Bộ Tổng Tham mưu - Cơ quan tham mưu chiến lược đồng hành cùng đất nước trong kỷ nguyên mới

Trải qua 81 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam đã khẳng định vị trí là cơ quan tham mưu chiến lược của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về quân sự, quốc phòng, trực tiếp góp phần tổ chức xây dựng Quân đội, củng cố, tăng cường quốc phòng, quản lý và bảo vệ Tổ quốc. Bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên phát triển, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, yêu cầu ấy càng đặt ra những nhiệm vụ mới, với tầm vóc và phương thức mới.

Từ truyền thống tham mưu đến tư duy chiến lược trong thời đại mới

Ngay từ những ngày đầu của chính quyền cách mạng, trước yêu cầu vừa xây dựng, vừa bảo vệ thành quả cách mạng, công tác tham mưu quân sự đã giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Bộ Tổng Tham mưu đã cùng toàn quân nghiên cứu chiến trường, nắm địch, đánh giá tình hình, đề xuất phương án tác chiến, tổ chức lực lượng, bảo đảm hậu cần - kỹ thuật, phối hợp các chiến trường, góp phần tạo nên những bước ngoặt chiến lược của cách mạng.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp thông báo diễn biến Chiến dịch Hồ Chí Minh cho cán bộ chủ chốt Bộ Tổng Tham mưu (năm 1975). Ảnh tư liệu 

Điều đáng nói là nghệ thuật tham mưu không chỉ nằm ở việc “tính kế đánh giặc”, mà sâu xa hơn là khả năng chuyển hóa đường lối, quyết tâm chiến lược của Đảng thành những phương án quân sự cụ thể, phù hợp với thực tiễn. Từ Điện Biên Phủ - năm 1954 đến cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, từ xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân đến kết hợp lực lượng chủ lực với lực lượng địa phương và dân quân tự vệ, dấu ấn của tư duy tham mưu chiến lược luôn gắn với khả năng phát hiện quy luật, nắm bắt thời cơ và tạo lập thế trận có lợi. Đó chính là vốn quý để Bộ Tổng Tham mưu bước vào thời kỳ mới: Trung thành với nguyên tắc, nhưng không giáo điều; kế thừa truyền thống, nhưng không ngừng đổi mới; lấy thực tiễn làm căn cứ, lấy dự báo chiến lược làm tiền đề và lấy hiệu quả bảo vệ Tổ quốc làm thước đo.

Tham mưu phải đi trước một bước - chủ động từ sớm, từ xa

Kỷ nguyên mới mở ra cơ hội phát triển chưa từng có, đồng thời cũng xuất hiện những thách thức mới, phức tạp và khó dự báo. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột cục bộ, tranh chấp chủ quyền, an ninh phi truyền thống, chiến tranh thông tin, chiến tranh mạng, trí tuệ nhân tạo và những phương thức tác chiến mới đang làm thay đổi sâu sắc môi trường an ninh. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đối với cơ quan tham mưu chiến lược không thể chỉ dừng ở “nắm tình hình để xử trí”, mà phải chuyển mạnh sang “dự báo để chủ động phòng ngừa, chuẩn bị để không bị bất ngờ, tạo thế để giữ nước từ sớm, từ xa”. Đây là bước phát triển quan trọng về tư duy tham mưu.

Các cán bộ, chiến sĩ tranh tài tại Hội thao Phòng thủ dân sự toàn quân năm 2026. Ảnh: TUẤN HUY 

Tham mưu chiến lược hôm nay phải nhìn thấy không chỉ những gì đang diễn ra mà cả những gì có thể diễn ra; không chỉ nhận diện một nguy cơ đơn lẻ mà phải phân tích mối quan hệ giữa các nguy cơ; không chỉ nghiên cứu đối tượng tác chiến mà còn phải đánh giá toàn diện môi trường chiến lược, tương quan lực lượng, không gian tác chiến, công nghệ quân sự, kinh tế, chính trị, ngoại giao và sức mạnh nội sinh của đất nước. Muốn vậy, Bộ Tổng Tham mưu phải tiếp tục nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo chiến lược; xây dựng các phương án, kịch bản quốc phòng; tham mưu xử lý linh hoạt, chính xác, kịp thời các tình huống, không để Tổ quốc bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.

Xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân vững chắc trong không gian mới

Kỷ nguyên mới không chỉ làm thay đổi phương thức phát triển đất nước mà còn làm biến đổi không gian bảo vệ Tổ quốc. Biên giới, biển, đảo, đất liền, vùng trời, không gian mạng và những lĩnh vực công nghệ cao ngày càng gắn kết chặt chẽ. Vì vậy, tư duy tham mưu chiến lược phải vượt khỏi cách tiếp cận thuần túy quân sự để hướng tới sức mạnh tổng hợp của quốc gia.

Bộ Tổng Tham mưu cần tiếp tục tham mưu xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh; cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; đồng thời xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại; thế trận quốc phòng toàn dân gắn với nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân và thế trận lòng dân ngày càng vững chắc. Trong đó, thế trận lòng dân là nền tảng. Vũ khí hiện đại có thể tạo ra ưu thế về kỹ thuật, nhưng sức mạnh bảo vệ Tổ quốc cuối cùng vẫn bắt nguồn từ con người, từ lòng yêu nước, niềm tin, ý chí và sự đồng thuận xã hội.

Các cán bộ, chiến sĩ tranh tài tại Hội thao Phòng thủ dân sự toàn quân năm 2026. Ảnh: TUẤN HUY 

Một cơ quan tham mưu chiến lược hiện đại vì thế phải nhìn quốc phòng trong mối quan hệ hữu cơ với kinh tế, khoa học - công nghệ, văn hóa, đối ngoại và phát triển con người. Mỗi quyết sách quốc phòng phải góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để đất nước phát triển; ngược lại, tiềm lực của nền kinh tế và khoa học - công nghệ phải được chuyển hóa thành tiềm lực quốc phòng khi cần thiết.

Đột phá về khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong tham mưu

Nếu trong chiến tranh trước đây, thông tin chủ yếu được thu thập bằng con người và phương tiện truyền thống, thì trong kỷ nguyên mới, dữ liệu trở thành một nguồn lực chiến lược. Tham mưu quân sự hiện đại phải dựa ngày càng nhiều vào dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, mô phỏng, hệ thống chỉ huy - điều hành số, không gian mạng và các phương thức phân tích hiện đại. Đây không đơn thuần là thay đổi công cụ, mà là thay đổi phương thức tư duy.

Một báo cáo tham mưu có giá trị không chỉ vì nhiều thông tin mà quan trọng hơn là thông tin đúng, phân tích sâu, dự báo trúng, kiến nghị sát và có khả năng chuyển hóa thành quyết định hành động. Do đó, xây dựng đội ngũ cán bộ tham mưu chiến lược phải được coi là nhiệm vụ then chốt. Cán bộ tham mưu trong thời đại mới cần có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy hệ thống, kiến thức quân sự hiện đại, năng lực ngoại ngữ, công nghệ, dữ liệu và khả năng làm việc trong môi trường liên ngành, đa phương.

Đồng hành cùng đất nước bằng tư duy “giữ nước từ khi nước chưa nguy”

Một trong những yêu cầu có ý nghĩa chiến lược đối với Bộ Tổng Tham mưu trong kỷ nguyên mới là phải góp phần để đất nước không phải lựa chọn giữa phát triển và quốc phòng, mà tạo dựng được sự thống nhất hữu cơ giữa hai nhiệm vụ. Bảo vệ Tổ quốc hôm nay không chỉ là sẵn sàng chiến đấu khi chiến tranh xảy ra. Bảo vệ Tổ quốc còn là giữ vững hòa bình, bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia - dân tộc; bảo vệ môi trường ổn định để thu hút đầu tư, phát triển kinh tế, mở rộng đối ngoại; bảo vệ an ninh quốc gia trong không gian mới; xây dựng tiềm lực và thế trận đủ mạnh để mọi đối tượng phải cân nhắc trước bất kỳ hành động xâm phạm lợi ích quốc gia.

