Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu 4 ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên AI

Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số năm 2026 thu hút sự quan tâm của đông đảo đại biểu, nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế. (Ảnh: Lê Nghĩa)

Ngày 8/10, Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số năm 2026 khai mạc tại Hà Nội. Dự lễ khai mạc có Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn; Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Quang Hưng; Nam tước Smith xứ Malvern, Quốc vụ khanh phụ trách Kỹ năng Bộ Giáo dục Vương quốc Anh; các vị Đại sứ, Trưởng đại diện các tổ chức quốc tế tại Việt Nam; đại diện lãnh đạo các đơn vị, cục vụ thuộc Bộ GD&ĐT; đại biểu, các nhà khoa học, chuyên gia, đại diện các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp trong nước và quốc tế.

Giáo dục phải thay đổi để làm chủ AI

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc cách con người học tập, làm việc và sáng tạo. Công nghệ mở ra những cơ hội rất lớn cho giáo dục, đồng thời đặt ra những thách thức về độ tin cậy của thông tin, đạo đức, bản quyền, an toàn dữ liệu, liêm chính học thuật và khoảng cách số.

Đây không chỉ là vấn đề của Việt Nam mà là vấn đề toàn cầu. Giáo dục vì vậy không thể chỉ đặt câu hỏi người học cần thêm những kỹ năng gì. Người thầy cũng phải thay đổi; nhà trường phải thay đổi; cả hệ thống giáo dục phải chuyển đổi để không chỉ thích ứng mà còn từng bước làm chủ, định hướng việc sử dụng AI vì sự phát triển của con người.

Theo Bộ trưởng, người học cần có năng lực tự học, tư duy độc lập, phản biện, sáng tạo và khả năng làm việc cùng AI. Người thầy không chỉ truyền đạt tri thức mà phải trở thành người thiết kế hoạt động học tập, hướng dẫn, truyền cảm hứng và định hướng giá trị. Nhà trường và cơ quan quản lý phải đổi mới phương thức tổ chức, quản trị, đánh giá và bảo đảm chất lượng.

Với Việt Nam, phát triển con người là mục tiêu xuyên suốt của đổi mới giáo dục. Giá trị của công nghệ không nằm ở việc sử dụng công nghệ nhiều hay ít, mà ở chỗ công nghệ có giúp người học tiến bộ hơn, người thầy làm tốt hơn vai trò của mình, nhà trường vận hành hiệu quả hơn và cơ hội học tập được mở rộng công bằng hơn hay không.

Các định hướng của Đảng và Nhà nước về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; cùng với hội nhập quốc tế đang tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình này.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn phát biểu khai mạc hội nghị. (Ảnh: Lê Nghĩa)

Bốn ưu tiên để chuyển đổi số giáo dục đi vào thực chất

Với tinh thần đó, Bộ trưởng GD&ĐT nhấn mạnh bốn ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số.

Thứ nhất, xây dựng nền tảng dữ liệu và học liệu số thống nhất, an toàn, kết nối và sử dụng chung, biến dữ liệu thành nguồn lực phục vụ người học, nhà giáo và quản lý giáo dục, phát triển nền tảng giáo dục thông minh quốc gia.

Thứ hai, đổi mới dạy và học, phát triển năng lực làm chủ công nghệ của cả người học và nhà giáo. Mục tiêu không phải để AI suy nghĩ thay con người, mà để con người học tốt hơn, sáng tạo hơn và tạo ra giá trị cao hơn. Năng lực số và năng lực AI phải trở thành một phần của phát triển nghề nghiệp thường xuyên của nhà giáo.

Thứ ba, đổi mới quản trị và thúc đẩy ứng dụng AI an toàn, minh bạch, có trách nhiệm. Chúng ta phải hiểu cả khả năng và giới hạn của công nghệ, bảo đảm quyền riêng tư, bản quyền, liêm chính học thuật, quyền lợi của người học và trách nhiệm của con người.

Thứ tư, tăng cường hợp tác quốc tế để học hỏi, chia sẻ và cùng phát triển trong lĩnh vực công nghệ số và AI. Cơ hội và thách thức của chuyển đổi số đều vượt qua biên giới của mỗi quốc gia, không hệ thống giáo dục nào có thể tự mình giải quyết đầy đủ các vấn đề về công nghệ, dữ liệu, tiêu chuẩn đạo đức, nhân lực và khoảng cách số.

“Vì vậy, chúng ta cần hợp tác mạnh mẽ, thực chất hơn để cùng tận dụng cơ hội, vượt qua thách thức và cùng phát triển, thịnh vượng. Hợp tác không chỉ là chuyển giao tri thức hay tiếp nhận công nghệ. Mỗi quốc gia có lợi thế và kinh nghiệm riêng; điều quan trọng là bổ sung thế mạnh, cùng nghiên cứu, cùng phát triển, cùng thử nghiệm và cùng chia sẻ những giải pháp có giá trị”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh.

