Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ lần đầu tiên ra điều trần trước Quốc hội kể từ xung đột Iran

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth. Ảnh: THX/TTXVN

Theo hãng tin AP, Bộ trưởng Chiến Tranh Mỹ Pete Hegseth dự kiến sẽ lần đầu tiên đối mặt với loạt câu hỏi gay gắt từ các nghị sĩ Quốc hội trong phiên điều trần ngày 29/4 (giờ Mỹ), kể từ khi chính quyền Tổng thống Donald Trump phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, một quyết định đang gây chia rẽ sâu sắc tại Washington.

Phiên điều trần trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện ban đầu được lên lịch để thảo luận về đề xuất ngân sách quốc phòng năm 2027, với mức chi tiêu dự kiến tăng lên kỷ lục 1.500 tỷ USD. Tuy nhiên, theo giới quan sát, nội dung thảo luận nhiều khả năng sẽ nhanh chóng chuyển hướng sang cuộc xung đột với Iran, điều vốn bị phe Dân chủ chỉ trích là “cuộc chiến lựa chọn” tốn kém và không có sự phê chuẩn của Quốc hội.

Cứng rắn với đồng minh

Trong khi đối mặt với làn sóng chất vấn tại Quốc hội về chiến lược quân sự và chi phí chiến tranh, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth đã đồng thời mở rộng mặt trận gây sức ép lên các đồng minh, đặc biệt là châu Âu, liên quan đến vai trò trong cuộc khủng hoảng tại Trung Đông.

Theo kênh CNN, phát biểu tại Lầu Năm Góc ngày 24/4, ông Hegseth nhấn mạnh Mỹ sẽ không tiếp tục duy trì mô hình “gánh vác thay” cho các đối tác, cho rằng thời kỳ các đồng minh hưởng lợi từ ô bảo trợ an ninh của Washington mà không đóng góp tương xứng đã kết thúc. Trong bối cảnh eo biển Hormuz bị gián đoạn người đứng đầu Lầu Năm Góc kêu gọi các nước châu Âu phải chủ động hơn trong việc tham gia đảm bảo an ninh hàng hải.

Ông lập luận rằng châu Âu phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng từ vùng Vịnh, do đó lợi ích của họ gắn chặt với việc sớm khôi phục hoạt động tại tuyến vận tải chiến lược này. Những tuyên bố này cho thấy chính quyền Mỹ đang tìm cách phân bổ lại gánh nặng an ninh, trong bối cảnh lực lượng quân sự nước này đã gia tăng hiện diện đáng kể tại Trung Đông như đề cập ở trên.

Song song, Bộ trưởng Hegseth khẳng định chiến dịch nhằm vào Iran sẽ không rơi vào vòng xoáy sa lầy như từng xảy ra tại Iraq, bác bỏ các lo ngại về một cuộc xung đột kéo dài không lối thoát. Ông nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi của Washington vẫn là ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân, coi đây là ưu tiên mang tính toàn cầu.

Những phát biểu cứng rắn này được đưa ra trong thời điểm nhạy cảm, khi nội bộ phương Tây bắt đầu xuất hiện dấu hiệu rạn nứt. Một số thông tin cho thấy Washington đang cân nhắc các biện pháp gây áp lực với những đồng minh NATO bị đánh giá là chưa tích cực hỗ trợ chiến dịch quân sự, qua đó làm nổi bật thách thức không chỉ trên chiến trường mà còn trong việc duy trì sự đồng thuận chiến lược giữa các đối tác.

Tranh cãi gay gắt về chi phí và hệ lụy chiến tranh

Tại phiên điều trần, ông Hegseth cùng Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, tướng Dan Caine, được kỳ vọng sẽ nhấn mạnh nhu cầu tăng cường đầu tư vào thiết bị bay không người lái, hệ thống phòng thủ tên lửa và tàu chiến. Tuy nhiên, các nghị sĩ Dân chủ được cho là sẽ tập trung chất vấn về chi phí ngày càng phình to của cuộc chiến, tình trạng cạn kiệt kho vũ khí chiến lược và những thiệt hại dân sự, bao gồm vụ không kích trúng một trường học khiến nhiều trẻ em thiệt mạng.