Vì vậy, tham mưu chiến lược phải đi trước sự phát triển, nhận diện sớm những vấn đề quốc phòng có thể tác động đến quá trình phát triển đất nước; đồng thời tham mưu những giải pháp để mỗi bước phát triển kinh tế - xã hội đều góp phần củng cố tiềm lực quốc phòng. Đó chính là biểu hiện sinh động của tư tưởng “dựng nước đi đôi với giữ nước” trong điều kiện mới.

Giữ vững bản lĩnh, nâng tầm trí tuệ, đổi mới phương pháp

Kỷ nguyên mới đòi hỏi Bộ Tổng Tham mưu không chỉ là nơi tập trung những cán bộ giỏi về quân sự, mà phải trở thành một trung tâm hội tụ trí tuệ tham mưu chiến lược, có khả năng kết nối tri thức quân sự với kinh tế, khoa học - công nghệ, ngoại giao, pháp luật, địa chính trị và các lĩnh vực mới. Điều cốt lõi vẫn là giữ vững nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với Quân đội, chấp hành nghiêm sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng; đồng thời phát huy cao độ tính chủ động, sáng tạo, khoa học và trách nhiệm của cơ quan tham mưu. Thấu triệt sự chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bí thư Quân ủy Trung ương về “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa” và phương châm “5 vững”.

Bản lĩnh của người làm tham mưu chiến lược là dám nhìn thẳng vào sự thật, nói đúng sự thật, dự báo đúng quy luật và đề xuất đúng giải pháp, kể cả khi những nhận định đó khó khăn hoặc không thuận lợi. Tham mưu tốt không phải là đưa ra những phương án dễ nghe, mà là giúp cấp có thẩm quyền có được cơ sở khoa học, thực tiễn và toàn diện nhất để quyết định. Thực hiện tốt chỉ đạo của Tổng Tham mưu trưởng về “3 giỏi”: Tham mưu giỏi: Nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo, nắm tình hình, kịp thời tham mưu cho Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng các chủ trương, quyết sách chiến lược về quân sự, quốc phòng. Chỉ huy, điều hành giỏi: Nâng cao năng lực cụ thể hóa các nghị quyết, chỉ thị thành hành động thực tiễn; duy trì nền nếp chính quy, linh hoạt và quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành các cơ quan, đơn vị. Huấn luyện và điều lệnh giỏi: Đổi mới toàn diện và nâng cao chất lượng huấn luyện chiến đấu, rèn luyện thể lực, chấp hành nghiêm điều lệnh và kỷ luật Quân đội.

Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới với khát vọng phát triển mạnh mẽ. Một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, có vị thế ngày càng cao trong khu vực và trên thế giới nhất thiết phải được bảo đảm bằng một nền quốc phòng vững mạnh, một Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và một hệ thống tham mưu chiến lược đủ tầm. Trên chặng đường mới, Bộ Tổng Tham mưu tiếp tục phát huy truyền thống “Trung thành - Mưu lược - Sáng tạo - Quyết thắng”, không ngừng đổi mới tư duy, phương pháp và năng lực tham mưu; chủ động nghiên cứu, dự báo, tham mưu xây dựng lực lượng, thế trận và xử lý thắng lợi mọi tình huống.

Đồng hành cùng đất nước trong kỷ nguyên mới, Bộ Tổng Tham mưu phải luôn quán triệt một chân lý giản dị mà sâu sắc: Tham mưu chiến lược phải đi trước một bước để đất nước luôn chủ động; quốc phòng phải đủ mạnh để giữ vững hòa bình; và sức mạnh quân sự phải được đặt trong sức mạnh tổng hợp của cả dân tộc. Đó không chỉ là yêu cầu của nhiệm vụ hôm nay, mà còn là trách nhiệm lịch sử của cơ quan tham mưu chiến lược của Quân đội nhân dân Việt Nam trước vận mệnh và tương lai của Tổ quốc.