Bỏ tiền kiểm, người từng xâm hại trẻ vẫn có thể điều hành cơ sở nuôi dưỡng

Sáng nay, thảo luận tại tổ ở Quốc hội về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (đoàn Quảng Trị) bày tỏ lo ngại về việc bỏ tiêu chuẩn đối với người điều hành, người trực tiếp chăm sóc trẻ tại cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em.

Theo ông Vũ, Luật Trẻ em hiện hành quy định người đại diện cơ sở phải “không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, xử lý vi phạm hành chính về các hành vi xâm hại trẻ em”. Dự thảo bãi bỏ Điều 56, chuyển các yêu cầu sang Điều 58 nhưng không còn yêu cầu này đối với người điều hành, người trực tiếp tiếp xúc với trẻ.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (đoàn Quảng Trị) phát biểu. Ảnh: QH

“Bỏ thủ tục tiền kiểm không đồng nghĩa với bỏ tiêu chuẩn này, bởi đây không phải thủ tục hành chính mà là yêu cầu bảo vệ trẻ em”, ông nhấn mạnh.

Đại biểu Vũ dẫn vụ bạo hành tại Mái ấm Hoa Hồng ở quận 12, TPHCM vào tháng 9/2024. Hai bảo mẫu bị khởi tố về tội hành hạ người khác vì nhiều lần đánh trẻ mồ côi từ 2 tháng đến 3 tuổi. Cơ sở này được cấp phép chăm sóc 35 trẻ nhưng thực tế nuôi 86 trẻ.

Cùng thời điểm, tại thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, một trẻ khuyết tật 5 tuổi tử vong nghi do bạo hành tại cơ sở nuôi trẻ hoạt động không phép từ năm 2016.

Ông lưu ý những vụ việc này xảy ra khi pháp luật vẫn còn điều kiện tiền kiểm.

“Nếu bỏ tiêu chuẩn đối với người điều hành, người chăm sóc và không giao rõ thẩm quyền đình chỉ cho chính quyền cơ sở, thì người từng xâm hại trẻ em vẫn có thể điều hành cơ sở nuôi dưỡng chỉ bằng một thông báo”, đại biểu cảnh báo.

Theo ông, khi phát hiện vi phạm, chính quyền cơ sở có thể không đủ căn cứ để dừng ngay hoạt động, trong khi trẻ em vẫn đang ở trong cơ sở đó.

Về thẩm quyền quản lý, ông Vũ chỉ ra dự thảo yêu cầu cơ sở thông báo hoạt động với UBND cấp xã, nhưng quy định về người có quyền đình chỉ, chấm dứt hoạt động chưa xác định chủ thể cụ thể.

Đại biểu đề nghị bổ sung điều kiện đối với người đứng đầu cơ sở và người trực tiếp cung cấp dịch vụ cho trẻ em. Theo đó, những người này không thuộc trường hợp đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; đã bị kết án mà chưa được xóa án tích; hoặc đã bị xử lý vi phạm hành chính mà chưa được coi là chưa bị xử lý vi phạm hành chính về hành vi xâm hại trẻ em.

Ông cũng đề xuất giao chủ tịch UBND cấp xã nơi cơ sở đặt trụ sở quyết định đình chỉ, chấm dứt toàn bộ hoặc một phần hoạt động của cơ sở.

Trường hợp cơ sở hoạt động trên địa bàn từ hai đơn vị hành chính cấp xã trở lên, thẩm quyền thuộc người đứng đầu cơ quan chuyên môn cấp tỉnh thực hiện quản lý nhà nước về trẻ em. Đối với cơ sở công lập, cơ quan quyết định thành lập sẽ quyết định việc đình chỉ, chấm dứt hoạt động.

Đình chỉ cơ sở rồi, trẻ sẽ được đưa đi đâu?

Cùng quan tâm nội dung này, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) thống nhất với chủ trương đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuyển từ đăng ký hoạt động sang thông báo và tăng cường hậu kiểm đối với cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em.

Tuy nhiên, ông lưu ý đây là loại hình dịch vụ đặc thù, phục vụ chủ yếu trẻ em bị xâm hại, có nguy cơ bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi hoặc thuộc hoàn cảnh cần được bảo vệ. Những sai sót trong quá trình cung cấp dịch vụ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn, sức khỏe và sự phát triển của trẻ.

Đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng). Ảnh: Phạm Hải

Theo đại biểu Mai, dự thảo cần làm rõ cơ chế kiểm soát việc đáp ứng các yêu cầu chuyên môn sau khi cơ sở thông báo hoạt động, nhất là năng lực của người trực tiếp cung cấp dịch vụ và điều kiện bảo đảm an toàn cho trẻ em.

Ông đề nghị xác định rõ yêu cầu tối thiểu về nhân sự chuyên môn, an toàn trong cung cấp dịch vụ và trách nhiệm kiểm tra sau thông báo. Thẩm quyền đình chỉ, chấm dứt hoạt động cũng cần được phân định cụ thể, tránh chồng chéo giữa UBND cấp xã và cơ quan chuyên môn cấp tỉnh.

Đặc biệt, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm tổ chức chuyển giao, tiếp tục chăm sóc và bảo vệ trẻ em khi cơ sở bị đình chỉ hoặc chấm dứt hoạt động.

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (TPHCM) đề nghị làm rõ đầu mối tiếp nhận, phân loại, theo dõi tin báo về trẻ em bị xâm hại; thời hạn chuyển thông tin và trách nhiệm phản hồi.

Ông cũng lưu ý cần quy định cách xử lý khi có xung đột lợi ích hoặc chính cơ quan địa phương bị phản ánh. Trẻ em có nguy cơ bị xâm hại phải được bảo vệ kịp thời trong thời gian chờ quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

ĐBQH Nguyễn Vũ Trung (TPHCM) phát biểu. Ảnh: ĐBND

Đặc biệt quan tâm việc dự thảo bãi bỏ Điều 56 và Điều 57, chuyển cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em sang cơ chế tự thông báo, đại biểu Trung cho rằng các cơ sở nội trú, chăm sóc thay thế, trị liệu hoặc trực tiếp can thiệp vào trẻ em cần đáp ứng tiêu chuẩn về chuyên môn, nhân sự an toàn, tiếp nhận khiếu nại và hậu kiểm rõ ràng.

“Đơn giản hóa thủ tục phải đi đôi với cơ chế bảo vệ trẻ em chặt chẽ”, ông nhấn mạnh.