Bỏ thuốc điều trị, dùng thuốc nam: Bệnh nhân đái tháo đường hôn mê nhiễm toan ceton

1. Không tuân thủ điều trị làm tăng biến chứng đái tháo đường

Đái tháo đường là bệnh rối loạn chuyển hóa mạn tính khiến lượng đường trong máu luôn ở mức cao hơn bình thường. Tại khoa cấp cứu Bệnh viện Nội tiết Trung ương, các bác sĩ liên tục tiếp nhận những ca bệnh nguy kịch mà nguyên nhân không phải do diễn tiến tự nhiên của bệnh mà do sai lầm trong lựa chọn phương pháp điều trị của chính người bệnh.

Điển hình như trường hợp bệnh nhân N.T.T.H, 45 tuổi (Long Biên, Hà Nội), vừa qua đã phải nhập viện trong tình trạng sức khỏe suy kiệt, gầy gò, kèm theo cúm A với biểu hiện ho nhiều, khó thở, có đờm xanh... Trước đó, bệnh nhân gầy sút 5kg trong thời gian ngắn kèm theo khô miệng, khát nước. Chỉ số đường huyết lúc nhập viện là 22,5mmol/l và chỉ số HbA1C là 11,8... có nhiễm ceton niệu.

Khai thác bệnh sử, bệnh nhân cho biết đã mắc đái tháo đường hơn 10 năm. Tuy nhiên trong 3 năm trở lại đây, bệnh nhân nghe theo người nhà khuyên bỏ thuốc Tây y và sử dụng thuốc nam vì tin tưởng sẽ chữa khỏi được bệnh đái tháo đường. Trong suốt thời gian này, bệnh nhân có theo dõi đường huyết nơi lấy thuốc nam.

ThS.BS.Nguyễn Đăng Quân – Phó trưởng khoa điều trị tích cực BV Nội tiết Trung ương cho biết: Bệnh nhân vào cấp cứu trong tình trạng biến chứng cấp tính của đái tháo đường, hôn mê nhiễm ceton kèm theo suy hô hấp, viêm phổi do cúm A. Đây là một biến chứng rất nặng, nếu không cấp cứu kịp thời, bệnh nhân có thể nguy hiểm tính mạng.

Theo BS.Nguyễn Đăng Quân, đái tháo đường là bệnh lý mạn tính cần được theo dõi và điều trị thường xuyên tại các cơ sở y tế bởi các bác sĩ chuyên khoa nội tiết – đái tháo đường. Khi bệnh nhân tự ý bỏ thuốc điều trị chính thống để sử dụng thuốc nam, thuốc bắc, sẽ có nguy cơ đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm do tình trạng tăng đường huyết đột ngột.

ThS.BS.Nguyễn Đăng Quân đang khám cho bệnh nhân.

Biến chứng cấp tính: Bệnh nhân có thể phải nhập viện trong tình trạng cấp cứu như hôn mê nhiễm toan ceton hoặc tăng áp lực thẩm thấu máu. Nếu không được chẩn đoán và xử lý kịp thời, những biến chứng này có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Biến chứng mạn tính: Việc tăng đường huyết liên tục và kéo dài do không điều trị đúng cách sẽ dẫn đến các tổn thương nghiêm trọng như:

- Biến chứng mạch máu lớn: Gây đột quỵ não, nhồi máu não, xuất huyết não hoặc các bệnh lý tim mạch như nhồi máu cơ tim, suy tim.

- Biến chứng mạch máu nhỏ: Gây tổn thương thận dẫn đến suy thận, có thể phải chạy thận nhân tạo.

- Biến chứng về mắt: Gây bệnh võng mạc đái tháo đường.

- Biến chứng mạch chi: Gây huyết khối, xơ vữa, tắc mạch chi và có nguy cơ phải cắt cụt chi.

Việc điều trị đái tháo đường là phải dùng thuốc suốt đời để kiểm soát đường huyết giúp dự phòng biến chứng cấp tính cũng như ngăn ngừa hoặc làm chậm quá trình biến chứng mạn tính. Do đó bệnh nhân cần tuân thủ dùng thuốc hằng ngày và kiểm soát chế độ ăn uống theo hướng dẫn của bác sĩ.

