Hơn 40.000 biên chế giáo viên đã được giao, địa phương chưa tuyển dụng do áp lực biên chế

Ngày 20/9, tại phiên giải trình của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, nhiều đại biểu đặt câu hỏi với Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn về chính sách đối với nhà giáo, tình trạng thừa - thiếu giáo viên, tuyển dụng các môn học đặc thù và việc điều động, luân chuyển giáo viên giữa các địa bàn.

Thiếu giáo viên nhưng chưa tuyển hết biên chế

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, đến tháng 6/2026, cả nước còn thiếu khoảng 104.500 giáo viên mầm non, phổ thông so với định mức, trong đó giáo viên THCS thiếu nhiều nhất, gần 42.500 người.

Tuy nhiên, đến ngày 31/5, cả nước vẫn còn hơn 40.000 biên chế giáo viên đã được giao nhưng chưa tuyển dụng.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng tình trạng này có nhiều nguyên nhân.

Thứ nhất, một số địa phương chưa tuyển hết số biên chế được giao. Trong khi có nhu cầu bổ sung giáo viên, địa phương lại chịu áp lực giảm biên chế chung của toàn hệ thống, trong đó giáo viên chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số viên chức. Một số nơi vì vậy chưa mạnh dạn tuyển dụng.

“Thời gian vừa rồi, khá nhiều địa phương tuyển đồng bộ 2.000-3.000 giáo viên, song cũng có nơi chưa kịp tuyển dụng”, Bộ trưởng nói.

Thứ hai là tình trạng thừa, thiếu cục bộ do biến động dân cư. Có địa phương, trường học thiếu giáo viên nhưng nơi khác lại thừa, trong khi việc điều chuyển, thuyên chuyển chưa được thực hiện kịp thời.

Tình trạng này cũng diễn ra giữa các cấp học, môn học và giữa các trường. Theo Bộ trưởng, một phần nguyên nhân đến từ độ vênh trong việc tính toán định mức.

Trên thực tế, những nơi thiếu giáo viên phải tuyển giáo viên hợp đồng hoặc tăng sĩ số học sinh/lớp. Vì vậy, theo Bộ trưởng, không phải trường học hoàn toàn không có giáo viên đứng lớp, nhưng việc phải sử dụng giáo viên hợp đồng hoặc tăng sĩ số vẫn tạo áp lực và ảnh hưởng đến chất lượng dạy học.

Tuyển dụng tập trung để tránh “mỗi xã một kỳ tuyển”

Để giải quyết tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Nghị quyết 248/2025/QH15 của Quốc hội đã giao Giám đốc Sở GD&ĐT quyền tuyển dụng, thuyên chuyển, điều động đội ngũ giáo viên.

Theo Bộ trưởng, đây là cơ chế quan trọng để các địa phương chủ động điều tiết đội ngũ theo nhu cầu thực tế.

Một số địa phương thời gian qua đã tổ chức tuyển dụng tập trung, tuyển một lần theo chỉ tiêu và nhu cầu của các trường. Cách làm này vừa thuận lợi cho địa phương, vừa giúp người dự tuyển có thêm lựa chọn.

Ngược lại, nếu mỗi xã, phường tự tổ chức tuyển dụng sẽ phát sinh nhiều đầu mối. Một tỉnh, thành phố có hơn 100 xã, phường thì có thể phải thành lập hơn 100 hội đồng và tổ chức hơn 100 kỳ tuyển dụng, trong khi nhu cầu giáo viên tại từng địa bàn không giống nhau.

Vì vậy, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị các địa phương thực hiện tuyển dụng, điều động, luân chuyển theo hướng đồng bộ ở cấp tỉnh, qua đó chủ động phân bổ giáo viên tới nơi thực sự cần.

Liên quan việc sắp xếp mạng lưới trường lớp và tinh gọn bộ máy, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết khoảng 33.000 hiệu trưởng, phó hiệu trưởng thuộc diện phải sắp xếp, bố trí lại.

Đến nay, các địa phương đã bố trí khoảng 22.000 người trở lại làm giáo viên trực tiếp, số còn lại đang tiếp tục được sắp xếp.

Bộ trưởng cho rằng việc tinh giản không nên được hiểu đơn thuần là giảm cơ học số lượng cán bộ, nhân viên mà cần gắn với đổi mới quản trị nhà trường và sử dụng hiệu quả đội ngũ.

Bộ GD&ĐT đã thành lập 4 đoàn kiểm tra việc sắp xếp tại các địa phương, đồng thời tiếp tục hướng dẫn để việc tổ chức lại hệ thống trường học phù hợp hơn với thực tế.

Định mức mới, dự kiến thiếu hơn 43.000 giáo viên

Một giải pháp khác đang được Bộ GD&ĐT triển khai là xây dựng định mức giáo viên mới, dự kiến ban hành vào cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10.

Theo Bộ trưởng, định mức mới sẽ tính đến đặc thù dạy học hai buổi/ngày, từng địa bàn, vùng miền, cấp học, môn học, đồng thời căn cứ quy mô học sinh và sĩ số lớp.

Với cách tính mới, Bộ GD&ĐT dự kiến số giáo viên còn thiếu so với định mức thực tế trên 43.000 người.

“Con số này gần tương đương số giáo viên đang làm việc theo hợp đồng, đồng thời cũng gần với số biên chế giáo viên các địa phương đã được giao nhưng chưa tuyển dụng. Nếu cấp có thẩm quyền giao biên chế và các địa phương tuyển dụng hết thì về cơ bản có thể giải quyết bài toán thiếu giáo viên”, Bộ trưởng thông tin.

Đối với các môn khó tuyển như tiếng Anh, nghệ thuật, âm nhạc, Bộ GD&ĐT đã hướng dẫn địa phương có thể ký hợp đồng với nghệ nhân, huấn luyện viên để tham gia giảng dạy; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo, nhất là trong dạy tiếng Anh, tin học và phát triển năng lực số.

Bộ trưởng cũng cho rằng cần có chính sách đãi ngộ phù hợp để thu hút giáo viên các môn đặc thù, bởi đây là những lĩnh vực có nhiều cơ hội việc làm ngoài ngành giáo dục, khiến việc tuyển người vào trường học gặp không ít khó khăn.

Với giáo viên ở vùng sâu, vùng xa, Bộ trưởng đề nghị các địa phương tận dụng cơ chế mới để tổ chức luân chuyển linh hoạt. Thay vì một giáo viên phải công tác tại địa bàn khó khăn 5-10 năm mới được chuyển về, có thể bố trí luân phiên 1-2 năm, tạo vòng quay đội ngũ.

“Bằng cách này, vùng sâu, vùng xa luôn có đội ngũ giáo viên tốt, cứ một giáo viên chuyển về thì có một giáo viên chuyển đi”, Bộ trưởng nói, đồng thời đề nghị các địa phương chủ động thực hiện bởi cơ chế, chính sách cho việc này đã được quy định.