Bố trí nguồn lực và hoàn thiện cơ chế, chính sách để gỡ khó cho y tế cơ sở

Các máy móc hiện đại trong Trung tâm nghiên cứu tiền lâm sàng S.I.S.

Thừa cán bộ nhưng thiếu nhân lực chuyên môn

Theo dự báo, đến năm 2030, ngành Y tế Cần Thơ sẽ thiếu khoảng 2.000 bác sĩ và 6.500 điều dưỡng. Thực tế sau sáp nhập cho thấy, hệ thống y tế công lập đang rơi vào nghịch lý “thừa cán bộ nhưng thiếu nhân lực chuyên môn”, nhất là bác sĩ, điều dưỡng và nhân lực y tế cơ sở, y tế dự phòng. Đây được xem là một trong những thách thức lớn nhất ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng khám, chữa bệnh và khả năng đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân.

Ông Trần Văn Dũng, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Cần Thơ cho biết, nhiều đơn vị mới được thành lập, hợp nhất hoặc tổ chức lại còn chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ. Một số đơn vị chưa được phê duyệt đầy đủ quy định về chức năng, quyền hạn. Công tác quản lý cán bộ, công chức, viên chức hiện vẫn tập trung chủ yếu tại Sở Y tế, trong khi quy mô toàn ngành lớn, gây áp lực trong chỉ đạo, điều hành. Một số vị trí lãnh đạo, quản lý chưa được kiện toàn cũng ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai nhiệm vụ chuyên môn.

Về cơ sở vật chất, khoảng 60% cơ sở y tế trên địa bàn có diện tích không bảo đảm theo quy định. Nhiều bệnh viện và trung tâm y tế khu vực đã xuống cấp, mặt bằng chật hẹp, hệ thống xử lý nước thải và rác thải y tế chưa đáp ứng yêu cầu; trang thiết bị y tế lạc hậu, thường xuyên hư hỏng, thiếu linh kiện thay thế. Một số trạm y tế chưa đáp ứng được quy mô và mô hình hoạt động mới do thiếu hướng dẫn thống nhất của Bộ Y tế. Công tác quyết toán một số dự án đầu tư y tế còn chậm.

Theo ông Lê Văn Đạt, Giám đốc Bệnh viện Da liễu Cần Thơ, cơ sở vật chất của bệnh viện hiện không đủ đáp ứng nhu cầu hoạt động. Diện tích đất quá nhỏ hẹp khiến bệnh viện luôn trong tình trạng quá tải. Ngoài ra, tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng hệ thống các máy móc chuyên sâu, công nghệ cao khiến bệnh viện không thể triển khai được các kỹ thuật hiện đại trong khám và điều trị lĩnh vực da liễu.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Thúy Ái, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản thành phố Cần Thơ, cho rằng, Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về "một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân" đã nêu rõ định hướng ưu tiên phát triển y tế chuyên sâu, kỹ thuật cao. Song bệnh viện đang gặp nhiều vướng mắc. Tổng quỹ đất của đơn vị khoảng 18.000 m2, tương đương quy mô 250 giường. Tuy nhiên hiện, bệnh viện đang điều trị gần 500 giường... Bên cạnh đó, giá thu khám, chữa bệnh chưa tính đúng, tính đủ; bảo hiểm y tế chưa thanh toán cho các trường hợp điều trị hiếm muộn, vô sinh…

Bệnh viện Nhi đồng thành phố Cần Thơ hiện còn loay hoay với bài toán về nỗi lo “vỡ trận” mỗi khi đến mùa dịch bệnh. Bác sĩ chuyên khoa II Huy Thanh, Giám đốc Bệnh viện cho biết, hiện quy mô Bệnh viện chỉ đáp ứng khoảng 500 bệnh nhi nhưng có thời điểm số bệnh nhi tăng lên hơn 1.000, gây quá tải nghiêm trọng. Bệnh viện mong muốn được bố trí quỹ đất khoảng 5.000m2 để xây dựng Khoa Nhiễm nhi, vừa giảm tải vừa giảm thiểu tình trạng lây nhiễm chéo giữa nhóm các bệnh lý lây truyền và không lây truyền.

