Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo: Từ 2027 sẽ thu gọn phương thức xét tuyển đại học

Tại Phiên giải trình về tình hình thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực GD&ĐT sáng 20/9, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn làm rõ nhiều vấn đề được đại biểu Quốc hội quan tâm, từ giáo dục AI, đào tạo nhân lực y tế đến đổi mới thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học.

Quang cảnh Phiên giải trình. Ảnh: Media Quốc hội

Tăng giám sát, ứng dụng công nghệ để ngăn gian lận thi cử

Là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đinh Ngọc Quý cho biết, từ năm 2020 đến nay, Bộ GD&ĐT đã ban hành 2 thông tư về quy chế thi với 4 lần sửa đổi, mới nhất là Thông tư 24/2024.

Tuy nhiên, thời gian qua vẫn xảy ra một số vụ việc tiêu cực, sai phạm nghiêm trọng tại một số địa phương, ảnh hưởng đến niềm tin của học sinh, phụ huynh và xã hội. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết định hướng tổ chức kỳ thi trong thời gian tới, cùng các giải pháp tăng cường tính khách quan, công bằng, minh bạch và phòng ngừa vi phạm.

ĐBQH Đinh Ngọc Quý. Ảnh: Media  Quốc hội

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn thừa nhận, dù quy chế thi đã quy định quy trình chặt chẽ, tại một số nơi vẫn phát sinh động cơ gian lận do tâm lý cục bộ. Thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó tăng cường sự tham gia và giám sát chéo của các trường đại học; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong phân tích dữ liệu để phát hiện sớm các bất thường; đồng thời tiếp tục cải tiến kỹ thuật ra đề thi.

Theo Bộ trưởng, đề thi sẽ được điều chỉnh theo hướng giảm nhẹ mức độ yêu cầu nhưng vẫn đánh giá chính xác năng lực, kiến thức trung học phổ thông. Kết quả kỳ thi vừa làm cơ sở đánh giá chất lượng giáo dục giữa các vùng miền, vừa phục vụ công tác xét tuyển đại học.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn. Ảnh: Media Quốc hội

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn là nguồn dữ liệu quan trọng, có độ tin cậy cao và được đại đa số trường đại học sử dụng.

Để giảm áp lực thi cử, đồng thời triệt tiêu động cơ sai phạm, Bộ GD&ĐT tập trung giải quyết bài toán tuyển sinh ở nhóm khoảng 30% chỉ tiêu có tính cạnh tranh cao tại các trường đại học tốp trên, trong khi 70% chỉ tiêu còn lại không có áp lực cạnh tranh lớn.

Bộ cũng đã làm việc với các đại học lớn để kết nối, công nhận lẫn nhau đối với các kỳ thi đánh giá năng lực, phục vụ xét tuyển vào những ngành mũi nhọn.

Liên quan việc điều chỉnh quy chế tuyển sinh đại học, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ quán triệt nguyên tắc giữ ổn định các chính sách lớn, bảo đảm tính tin cậy và công bằng giữa các thí sinh.

Các đại biểu tham dự Phiên giải trình. Ảnh: Media Quốc hội

Dù Luật Giáo dục đại học năm 2018 giao quyền tự chủ cho các trường trong quyết định phương thức tuyển sinh, Bộ vẫn duy trì các quy định khung, yêu cầu các trường bảo đảm điểm chuẩn đầu vào giữa các phương thức xét tuyển có sự tương đương.

Từ năm 2015, việc yêu cầu quy đổi điểm tương đương đã góp phần giảm đáng kể sự chênh lệch bất hợp lý giữa các phương thức xét tuyển. Tuy nhiên, do mỗi trường, mỗi địa phương có cách quy đổi và mặt bằng điểm học bạ khác nhau, Bộ xác định cần có lộ trình thu gọn các phương thức xét tuyển.

Cụ thể, đến năm 2027, mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo chỉ được áp dụng tối đa 3 phương thức xét tuyển; đến năm 2028 sẽ rút gọn còn 1 phương thức xét tuyển phù hợp nhất.

Tăng năng lực dự báo, chuyển sang đặt hàng theo đầu ra

Đặt câu hỏi về đào tạo nhân lực chất lượng cao, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Trung Thành đề nghị làm rõ bức tranh tổng thể về nhu cầu nhân lực chất lượng cao đến năm 2030, nhất là trong các lĩnh vực mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, công nghệ sinh học, năng lượng, điện hạt nhân và đường sắt tốc độ cao.

Đại biểu Lê Trung Thành. Ảnh: Media Quốc hội

Đại biểu cũng đặt vấn đề về số lượng nhân lực cần thiết, khả năng đáp ứng của hệ thống đào tạo, chất lượng nhân lực và việc xây dựng chương trình phát triển nguồn nhân lực liên tục từ giáo dục phổ thông đến đại học.

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, dự báo chính xác cung - cầu nhân lực cho từng ngành nghề ở mức độ chi tiết là nhiệm vụ rất khó khăn, gần như không khả thi. Vì vậy, Bộ tiếp cận theo hướng dự báo tổng thể, dài hạn với hai nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết, tập trung đào tạo các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược như Toán học, Vật lý, Kỹ thuật điện, Tự động hóa và Khoa học máy tính, tạo nền tảng cho các lĩnh vực công nghệ cao. Riêng lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, Bộ đã hoạch định cụ thể tỷ lệ nhân lực và xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Đề án phát triển nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao. Mục tiêu đến năm 2030 là tăng quy mô đào tạo các ngành STEM lên khoảng 35%.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn giải trình. Ảnh: Media Quốc hội

Cùng với đó, Bộ GD&ĐT đang hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu kết nối theo Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục, đào tạo. Dữ liệu đào tạo sẽ được liên thông với dữ liệu về thuế, bảo hiểm và việc làm, qua đó theo dõi tình hình việc làm, thu nhập và mức độ làm việc đúng chuyên môn của sinh viên sau tốt nghiệp.

Hệ thống dự kiến hoàn thiện, công bố trong giai đoạn 2026-2027, giúp minh bạch dữ liệu về chất lượng đào tạo, tỷ lệ sinh viên có việc làm và hiệu quả đầu tư của từng ngành, cơ sở đào tạo.

Đáng chú ý, thay vì dự báo dài hạn 4-5 năm và đặt hàng theo đầu vào, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã trình Chính phủ ban hành Nghị định chuyển sang cơ chế đặt hàng theo đầu ra. Qua đó, các bộ, ngành và địa phương có thể chủ động đặt hàng đào tạo theo nhu cầu nhân lực thực tế.