Bộ trưởng Dầu mỏ Iran bất ngờ từ chức giữa chiến dịch gây sức ép kinh tế của Mỹ

Một giàn khoan dầu của Iran. Ảnh: IRNA/TTXVN

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X vào tối 4/10, ông Seyyed Mehdi Tabatabaei, Phó Chành Văn phòng Tổng thống Iran phụ trách truyền thông và thông tin cho biết Bộ trưởng Dầu mỏ Iran Mohsen Paknejad đã từ chức.

Theo ông Tabatabaei cho biết Tổng thống Masoud Pezeshkian đã chấp thuận đơn từ chức của ông Paknejad và ban hành sắc lệnh bổ nhiệm ông Hamid Bovard làm quyền Bộ trưởng Dầu mỏ.

Hãng thông tấn bán chính thức Mehr của Iran tối 4/10 cho biết không có lý do nào được đưa ra cho quyết định từ chức của ông Paknejad.

Trong sắc lệnh được ban hành tối 4/10, Tổng thống Pezeshkian viện dẫn Điều 135 của Hiến pháp Iran, đồng thời đề cập đến tinh thần trách nhiệm, năng lực và kinh nghiệm điều hành của ông Bovard làm cơ sở cho quyết định bổ nhiệm.

Ông Bovard từng giữ chức Tổng giám đốc Công ty Dầu khí Quốc gia Iran (NIOC).

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phát biểu họp báo tại Washington, D.C. Ảnh: Kyodo/TTXVN phát

Việc Bộ trưởng Dầu mỏ Iran từ chức diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang thúc đẩy chiến dịch cô lập kinh tế Iran.

Trong một bài đăng trên nền tảng mạng xã hội X vào sáng 2/10, theo giờ Việt Nam, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố rằng: “Iran đã KHÔNG đưa bất kỳ lượng dầu thô nào lên các tàu chở dầu trong tháng 9”.

Theo ông Bessent, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cắt đứt nguồn thu quan trọng nhất của chính quyền Iran và Chiến dịch Kẻ bị ruồng bỏ về kinh tế đang cắt đứt những huyết mạch kinh tế vốn cho phép Tehran tài trợ cho chương trình nghị sự mà Bộ trưởng Tài chính Mỹ gọi là “khủng bố” của Iran.

Trước đó, phát biểu tại một sự kiện kỷ niệm Tháng Di sản Người Mỹ gốc Hispanic vào hôm 30/9, khi đề cập đến nền kinh tế Iran, Tổng thống Trump cho rằng Mỹ “đang đối đầu với một quốc gia gần như đã bị tàn phá - nền kinh tế của họ không ổn, lạm phát ở mức hơn 300%”.

Đối với đồng nội tệ của Iran, ngày 29/9, theo hãng thông tấn AP của Mỹ, các nhà giao dịch tại Tehran đã đổi hơn 2,5 triệu rial lấy 1 USD, đưa đồng tiền Iran xuống mức thấp kỷ lục mới. Mức này thấp hơn đáng kể so với kỷ lục 2,2 triệu rial/USD được thiết lập ngày 2/9, cao hơn gấp đôi so với mức khoảng 1 triệu rial/USD của một năm trước.

Ngày 24/8, Bộ Tài chính Mỹ phát động “Chiến dịch kẻ vị ruồng bỏ về kinh tế” nhằm siết nguồn thu và kết nối tài chính của Iran, đặt Tehran trước lựa chọn giữa tiếp tục bị cô lập hoặc thay đổi chính sách để trở lại nền kinh tế toàn cầu.

Washington không chỉ nhắm vào các thực thể Iran mà còn gia tăng sức ép với bên thứ ba tiếp tục giao dịch với Tehran.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo các nước phải cắt giảm quan hệ kinh tế với Iran nếu không muốn đối mặt trừng phạt của Mỹ, trong đó có nguy cơ bị hạn chế tiếp cận hệ thống tài chính bằng đồng USD.

Cùng ngày, Bộ Tài chính Mỹ mở rộng phạm vi hoạt động có thể khiến cá nhân, tổ chức nước ngoài đối mặt trừng phạt thứ cấp trong năm lĩnh vực gồm tài sản số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển.

Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài Mỹ cũng đưa gần 60 cá nhân, thực thể và tàu thuyền vào danh sách trừng phạt do liên quan đến mạng lưới mua sắm phục vụ chương trình hạt nhân, tên lửa, hoạt động mạng và nguồn thu dầu mỏ của Iran.

Mục tiêu là buộc ngân hàng, doanh nghiệp vận tải, nhà nhập khẩu dầu và trung gian tài chính phải lựa chọn giữa làm ăn với Iran và tiếp cận đồng USD cùng hệ thống tài chính Mỹ.