Nỗ lực tìm lời giải

Trước thực trạng trên, Giám đốc Sở Y tế thành phố Cần Thơ Hoàng Quốc Cường cho biết, Sở đã tham mưu UBND thành phố ban hành kế hoạch triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị; đồng thời đề xuất nhiều giải pháp trọng tâm như xây dựng cơ chế thu hút nhân lực y tế, đề án phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường luân phiên cán bộ y tế về cơ sở. Một giải pháp đáng chú ý là tận dụng các cơ sở y tế hiện đang bỏ không để cải tạo, chuyển đổi thành cơ sở 2, cơ sở 3 của các bệnh viện chuyên sâu nhằm giảm tải cho tuyến trên.

Ngành y tế kiến nghị Chính phủ sớm ban hành chính sách ưu đãi đặc thù đối với nhân lực y tế, nhất là tuyến xã; đề nghị Bộ Y tế hoàn thiện các thông tư liên quan đến tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp, mô hình trung tâm y tế khu vực, thiết kế cơ bản và danh mục trang thiết bị tối thiểu cho cơ sở y tế. Đồng thời, ngành kiến nghị UBND và HĐND thành phố tiếp tục quan tâm bố trí nguồn lực đầu tư cho y tế cơ sở, y tế dự phòng, đẩy mạnh phân cấp quản lý nhân sự và tháo gỡ vướng mắc về tài chính, tài sản công.

Theo ông Hoàng Quốc Cường, để đáp ứng nhu cầu đầu tư công cho y tế giai đoạn 2026 - 2030, thành phố cần khoảng 11.000 tỷ đồng, trong khi vốn tự có của các đơn vị y tế chỉ khoảng 500 tỷ đồng. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành trong việc cân đối, bố trí nguồn lực và hoàn thiện cơ chế chính sách.

Về nguồn nhân lực, các bệnh viện chú trọng lộ trình đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng kế hoạch 5 năm; ưu tiên các cán bộ dưới 40 tuổi, đủ điều kiện để cử đi học sau đại học gửi về Sở Y tế. Trên cơ sở đó, Sở tổng hợp, trình lên lãnh đạo các cấp, đảm bảo chế độ lương, ăn ở cho cán bộ trong suốt quá trình học.

Về y tế cơ sở, giai đoạn 2026 - 2030, các trạm y tế cần khoảng 2.900 tỷ đồng để đầu tư đồng bộ về máy móc thiết bị. Ngoài ra, việc định hướng đưa một số trạm y tế về các trường đại học (như Trường Đại học Y Dược Cần Thơ) để thực hiện được cũng cần có một số cơ chế đặc thù về tài chính, mô hình hoạt động...

Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ đề nghị, ngành Y tế cần phối hợp chặt chẽ với Sở Nội vụ để hoàn thiện đề án vị trí việc làm. Đây là cơ sở quan trọng để giải quyết bài toán thừa khoảng 3.000 cán bộ hiện không phù hợp vị trí công việc; nhưng lại thiếu tới 8.500 bác sĩ, điều dưỡng. Ngoài ra, ngành Y tế cần xem xét các kịch bản có cần giữ lại 3 bệnh viện đa khoa không (Đa khoa Cần Thơ, Đa khoa Sóc Trăng, Đa khoa Hậu Giang), hay chuyển đổi mô hình, cơ cấu…

Ngành Y tế nói chung, các đơn vị y tế nói riêng cần linh động các nguồn vốn, cụ thể bên cạnh ngân sách nhà nước, cần phải mở rộng nguồn xã hội hóa, vốn vay ngân hàng thương mại... Các cơ sở y tế cần nâng cao năng lực quản trị bệnh viện song hành cùng công tác chuyên môn; trong đó có quản trị nguồn nhân lực, tài chính, người lao động, bệnh nhân…

Sau sắp xếp, thành phố Cần Thơ hiện có 48 đơn vị sự nghiệp y tế công lập, giảm 22 đơn vị so với trước đây; bao gồm: hệ thống bệnh viện đa khoa, chuyên khoa, các trung tâm chuyên ngành và trung tâm y tế khu vực. Đáng chú ý, 103 trạm y tế xã, phường đã được chuyển giao về UBND cấp xã, phường theo đúng lộ trình, góp phần tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao vai trò y tế cơ sở.

Bài và ảnh: Ánh Tuyết (TTXVN)