Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng làm rõ 6 nhóm vấn đề trong sửa đổi 4 luật lĩnh vực Công Thương

Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng - Ảnh: Quốc hội

Tiếp tục Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng 28/10/2026, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Phiên thảo luận ghi nhận 11 ý kiến của các đại biểu Quốc hội đối với dự án Luật.

Phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trân trọng cảm ơn và nghiêm túc tiếp thu các ý kiến xác đáng, tâm huyết của các đại biểu Quốc hội. Tại phiên thảo luận ở Tổ đã có 204 ý kiến và tại phiên họp hôm nay, nhiều đại biểu tiếp tục tham gia đóng góp ý kiến.

Bộ trưởng cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp thu tổng thể các ý kiến, đặc biệt là những nội dung mang tính kỹ thuật, trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật.

Trên cơ sở các vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng tập trung báo cáo, làm rõ 6 nhóm nội dung chính.

Bãi bỏ quy định chồng chéo, mở rộng không gian thỏa thuận trong giao dịch

Thứ nhất, về bãi bỏ các quy định về hợp đồng và chế tài thương mại.

Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, tại khoản 11 Điều 1 dự thảo đã quy định việc bãi bỏ các quy định về hợp đồng và chế tài thương mại nhằm khắc phục chồng chéo với Bộ luật Dân sự, thống nhất áp dụng pháp luật, giảm chi phí và thủ tục cho người dân.

Đây cũng là thực hiện Kết luận 09 của Bộ Chính trị về việc mở rộng không gian thỏa thuận trong các giao dịch tư, Nhà nước sẽ từng bước không can thiệp vào các thỏa thuận này.

“Khi chúng ta triển khai áp dụng theo Bộ luật Dân sự thì dư địa sẽ tốt hơn cho các giao dịch dân sự và giao dịch đầu tư. Đặc biệt, để thực hiện việc này, chúng tôi cũng đã tiếp thu ý kiến của đa số đại biểu về việc cần có một lộ trình cụ thể”, Bộ trưởng cho biết.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng phát biểu tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội về dự thảo Luật sửa đổi 4 luật - Ảnh: Quốc hội

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng phân tích, trong thực tế, cần có lộ trình để chính sách mới đủ thời gian thẩm thấu, để doanh nghiệp cũng như các chủ thể giao dịch có thời gian nắm rõ hơn.

Trong quá trình này, cơ quan đầu mối là Bộ Công Thương sẽ tiếp tục triển khai các công việc liên quan đến truyền thông, phổ biến, hướng dẫn. Chính vì vậy, điều khoản chuyển tiếp được thiết kế trên cơ sở đối chiếu với quy định tại Điều 688 Bộ luật Dân sự để bảo đảm chặt chẽ, đồng bộ với việc bãi bỏ các nội dung này.

Làm rõ độc quyền nhà nước, bảo đảm cạnh tranh lành mạnh trong khuyến mại

Thứ hai, về độc quyền nhà nước và hoạt động khuyến mại.

Về độc quyền nhà nước, tại Khoản 1 Điều 1 Dự thảo, quy định về độc quyền nhà nước được làm rõ theo hướng có thời hạn và công khai danh mục trên Cổng thông tin quốc gia về đầu tư. Các độc quyền thương mại nhà nước được quy định tại pháp luật chuyên ngành và được công khai rõ ràng trên Cổng thông tin quốc gia.

Riêng đối với danh mục độc quyền nhà nước trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng, đây là những danh mục thuộc lĩnh vực cơ mật và pháp luật đã có quy định từ năm 2017. Pháp luật chuyên ngành trong các lĩnh vực này quy định Bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định chi tiết các nội dung liên quan. Những nội dung đã thuộc danh mục cơ mật sẽ không công bố trên các cổng thông tin công khai.

Chính phủ đề nghị duy trì hạn mức khuyến mại với mục tiêu bảo đảm cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời cho phép linh hoạt đối với các chương trình khuyến mại tập trung - Ảnh: Quốc hội

Về khuyến mại, tại các Điều 92, 96 và 100 của Luật Thương mại, Chính phủ đề nghị duy trì hạn mức khuyến mại với mục tiêu bảo đảm cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời cho phép linh hoạt đối với các chương trình khuyến mại tập trung.

Đặc biệt, đối với vấn đề liên quan đến phiếu mua hàng, voucher, do tính chất pháp lý phức tạp, hình thức đa dạng nên cần tiếp tục đánh giá tác động trước khi luật hóa. Đây cũng là thực hiện theo Kết luận 237 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Hoàn thiện công cụ kiểm soát cạnh tranh trong môi trường số

Thứ ba, về kiểm soát cạnh tranh trong môi trường số và thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này.

Tại Điều 2 Dự thảo, các quy định sửa đổi Điều 24, Điều 26 của Luật Cạnh tranh đã hoàn thiện tiêu chí xác định vị trí thống lĩnh và sức mạnh thị trường đáng kể.

Theo đó, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, doanh nghiệp có thị phần từ 10% trở lên và có sức mạnh thị trường đáng kể vẫn có thể được xác định là có vị trí thống lĩnh. Ở đây có hai điều kiện.

Về ngưỡng xác định 10%, theo Bộ trưởng, đây là căn cứ vào thực tiễn và kinh nghiệm của các nước phát triển đi trước chúng ta như Hàn Quốc và EU. Đặc biệt, cần xem xét các yếu tố đặc thù như dữ liệu người tiêu dùng, hiệu ứng mạng lưới, chi phí chuyển đổi và hệ sinh thái.

