Bộ trưởng Bộ Y tế giải trình về các đề xuất cấm thuốc lá

Chiều 9/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về 2 dự án Luật: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế; sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan tiếp thu, giải trình tại phiên họp chiều 9/11. (Ảnh: Media Quốc hội).

Sau khi lắng nghe các đại biểu thảo luận, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan thay mặt Chính phủ, trân trọng tiếp thu các ý kiến đóng góp của các vị đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận ở tổ cũng như tại hội trường.

Về một luật sửa 6 luật liên quan đến lĩnh vực y tế, Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết qua 25 ý kiến của các vị đại biểu chiều nay, cho thấy rất nhiều ý kiến tập trung cho Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Theo Bộ trưởng, với cách tiếp cận của công tác phòng bệnh tập trung trên hết và trước hết, đồng bộ cùng với các quy định của pháp luật khác (như Luật Phòng bệnh đã được Quốc hội thông qua), việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá là việc làm rất cần thiết sau 13 năm triển khai thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (năm 2012).

Qua quá trình tổng kết triển khai thi hành luật, cũng như xin ý kiến của các cấp, các ngành theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Chính phủ đã thảo luận rất kỹ để hoàn thiện hồ sơ trình sang Quốc hội đối với các nội dung trong dự thảo.

"Tinh thần chung là sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội để hoàn thiện hồ sơ giải trình dự án Luật cùng với cơ quan thẩm tra trước khi trình Quốc hội thông qua", Bộ trưởng nói.

Bên cạnh đó, một số nội dung mà các đại biểu rất quan tâm, tư lệnh ngành Y tế cũng đã có những giải trình thêm.

Đối với Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, sự quan tâm của đại biểu rất sâu sắc, từ vấn đề độ tuổi được sử dụng thuốc lá, việc cấm theo thế hệ, các địa điểm cấm hoàn toàn thuốc lá, quảng cáo thuốc lá trên môi trường điện tử, bảo vệ trẻ em, đến việc tăng diện tích cảnh báo tác hại của thuốc lá...

Đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn Hải Phòng) đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc quy định ngay tại Điều 15 của Luật mức cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh và chữ chiếm ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính trước và sau của bao thuốc lá. (Ảnh: Media Quốc hội). 

Về độ tuổi được sử dụng thuốc lá, có ý kiến đề nghị tăng lên 21 tuổi. Theo Bộ trưởng Bộ Y tế, hiện nay đa phần các nước trên thế giới quy định độ tuổi cấm trẻ em sử dụng thuốc lá dưới 18 tuổi. Còn từ 18 tuổi trở lên được phép sử dụng thuốc lá, theo thống kê chưa đầy đủ, có khoảng 140 quốc gia cho phép. Còn độ tuổi từ 21 tuổi trở lên hiện có 16 quốc gia áp dụng.

"Khi soạn thảo nội dung này, chúng tôi đã nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế", Bộ trưởng Bộ Y tế cho hay.

Về đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho rằng, trong quá trình xây dựng chính sách đã từng đề cập. Khi bảo vệ trước Chính phủ, Chính phủ thấy đây là một nội dung rất mới nên đã xin ý kiến của tất cả các thành viên Chính phủ. Đa số thành viên Chính phủ cũng đánh giá đây là nội dung rất mới. Và trong báo cáo giải trình cũng đã nêu rất rõ, không có gì là không công khai.

Qua đánh giá tác động chính sách và kinh nghiệm quốc tế, mới có New Zealand đã thông qua chính sách này vào năm 2022 nhưng sau đó đã bãi bỏ trước khi có hiệu lực triển khai thực hiện.

Hay Maldives là quốc gia đầu tiên trên thế giới đưa chính sách này vào áp dụng từ tháng 11/2025 và áp dụng cho những người sinh từ năm 2007 trở về sau, tuy nhiên dân số Maldives khá nhỏ (khoảng hơn 500.000 người).

Vương quốc Anh đã đưa vào dự thảo Luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử (tháng 4/2026), quy định cấm với những người sinh từ ngày 1/1/2009 trở về sau, tuy nhiên chính sách này cũng chưa có hiệu lực thi hành (dự kiến đến năm 2027).

Do đó, việc đánh giá tác động và hiệu quả của chính sách tại thời điểm này chưa có đủ những căn cứ thực tiễn đầy đủ. "Chính vì vậy, các thành viên Chính phủ đã bỏ phiếu và thống nhất chưa đưa nội dung này vào dự thảo luật", Bộ trưởng Đào Hồng Lan nêu rõ.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan tiếp thu, giải trình tại phiên họp chiều 9/11. (Ảnh: Media Quốc hội).

Về diện tích in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá, theo Bộ trưởng, Luật hiện hành giao cho Chính phủ quy định. Quá trình thẩm tra, Bộ Tư pháp đề xuất những nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ thì không đưa vào Luật.

Còn việc các đại biểu đề nghị cần tăng diện tích cảnh báo, Bộ trưởng cho biết, về nguyên tắc chung, Chính phủ thấy đề xuất này là hoàn toàn phù hợp. Còn tăng lên mức độ bao nhiêu, tỷ lệ như thế nào, đề nghị Quốc hội giao thẩm quyền cho Chính phủ trên cơ sở rà soát, đánh giá thực tiễn và tham khảo kinh nghiệm quốc tế (như Công ước khung về kiểm soát thuốc lá, WHO khuyến nghị từ 50% trở lên; hiện nay nhiều nước áp dụng 65%, 75% hoặc 85%).

"Nếu quy định cứng trong Luật thì sẽ khó điều chỉnh linh hoạt cho phù hợp với thực tiễn", Bộ trưởng Bộ Y tế nói và khẳng định, Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra của Quốc hội để tiếp thu trọn vẹn, giải trình thấu đáo các ý kiến đại biểu, hoàn thiện dự án Luật với chất lượng cao nhất trình Quốc hội thông qua.