Bộ trưởng bày tỏ, Việt Nam mong muốn tiếp cận những thành tựu tiên tiến của thế giới, sẵn sàng đóng góp tri thức, kinh nghiệm, nguồn nhân lực và sáng kiến của mình; đồng thời, mong muốn thúc đẩy các chương trình hợp tác cụ thể về dữ liệu giáo dục, AI trong dạy học, đánh giá và quản trị, bồi dưỡng nhà giáo và xây dựng các chuẩn mực về đạo đức, an toàn, trách nhiệm.

“Thành công của Hội nghị không chỉ được đo bằng số lượng ý tưởng hay thỏa thuận, mà bằng những chương trình được triển khai, những giải pháp được thử nghiệm và những thay đổi thực chất trong nhà trường. Thông điệp của Việt Nam là chúng tôi sẵn sàng hợp tác, sẵn sàng đổi mới và sẵn sàng cùng các đối tác kiến tạo tương lai giáo dục. Trong một thế giới ngày càng kết nối, hợp tác là con đường để chúng ta cùng tiến bước, cùng tiếp thu, cùng làm chủ, dẫn dắt sự phát triển của công nghệ; để cuối cùng phát triển con người và cùng thịnh vượng. Đó là trách nhiệm chung của chúng ta”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn chia sẻ tại hội nghị. (Ảnh: Lê Nghĩa)

Công nghệ tạo cơ hội học tập công bằng

Phát biểu tại phiên khai mạc hội nghị, ông Stefaan Hermans, Tổng Cục trưởng phụ trách Hợp tác quốc tế, Giáo dục, Thanh niên, Thể thao và Văn hóa của Ủy ban châu Âu nhấn mạnh, chuyển đổi số trong giáo dục không chỉ là câu chuyện về nền tảng, thiết bị hay AI, mà cốt lõi là con người, thể chế và cách thức tạo ra, chia sẻ, ứng dụng tri thức. Quá trình này đòi hỏi chính sách phù hợp, đội ngũ nhà giáo có năng lực số, phương pháp dạy và học đổi mới, cùng sự hợp tác thực chất với doanh nghiệp và xã hội.

Đánh giá các ưu tiên của EU có nhiều điểm tương đồng với định hướng của Việt Nam tại các Nghị quyết 57, 59 và 71, ông Stefaan Hermans khẳng định, EU sẵn sàng đồng hành, kết nối thế mạnh của châu Âu với các ưu tiên phát triển của Việt Nam, đưa những mục tiêu chung thành các chương trình hợp tác và kết quả cụ thể.

Ở góc độ bảo đảm cơ hội học tập cho mọi trẻ em, bà Silvia Danailov, Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam cho rằng, giáo dục giữ vai trò trung tâm trong giai đoạn phát triển tiếp theo của Việt Nam, khi tăng trưởng ngày càng dựa vào đổi mới sáng tạo, công nghệ, chuyển đổi xanh và nguồn nhân lực có kỹ năng cao.

Theo bà Silvia Danailov, để công nghệ thực sự nâng cao chất lượng giáo dục, trước hết cần đầu tư vào con người và hệ thống, không chỉ vào công nghệ, bởi giáo viên, cán bộ quản lý và năng lực của hệ thống giáo dục quyết định công nghệ có tạo ra kết quả học tập tốt hơn hay không.

Cùng với đó, công bằng cần được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế chuyển đổi số, trong đó ưu tiên trẻ em vùng khó khăn, trẻ em dân tộc thiểu số, trẻ em khuyết tật và các nhóm có nguy cơ bị bỏ lại phía sau. Hiệu quả chuyển đổi số không chỉ được đo bằng số trường được kết nối hay số học sinh sử dụng công nghệ, mà quan trọng hơn là khả năng thu hẹp khoảng cách học tập.

UNICEF cũng nhấn mạnh quyền, sự an toàn và bảo vệ trẻ em phải được tích hợp ngay từ đầu trong các hệ thống số và ứng dụng AI, từ bảo vệ dữ liệu, sử dụng AI phù hợp với độ tuổi đến duy trì sự giám sát của con người đối với những quyết định có ảnh hưởng đến trẻ em.

Ngày 8-9/10, tại Hà Nội, Bộ GD&ĐT tổ chức Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số và Triển lãm Giáo dục - Công nghệ giáo dục. Có hơn 900 đại biểu đến từ 40 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự Hội nghị, trong đó có đại diện các trường đại học, tổ chức giáo dục và doanh nghiệp lớn trên thế giới.

Trong khuôn khổ Hội nghị, còn có các hoạt động ký kết, trao biên bản ghi nhớ hợp tác giữa các cơ quan, cơ sở giáo dục và doanh nghiệp, kết nối nhu cầu đào tạo, nghiên cứu với nguồn lực, kinh nghiệm và giải pháp công nghệ trong nước và quốc tế.