Bộ trưởng GD-ĐT rút kinh nghiệm, cam kết không tái diễn tình trạng thiếu sách giáo khoa
Sáng 20-9, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức phiên giải trình về tình hình thực hiện chính sách, pháp luật GD-ĐT năm 2026. Tại đây, câu chuyện thiếu sách giáo khoa là một trong những chủ đề nóng được đại biểu quan tâm.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu tại phiên giải trình. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI
Tình trạng thiếu sách giáo khoa “rất đáng báo động”
Tại phiên giải trình, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, sau giai đoạn Quốc hội tập trung hoàn thiện thể chế và ban hành nhiều chính sách đột phá, hiện yêu cầu trọng tâm là chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện để chính sách đi vào cuộc sống.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, thực hiện tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc chuyển từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục", kết quả không đo bằng số lượng văn bản ban hành hay số nhiệm vụ triển khai, mà phải thể hiện bằng chuyển biến thực chất trong nhà trường, lớp học. Đó là, người thầy có điều kiện dạy tốt hơn, người học được học tốt hơn và chất lượng giáo dục nâng lên rõ rệt.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu tại phiên giải trình. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu tập trung làm rõ những vướng mắc thực tiễn qua nhiều năm nhưng chưa được giải quyết căn cơ, chỉ rõ chính sách nào còn chậm, vướng do đâu.
"Không để những vấn đề của ngành giáo dục “ách tắc” mà không được giải quyết kịp thời, gây ra hệ lụy rồi mới tìm cách gỡ", Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý.
Bày tỏ băn khoăn về câu chuyện thiếu sách giáo khoa, Phó Chủ tịch Quốc hội nhận định “rất đáng báo động”; đồng thời chỉ rõ, việc bảo đảm in ấn và cung ứng đủ sách giáo khoa không phải là việc khó, hoàn toàn có thể chủ động được.
“Khi đã quyết định sử dụng một bộ sách giáo khoa, ngành giáo dục đã có đầy đủ dữ liệu về số lượng học sinh vào trường hàng năm để chủ động kế hoạch in ấn”, Phó Chủ tịch Quốc hội phát biểu.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan liên quan làm rõ nguyên nhân, với quyết tâm không để tình trạng này lặp lại.
Trước đó, trong báo cáo phục vụ phiên giải trình, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị Bộ GD-ĐT có phương án dự báo nhu cầu, in ấn và phát hành chặt chẽ, có nguồn sách dự phòng cho địa bàn xung yếu, nhằm tuyệt đối tránh tình trạng thiếu sách đầu năm học.
Ngoài ra, không để phụ huynh, học sinh phải chịu các chi phí phát sinh do bất cập trong phân phối, cung ứng sách.
Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn giải trình tại phiên họp. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI
Giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn khẳng định, sách giáo khoa là công cụ trực tiếp để triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Trách nhiệm của bộ không dừng ở khâu biên soạn hay thẩm định, mà còn bao gồm khâu cung ứng đầy đủ, kịp thời và bảo đảm nội dung chính xác.
Thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ, Bộ GD-ĐT triển khai kế hoạch rà soát, sửa đổi đồng bộ, toàn diện chương trình và sách giáo khoa. Việc chỉnh sửa hướng tới phát triển năng lực toàn diện cho học sinh, tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, trách nhiệm xã hội, giảm thời lượng môn học không còn thiết thực. Bộ lựa chọn đội ngũ chuyên gia, thành lập các hội đồng thẩm định để thực hiện khẩn trương, chặt chẽ.
Về cung ứng sách giáo khoa, tháng 12-2025, bộ phê duyệt lựa chọn một bộ sách giáo khoa và chỉ đạo Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam cùng các địa phương lập kế hoạch sản xuất, cung ứng.
“Do tâm lý phụ huynh chờ chính sách miễn phí sách giáo khoa nên chưa mua sớm, kết hợp việc lập kế hoạch dự báo nhu cầu của địa phương và nhà xuất bản chưa thật chính xác, số lượng in dư không lớn dẫn đến tình trạng thừa thiếu cục bộ”, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT nhận định.
