Bộ trưởng Bộ Công thương: Doanh nghiệp không được ép buộc người tiêu dùng chia sẻ dữ liệu cá nhân
Sáng 28-10, đại biểu (ĐB) Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành thảo luận. Ảnh: QUANG PHÚC
Các ý kiến phát biểu tại nghị trường nhấn mạnh, công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng phải đo đếm được bằng kết quả thực chất, không đơn thuần là giảm số lượng thủ tục.
ĐB Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) phát biểu ý kiến tại hội trường. Ảnh: QUANG PHÚC
ĐB Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) phân tích, người tiêu dùng trên môi trường số gần như không có khả năng thương lượng mà thường phải chấp nhận các hợp đồng điện tử, điều kiện giao dịch soạn sẵn. Trong đó, các điều khoản về gia hạn tự động, hủy dịch vụ, xử lý dữ liệu hay trách nhiệm bồi thường dễ gây bất lợi cho người mua.
Để khắc phục, ĐB đề xuất cơ quan soạn thảo quy định rõ "hậu kiểm dựa trên mức độ rủi ro" nhằm phát hiện, xử lý kịp thời các điều khoản bất lợi. ĐB Nguyễn Ngọc Sơn cảnh báo nguy cơ đùn đẩy trách nhiệm làm kéo dài thời gian xử lý và đề nghị dự thảo bổ sung quy định rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm chuyển giao hồ sơ và cơ chế phối hợp liên cấp giữa cấp xã và cấp tỉnh để bảo vệ người dân một cách thực chất.
ĐB Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) phát biểu ý kiến tại hội trường. Ảnh: QUANG PHÚC
ĐB Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) nhận định, thực trạng thu thập chứng cứ và phối hợp xử lý tranh chấp của thương mại điện tử rất phức tạp khi các bên giao dịch ở nhiều địa bàn khác nhau. ĐB đề xuất hình thành một cơ quan đầu mối thường trực duy nhất có trách nhiệm tiếp nhận, theo dõi và hướng dẫn giải quyết từ đầu đến cuối, giúp người tiêu dùng chỉ cần phản ánh một nơi thay vì phải vất vả tìm kiếm hay "gõ cửa" nhiều cơ quan nhà nước khác nhau.
ĐB Vương Thị Hương (Đoàn Tuyên Quang) cũng chỉ rõ những "khoảng trống" hành chính khiến người dân chịu thiệt. Theo ĐB, quy định hiện hành coi việc nộp không đúng thẩm quyền là trường hợp "không tiếp nhận" và sẽ “đẩy” gánh nặng thủ tục về phía người tiêu dùng, khiến người dân phải tự đi tìm lại đầu mối, nộp lại tài liệu và tốn kém chi phí, thời gian đi lại.
ĐB đề xuất bổ sung nguyên tắc bắt buộc "khi cơ quan nhà nước nhận được yêu cầu thương lượng không thuộc thẩm quyền thì phải có trách nhiệm tự chuyển đến đúng cơ quan có thẩm quyền, đồng thời thông báo cho người tiêu dùng và không được bắt nộp lại các thông tin, tài liệu đã cung cấp hợp lệ".
ĐB Vương Thị Hương (Đoàn Tuyên Quang) phát biểu ý kiến tại hội trường. Ảnh: QUANG PHÚC
Lo ngại về nguy cơ sử dụng trái phép thông tin người tiêu dùng, ĐB Nguyễn Vũ Trung (Đoàn TPHCM) đề nghị dự thảo “gia cố” quy định nhằm bảo vệ dữ liệu cá nhân của người tiêu dùng. Theo đó, quyền từ chối hoặc rút lại sự đồng ý chia sẻ dữ liệu cá nhân phải dễ dàng như khi đồng ý; việc người dân từ chối cung cấp các thông tin không cần thiết không được làm mất quyền tiếp cận hàng hóa, dịch vụ của họ.
Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng phát biểu cuối phiên thảo luận. Ảnh: QUANG PHÚC
Phát biểu cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng cho biết, dự thảo quy định theo hướng doanh nghiệp phải có phương thức để người tiêu dùng chủ động đồng ý hoặc từ chối việc sử dụng dữ liệu cá nhân theo từng mục đích riêng biệt; quy định cấm việc ép buộc người tiêu dùng phải chấp nhận chia sẻ tất cả các thông tin thì mới được tiếp cận dịch vụ.
Bộ trưởng Bộ Công thương khẳng định quan điểm phân định rõ ràng thẩm quyền hỗ trợ thương lượng. Theo đó, đối với vụ việc phát sinh trong nội bộ 1 xã, UBND cấp xã chịu trách nhiệm giải quyết; vụ việc phát sinh liên xã (trong cùng 1 tỉnh) do UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm và vụ việc phát sinh liên tỉnh (nhiều tỉnh) thuộc trách nhiệm của các bộ, ngành chuyên môn, trong đó Bộ Công thương đóng vai trò đầu mối phối hợp với các bộ, ngành liên quan giải quyết.
Bộ Công thương đã và đang vận hành tổng đài thu nhận thông tin, đồng thời tiếp tục phát triển nền tảng số để tiếp nhận trực tuyến các yêu cầu của người dân, tạo thuận lợi tối đa và hạn chế lãng phí.