“Đúng như nhiều ý kiến đại biểu đã nêu, mặc dù có những doanh nghiệp thị phần không lớn nhưng sở hữu sức mạnh đáng kể như dữ liệu, công nghệ thì vẫn có thể chi phối hoặc ngăn chặn sự tham gia của các doanh nghiệp khác. Do đó, nếu thị phần trên 10% cộng với sức mạnh thị trường đáng kể thì vẫn có thể được xác định là có vị trí thống lĩnh”, Bộ trưởng Bộ Công Thương cho hay.

Dự thảo cũng làm rõ hành vi thiết kế giao diện số gây nhầm lẫn theo Điều 45 và bổ sung tại Điều 49e quy định thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là 5 năm đối với các hành vi vi phạm phức tạp, cần thời gian cho hoạt động tố tụng. Bởi thông thường, hoạt động tố tụng để điều tra các hành vi vi phạm này mất khoảng 2 năm. Đối với các vi phạm còn lại, thời hiệu được quy định là 1 năm.

Phân cấp gắn với đơn giản hóa thủ tục trong quản lý ngoại thương

Thứ tư, về phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong quản lý ngoại thương.

Tại Điều 34, Điều 35 Luật Quản lý ngoại thương, sửa đổi tại khoản 4, khoản 5 Điều 3 dự thảo, đã xác định rõ Bộ Công Thương tiếp tục quản lý nhà nước thống nhất, vận hành hệ thống chứng nhận xuất xứ điện tử tập trung. Đặc biệt, Bộ Công Thương ban hành hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy trình một cách rõ ràng. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trực tiếp cấp, kiểm tra và xác minh C/O, đi đôi với hướng dẫn, kiểm tra, hậu kiểm ở Trung ương.

Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, cả hoạt động tiền kiểm, tức là bảo đảm, và hoạt động kiểm soát, tức là hậu kiểm, đều được thiết kế rất rõ trong các quy định.

Dự thảo cũng sửa đổi Điều 44 theo hướng bỏ các thủ tục xin phép gây cản trở hoặc phát sinh chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

Việc cấp phép ngoại lệ đối với hàng hóa tạm ngừng xuất khẩu, nhập khẩu tại Điều 14 được phân cấp cho địa phương và giảm khâu xin ý kiến các bộ, ngành.

Đối với nội dung thông tin trong quá trình điều hành được Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Đoàn ĐBQH thành phố Huế đặt ra, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết các thông tin này đã được cập nhật và công bố trên hệ thống eCoSys mà hiện nay Bộ Công Thương đang quản lý để phục vụ hoạt động cấp C/O.

Tăng quyền chủ động của người tiêu dùng đối với dữ liệu cá nhân

Thứ năm, về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Tại khoản 1 Điều 4 dự thảo sửa đổi khoản 2 Điều 17, doanh nghiệp phải có phương thức để người tiêu dùng chủ động đồng ý hoặc từ chối sử dụng dữ liệu cá nhân theo từng mục đích riêng và không được ép buộc chấp nhận gộp tất cả các nội dung này, nhằm bảo đảm quyền lợi và quyền của người tiêu dùng khi chấp nhận cung cấp thông tin theo yêu cầu của nhà cung cấp.

Doanh nghiệp phải có phương thức để người tiêu dùng chủ động đồng ý hoặc từ chối sử dụng dữ liệu cá nhân theo từng mục đích riêng và không được ép buộc chấp nhận gộp tất cả các nội dung này - Ảnh: Quốc hội

Về hỗ trợ thương lượng, các quy định sửa đổi tại Điều 56, Điều 57 và Điều 77 đã phân định rất rõ: Những trường hợp nằm trong phạm vi một xã thì do Ủy ban nhân dân cấp xã giải quyết; nằm trong phạm vi liên xã, tức là nhiều xã, thì do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; nằm trong phạm vi nhiều tỉnh thì thuộc trách nhiệm của các bộ quản lý theo phân công của luật, trong đó có Bộ Công Thương và các bộ có liên quan.

“Như vậy, đầu mối đã rất rõ ràng. Bộ Công Thương đã và đang xây dựng, đưa vào hoạt động tổng đài thu nhận thông tin, đồng thời tiếp tục phát triển các nền tảng số để tiếp nhận yêu cầu, tạo thuận lợi cho người dân và hạn chế việc đi lại. Đây cũng là giải pháp đã được thiết kế trong Luật và hiện nay các nội dung này cũng đã được quy định rõ trong Luật Thương mại điện tử”, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng thông tin.

Tạm nhập, tái xuất cần quy định linh hoạt để đáp ứng thực tiễn

Thứ sáu, về một số vấn đề cụ thể khác, trong đó có tạm nhập, tái xuất.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng thông tin, trong thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp phát sinh nhiều trường hợp tạm nhập, tái xuất với các mục đích hoàn toàn hợp pháp như đo kiểm, biểu diễn, thi đấu, khám, chữa bệnh và các mục đích nhân đạo.

Việc liệt kê cụ thể các mục đích tạm nhập, tái xuất ngay tại dự thảo có thể chưa bao quát hết, do thực tế luôn biến động. Vì vậy, nội dung này được thiết kế theo hướng giao quy định chi tiết.

Theo Bộ trưởng, việc sửa đổi 4 luật lần này tập trung vào 3 mục tiêu lớn.

Một là, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Hai là, cắt giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ.

Ba là, tháo gỡ thực chất các điểm nghẽn trong sản xuất, kinh doanh, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

“Chính phủ sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan có liên quan của Quốc hội để tiếp thu nghiêm túc các ý kiến của đại biểu Quốc hội, hoàn thiện dự thảo trình Quốc hội xem xét, quyết định”, Bộ trưởng Bộ Công Thương khẳng định.