Nhưng chính áp lực này khiến nhiều bệnh nhân nảy sinh tâm lý chán nản. Đồng thời do e ngại các tác dụng phụ của thuốc tây y, nhiều người đã tìm kiếm những giải pháp thay thế được quảng cáo là lành tính, có nguồn gốc tự nhiên và giúp chữa bệnh khỏi hoàn toàn.

2. Tâm lý e ngại thuốc tây và niềm tin sai lệch về khả năng điều trị dứt điểm

Việc tự ý ngừng điều trị theo chỉ định để chuyển sang dùng thuốc nam với kỳ vọng “chữa khỏi” đái tháo đường đang trở thành nguy cơ nghiêm trọng đối với nhiều người bệnh. Trường hợp bệnh nhân N.T.T.H, theo người nhà, do được giới thiệu thuốc nam giúp hạ đường huyết và tăng sức đề kháng nên đã sử dụng trong thời gian dài. Trong quá trình dùng, bệnh nhân vẫn kiểm tra đường huyết tại nơi bán thuốc và thấy chỉ số trong giới hạn, từ đó tin tưởng tiếp tục sử dụng suốt 3 năm, cho đến khi phải nhập viện cấp cứu.

Tuy nhiên, BS. Nguyễn Đăng Quân cho biết, hiện có nhiều cơ sở tư vấn và cung cấp thuốc nam điều trị đái tháo đường nhưng phần lớn chưa được cấp phép hoạt động. Tại các cơ sở này, kết quả xét nghiệm thường không đảm bảo độ tin cậy, nên không thể dùng làm căn cứ đánh giá tình trạng bệnh hay quyết định tiếp tục sử dụng thuốc.

BS. Nguyễn Đăng Quân cũng nhấn mạnh, hiện nay không ít cơ sở lợi dụng tâm lý muốn khỏi bệnh nhanh, khỏi hoàn toàn của người bệnh để quảng cáo sai sự thật. Một số nơi kinh doanh thực phẩm chức năng hoặc “thầy lang” không rõ danh tính đưa ra những cam kết như chữa khỏi đái tháo đường sau vài liệu trình, không cần dùng thuốc điều trị.

Theo bác sĩ, đây là thông tin sai lệch, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người bệnh. Đến nay, y học hiện đại chưa có phương pháp nào giúp điều trị khỏi hoàn toàn đái tháo đường; việc điều trị chủ yếu nhằm kiểm soát đường huyết, hạn chế biến chứng và duy trì chất lượng sống lâu dài.

3. Hiểu đúng về vai trò của thuốc tây trong điều trị đái tháo đường

Các thuốc điều trị đái tháo đường phải trải qua quy trình nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng nghiêm ngặt trước khi được đưa vào sử dụng. Mục tiêu điều trị không chỉ là kiểm soát đường huyết mà còn giảm nguy cơ tổn thương tim, thận, mạch máu do tăng đường huyết kéo dài. Khi dùng đúng liều và được theo dõi định kỳ bởi bác sĩ chuyên khoa nội tiết, nguy cơ tác dụng không mong muốn có thể được kiểm soát hiệu quả.

Những năm gần đây, y học đã phát triển nhiều nhóm thuốc mới với hiệu quả kiểm soát đường huyết tốt hơn và ít tác dụng phụ hơn. Nếu có lo ngại trong quá trình sử dụng, người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được điều chỉnh phác đồ phù hợp, thay vì tự ý ngừng thuốc hoặc tìm đến các phương pháp chưa được kiểm chứng.

Để kiểm soát bệnh an toàn, người bệnh cần thận trọng trước các thông tin quảng cáo trên mạng xã hội. Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy thuốc nam hay thực phẩm chức năng có thể thay thế hoàn toàn thuốc điều trị trong phác đồ chính thống đối với đái tháo đường.

Ngoài ra, người thân cần thường xuyên nhắc nhở, theo dõi việc dùng thuốc của người bệnh, đặc biệt với người cao tuổi, nhằm tránh tình trạng tự ý nghe theo lời giới thiệu về các “bài thuốc” chưa được kiểm chứng. Bên cạnh tuân thủ điều trị, chế độ dinh dưỡng hợp lý và vận động đều đặn vẫn là những yếu tố quan trọng giúp kiểm soát bệnh hiệu quả.

Nguyễn Hà