Bên cạnh đó, khả năng phòng thủ của quân đội Mỹ trước các đợt tấn công bằng thiết bị bay không người lái từ Iran cũng sẽ là tâm điểm. Một số UAV được cho là đã xuyên thủng hệ thống phòng thủ, gây thương vong cho binh sĩ Mỹ.

Dù hiện tại hai bên đã đạt được lệnh ngừng bắn, việc Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự từ ngày 28/2 mà không thông qua Quốc hội tiếp tục gây tranh cãi. Nhiều nỗ lực của phe Dân chủ nhằm thông qua nghị quyết hạn chế quyền phát động chiến tranh của tổng thống đã thất bại.

Áp lực chính trị gia tăng trước bầu cử giữa kỳ

Trong khi đó, phe Cộng hòa vẫn tạm thời ủng hộ cách tiếp cận của Tổng thống Trump, viện dẫn mối đe dọa từ chương trình hạt nhân của Iran và khả năng nối lại đàm phán. Tuy nhiên, không ít nghị sĩ Cộng hòa cũng tỏ ra lo ngại về việc xung đột kéo dài có thể trở thành gánh nặng chính trị trước thềm bầu cử giữa kỳ.

Quyết định của Iran đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới - đã khiến giá nhiên liệu tăng vọt, tạo thêm áp lực lên các nhà lập pháp Cộng hòa. Đáp lại, Mỹ triển khai phong tỏa hải quân đối với tàu thuyền Iran và tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông, với ba tàu sân bay hoạt động trong khu vực, mức triển khai lớn nhất trong hơn hai thập kỷ.

Hiện hai bên đang rơi vào thế giằng co, khi Washington chưa có dấu hiệu chấp nhận đề xuất mới nhất từ Tehran về việc mở lại eo biển Hormuz để đổi lấy việc Mỹ chấm dứt chiến sự, dỡ bỏ phong tỏa và hoãn đàm phán hạt nhân.

Bị đặt dấu hỏi về năng lực điều hành

Ông Hegseth trước đó đã tránh né các phiên chất vấn trực tiếp tại Quốc hội liên quan đến cuộc chiến, dù vẫn xuất hiện trong các buổi họp báo truyền hình từ Lầu Năm Góc. Ông chủ yếu trả lời câu hỏi từ các nhà báo bảo thủ và thậm chí viện dẫn Kinh Thánh để chỉ trích truyền thông.

Tuy nhiên, không khí tại Quốc hội được dự báo sẽ hoàn toàn khác, khi các nghị sĩ không chỉ xoáy vào ngân sách hay chiến sự mà còn đặt câu hỏi về những quyết định nhân sự gây tranh cãi gần đây của ông Hegseth.

Việc hàng loạt quan chức quân sự cấp cao bị miễn nhiệm, bao gồm Bộ trưởng Hải quân John Phelan và Tham mưu trưởng Lục quân, tướng Randy George, đã làm dấy lên lo ngại về sự ổn định trong bộ máy lãnh đạo quốc phòng Mỹ.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis (bang North Carolina) - người từng ủng hộ việc bổ nhiệm ông Hegseth - thẳng thắn yêu cầu Bộ trưởng Chiến Tranh giải thích các quyết định này. “Đây đều là những vị trí quan trọng, trong khi chúng ta đang ở trạng thái chiến tranh với Iran”, ông nói, đồng thời thừa nhận đang cân nhắc lại mức độ ủng hộ của mình.

Cùng quan điểm, nghị sĩ Austin Scott (bang Georgia) chỉ trích việc sa thải tướng George là một tổn thất nghiêm trọng đối với Lục quân Mỹ và cho rằng quyết định này mang tính liều lĩnh.

Phiên điều trần tại Thượng viện dự kiến diễn ra ngay sau đó một ngày, hứa hẹn tiếp tục là phép thử chính trị quan trọng đối với ông Hegseth cũng như chiến lược quân sự của chính quyền Trump trong bối cảnh căng thẳng với Iran vẫn chưa có lối thoát rõ ràng.