204% chỉ tiêu, tỷ lệ sử dụng hóa đơn thực tế đạt khoảng 98%. Đây là kết quả của quá trình tuyên truyền và hỗ trợ đồng bộ.

Đáng chú ý, ngành thuế còn phối hợp ký kết với các nhà cung cấp phần mềm, tư vấn thuế và ngân hàng thương mại, hình thành một hệ sinh thái hỗ trợ chuyển đổi, từ tư vấn miễn phí, cài đặt phần mềm đến mở rộng thanh toán không tiền mặt.

Trong bối cảnh chủ trương xóa bỏ thuế khoán được triển khai đồng bộ, những nỗ lực đồng hành của ngành thuế Đà Nẵng cho thấy mục tiêu không dừng ở quản lý chặt hơn, mà hướng đến xây dựng nền tảng dữ liệu minh bạch, tạo điều kiện để hộ kinh doanh từng bước nâng cao năng lực quản trị, mở rộng hoạt động và phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh hiện đại.

PHAN VINH