Bộ GD-ĐT "rút kinh nghiệm sâu sắc"
Theo Bộ trưởng Bộ GD-ĐT, đến 17 giờ ngày 19-9, số lượng sách giáo khoa chưa đến tay học sinh giảm xuống còn khoảng 900.000 bản, chiếm 0,25% trên tổng số khoảng 240 triệu bản dự kiến cung ứng (tương ứng 99,75% số sách đã đến tay người học).
Số lượng còn lại chủ yếu do địa phương đặt hàng muộn sau ngày 30-8. Các nhà xuất bản và đơn vị cung ứng đang tích cực xử lý để giao đủ đến học sinh.
"Bộ GD-ĐT rút kinh nghiệm sâu sắc; sẽ thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ với các sở GD-ĐT để cung ứng trực tiếp qua nhà trường, giảm khâu trung gian, bảo đảm tính chủ động. Tình trạng này nhất định sẽ không xảy ra trong năm học sau”, Bộ trưởng cam kết.
Tiếp tục duy trì kỳ thi tốt nghiệp THPT
Cũng tại phiên giải trình, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết, kỳ thi tốt nghiệp THPT tiếp tục duy trì để giảm áp lực cho học sinh và bảo đảm an toàn.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh điều hành phiên giải trình. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI
Tuy nhiên, Ủy ban Văn hóa và Xã hội phân tích, việc dùng chung kết quả kỳ thi cho hai mục tiêu "đủ dễ để phần lớn học sinh đủ điều kiện công nhận tốt nghiệp, vừa phải đủ sức phân hóa để các trường đại học tuyển chọn" đang gây khó cho công tác thiết kế đề thi. Điều này tiềm ẩn kẽ hở, ảnh hưởng tính công bằng.
Ngoài ra, việc các trường đại học áp dụng nhiều phương thức xét tuyển nhưng thiếu tiêu chí chuẩn hóa và cơ chế quy đổi tương đương, đã làm hệ thống tuyển sinh trở nên phức tạp, có nguy cơ tạo lợi thế hoặc bất lợi cho học sinh vùng khó khăn.
Quang cảnh phiên giải trình. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI
Giải trình, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn thông tin, hiện phương thức xét tuyển đại học dựa vào kết quả học bạ THPT chiếm xấp xỉ 40%, thi tốt nghiệp THPT khoảng 50%, còn lại là phương thức khác.
Thực tế, chỉ khoảng 30% chỉ tiêu tại các trường đại học có tính cạnh tranh mạnh. Bộ đã phối hợp các đại học lớn tổ chức các kỳ thi đánh giá năng lực đáp ứng nhu cầu xét tuyển.
Bộ cũng có quy định bảo đảm nguyên tắc công bằng, tin cậy trong tuyển sinh đại học. Ngoài ra còn ban hành lộ trình giảm số lượng phương thức xét tuyển: đến năm 2027, mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo áp dụng tối đa 3 phương thức, đến năm 2028 chỉ còn 1 phương thức phù hợp nhất.
Đại biểu tham dự phiên giải trình. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI
Bộ trưởng Bộ GD-ĐT cho biết đã trình Thủ tướng đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính, theo hướng triển khai có lộ trình, phù hợp điều kiện hạ tầng giữa các địa phương. Thời gian tới, bộ tiếp tục tăng cường tính độc lập của công tác kiểm tra, giám sát; nghiên cứu cơ chế kiểm tra chéo; tăng cường camera, lưu vết điện tử và các giải pháp kiểm soát thiết bị công nghệ trái phép; xử lý nghiêm hành vi vi phạm, bảo đảm kỷ cương, an toàn và độ tin cậy của kỳ thi.
"Bộ GD-ĐT xác định tiếp tục giữ ổn định mô hình kỳ thi trong giai đoạn hiện nay, đồng thời từng bước hiện đại hóa công tác khảo thí", Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nói.