Bộ trưởng GD-ĐT: Cả hệ thống GD phải chuyển đổi để từng bước làm chủ công nghệ

Tại Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số năm 2026, Bộ trưởng GD-ĐT Hoàng Minh Sơn cho rằng, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc cách con người học tập, làm việc và sáng tạo. Công nghệ mở ra những cơ hội rất lớn cho giáo dục, đồng thời đặt ra những thách thức về độ tin cậy của thông tin, đạo đức, bản quyền, an toàn dữ liệu, liêm chính học thuật và khoảng cách số.

“Giáo dục vì vậy không thể chỉ đặt câu hỏi người học cần thêm những kỹ năng gì; người thầy cũng phải thay đổi; nhà trường phải thay đổi. Cả hệ thống giáo dục phải chuyển đổi để không chỉ thích ứng mà còn từng bước làm chủ, định hướng việc sử dụng AI vì sự phát triển của con người”, ông Sơn nói.

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn phát biểu tại Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số năm 2026. 

Theo ông Sơn, người học cần có năng lực tự học, tư duy độc lập, phản biện, sáng tạo và khả năng làm việc với AI. Còn người thầy không chỉ truyền đạt tri thức mà phải trở thành người thiết kế hoạt động học tập, hướng dẫn, truyền cảm hứng và định hướng giá trị. Nhà trường và cơ quan quản lý cũng phải đổi mới phương thức tổ chức, quản trị, đánh giá và bảo đảm chất lượng.

Ông Sơn cho hay, với Việt Nam, phát triển con người là mục tiêu xuyên suốt của đổi mới giáo dục. “Giá trị của công nghệ không nằm ở việc sử dụng công nghệ nhiều hay ít, mà ở chỗ công nghệ có giúp người học tiến bộ hơn, người thầy làm tốt hơn vai trò của mình, nhà trường vận hành hiệu quả hơn và cơ hội học tập được mở rộng công bằng hơn hay không”, ông Sơn nói.

Ông Sơn nhấn mạnh 4 ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số.

Thứ nhất, xây dựng nền tảng dữ liệu và học liệu số thống nhất, an toàn, kết nối và sử dụng chung; biến dữ liệu thành nguồn lực phục vụ người học, nhà giáo và quản lý giáo dục, phát triển nền tảng giáo dục thông minh quốc gia.

Thứ hai, đổi mới dạy và học, phát triển năng lực làm chủ công nghệ của cả người học và nhà giáo. “Mục tiêu không phải để AI suy nghĩ thay con người, mà để con người học tốt hơn, sáng tạo hơn và tạo ra giá trị cao hơn. Năng lực số và năng lực AI phải trở thành một phần trong phát triển nghề nghiệp thường xuyên của nhà giáo”, ông Sơn nói.

Thứ ba, đổi mới quản trị và thúc đẩy ứng dụng AI an toàn, minh bạch, có trách nhiệm. “Chúng ta phải hiểu cả khả năng và giới hạn của công nghệ; bảo đảm quyền riêng tư, bản quyền, liêm chính học thuật, quyền lợi của người học và trách nhiệm của con người”, ông Sơn nói.

Thứ tư, tăng cường hợp tác quốc tế để học hỏi, chia sẻ và cùng phát triển trong lĩnh vực công nghệ số và AI. 

Các khu vực của Triển lãm Giáo dục và Công nghệ giáo dục trong khuôn khổ Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số năm 2026. Ảnh: Thanh Hùng

Chia sẻ bên lề hội nghị, ông Jonathan Schmidgall, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Viện Khảo thí Giáo dục Hoa Kỳ (ETS) cho rằng, đối với những quyết định quan trọng trong giáo dục như xét tốt nghiệp, cấp chứng chỉ hay tuyển sinh thì hoạt động đánh giá đóng vai trò bảo đảm tính công bằng, khả năng so sánh và cơ sở tin cậy cho việc ra quyết định. Bên cạnh đó, hoạt động đánh giá còn hỗ trợ quá trình học tập thông qua phản hồi, xác định những năng lực cần cải thiện và thực hành. Theo ông, sự phát triển của AI đang làm thay đổi cả 2 vai trò này.

Ông Jonathan Schmidgall cho rằng, khi AI ngày càng trở thành công cụ phổ biến, ý nghĩa của điểm số cần được xác định rõ: điểm số phản ánh năng lực thực hiện độc lập, năng lực khi có sự hỗ trợ của AI, hay năng lực phối hợp giữa con người và AI. Đồng thời, theo ông, sự chênh lệch về khả năng tiếp cận và sử dụng AI có thể ảnh hưởng đến tính công bằng và khả năng so sánh kết quả đánh giá.

Do đó, nguyên tắc xuyên suốt để cân bằng giữa đổi mới và độ tin cậy là mức độ nghiêm ngặt trong kiểm chứng phải tương xứng tầm quan trọng của quyết định được đưa ra. Theo đó, các hình thức đánh giá phục vụ học tập có thể linh hoạt thử nghiệm và ứng dụng công nghệ mới, trong khi những kỳ thi có ảnh hưởng lớn đến người dự thi cần được kiểm chứng chặt chẽ về chất lượng và tính phù hợp trước khi triển khai.