Bộ trưởng GD-ĐT nói lý do dự kiến bỏ cộng điểm IELTS khi xét tuyển đại học

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách thành phố Hải Phòng) đề nghị Bộ trưởng đánh giá tính công bằng, minh bạch và mức độ tương đương giữa các phương thức tuyển sinh đại học hiện nay; cho biết giải pháp chuẩn hóa cơ chế quy đổi điểm giữa các phương thức, hạn chế tình trạng hệ thống tuyển sinh phức tạp và khó dự đoán đối với thí sinh.

Đại biểu đặt vấn đề về việc Bộ đã đánh giá tác động của những thay đổi dự kiến đối với học sinh đã chuẩn bị theo quy định hiện hành hay chưa. Bà cũng đề nghị làm rõ việc áp dụng có bảo đảm yêu cầu công bố thay đổi trước ít nhất 12 tháng và có lộ trình chuyển tiếp phù hợp hay không.

Đại biểu Nga thông tin về phản ánh của cử tri là giáo viên rằng việc bỏ cộng điểm vào đại học với giải học sinh giỏi có thể làm mất động lực đối với học sinh chuyên sâu. Theo bà, các quyết sách thay đổi về thi cử nên có lộ trình 3 năm để học sinh, giáo viên và phụ huynh chuẩn bị tâm lý và hành trang.

Bộ trưởng GD-ĐT Hoàng Minh Sơn phát biểu giải trình. Ảnh: Media QH

Phát biểu giải trình, Bộ trưởng GD-ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết, mô hình tổ chức thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học đã trải qua một quá trình đổi mới và hoàn thiện liên tục.

Đến nay, kỳ thi tốt nghiệp THPT đã được tổ chức gọn nhẹ, tiết kiệm và giảm áp lực rất nhiều. Đồng thời, công tác tuyển sinh đại học cũng tạo điều kiện thuận lợi chưa từng có cho học sinh khi toàn bộ quy trình từ đăng ký xét tuyển, thanh toán lệ phí đến đăng ký nhập học đều được thực hiện trực tuyến.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng nhìn nhận những vi phạm xảy ra tại một số địa phương là điều rất đáng tiếc.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, bộ sẽ tiếp tục cải tiến công tác ra đề thi theo hướng giảm mức độ yêu cầu nhưng vẫn đánh giá đúng năng lực, kiến thức của học sinh. Kỳ thi không chỉ phục vụ xét tốt nghiệp mà còn làm căn cứ đánh giá mặt bằng chất lượng giáo dục giữa các địa phương, tác động của chương trình và phương pháp giảng dạy, đồng thời làm căn cứ xét tuyển đại học.

Ông Sơn chia sẻ, hiện nay, các phương thức xét tuyển đại học chủ yếu dựa vào kết quả thi tốt nghiệp THPT (khoảng 50%) và kết quả học tập THPT (học bạ, khoảng 30-40%); phần còn lại là các phương thức khác.

Bộ trưởng cho rằng kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn có độ tin cậy và phần lớn các trường đại học có thể sử dụng kết quả kỳ thi hoặc học bạ để xét tuyển.

Bộ đã làm việc với các đại học lớn như ĐHQG Hà Nội, ĐHQG TPHCM... để liên kết, công nhận và quy đổi kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực, tập trung vào những ngành mũi nhọn có tính cạnh tranh cao, qua đó giảm tải áp lực cho kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Về phản ánh có quá nhiều phương thức xét tuyển (gần 20 phương thức), Bộ trưởng phân tích thực chất khi phân loại thì chủ yếu vẫn tập trung vào các phương thức chính: xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, xét kết quả thi đánh giá năng lực và xét tuyển kết hợp chứng chỉ quốc tế.

Quan điểm của Bộ là với một ngành hoặc chương trình đào tạo, khi tuyển sinh phải có tiêu chí thống nhất. Nếu áp dụng nhiều phương thức, trường phải bảo đảm mức độ tương đương về điểm đầu vào giữa các phương thức. Trước đây, một số trường phân chia chỉ tiêu riêng cho từng phương thức dẫn đến chênh lệch điểm chuẩn rất lớn giữa các phương thức, gây bất bình đẳng.

Từ năm 2023, Bộ đã yêu cầu các trường phải quy đổi điểm tương đương giữa các phương thức, giúp giảm đáng kể sự chênh lệch. Tuy nhiên, việc mỗi trường tự quy đổi theo cách riêng giữa điểm học bạ và điểm thi tốt nghiệp vẫn chưa thực sự chính xác. Do đó, trên cơ sở phân tích dữ liệu tuyển sinh nhiều năm, Bộ hướng tới việc giảm bớt số lượng phương thức xét tuyển không cần thiết.

"Từ năm 2027, mỗi ngành, chương trình đào tạo sử dụng 3 phương thức, từ năm 2028 sẽ áp dụng việc các trường chỉ được dùng 1 phương thức", Bộ trưởng thông tin.

Bộ trưởng nói về bất cập khi cộng điểm chứng chỉ

Về dự kiến bỏ điểm cộng IELTS, giải học sinh giỏi trong xét tuyển đại học, Bộ trưởng Sơn cho biết, đề xuất này dựa trên phân tích dữ liệu rõ ràng.

Theo Bộ trưởng, khi một trường/ngành nào đó quy định yêu cầu năng lực đầu vào có tiếng Anh thì Bộ yêu cầu phải đưa tiếng Anh vào tổ hợp, tiêu chí xét tuyển; không có chuyện xét tuyển bằng các môn học khác (như Toán, Hóa, Sinh) rồi lại cộng thêm điểm cho thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh.

Việc cộng thêm điểm tiếng Anh cho các ngành không yêu cầu chuyên môn ngoại ngữ sẽ gây bất công cho các thí sinh khác, khiến một năng lực được tính hai lần.

Bộ trưởng dẫn thực tế có những ngành điểm chuẩn rất cao (lên đến 28 điểm) nhưng lại cho phép cộng điểm chênh lệch tới 1,5 điểm. Điều này khiến hàng ngàn thí sinh đạt điểm thi rất cao (26,5 đến 28 điểm) vẫn không trúng tuyển chỉ vì không có điều kiện thi các chứng chỉ đắt tiền. Bộ trưởng cho rằng đây là vấn đề cấp bách liên quan đến sự công bằng trong tuyển sinh, cần được điều chỉnh ngay.

Mặc dù việc xét chứng chỉ quốc tế (như IELTS) thuộc quyền tự chủ của các trường nhưng khi xuất hiện sự bất hợp lý, Bộ đã có lộ trình để hạn chế. Ông Sơn dẫn chứng từ năm ngoái quy định điểm cộng ưu tiên của mỗi thí sinh không được vượt quá 10% mức điểm tối đa.

Bộ trưởng nhấn mạnh việc học tiếng Anh là cần thiết cho quá trình học đại học và nghề nghiệp sau này, không hề lãng phí. Bộ sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến các chuyên gia để hoàn thiện quy chế.