Bộ trưởng Nội vụ: Hơn 52% số xã có công chức chuyên trách tiếp dân

Phát biểu giải trình các ý kiến đại biểu về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo sáng 11/11, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải nói Bộ cơ bản thống nhất với báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Bộ trưởng đánh giá cao các ý kiến tâm huyết của đại biểu, nhất là về cấp xã sau khi bỏ cấp huyện.

Về ý kiến đề xuất chuyển toàn bộ đơn thư gửi Trung ương, Quốc hội về địa phương giải quyết, Bộ trưởng nêu ý kiến cá nhân rằng cần xem xét rất kỹ từng vụ việc. Nhiều vụ ở địa phương đã được giải quyết đúng trình tự, thẩm quyền, đúng pháp luật.

Theo Bộ trưởng, người khiếu nại không đạt được mong muốn nên tiếp tục gửi đơn lên nhiều nơi. Nếu chuyển hết về địa phương, vụ việc sẽ không bao giờ kết thúc, người dân lại dựa vào văn bản chuyển đơn để nói rằng chưa được giải quyết, gây khó cho chính quyền cơ sở.

Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải. Ảnh: Media Quốc hội.

Cấp xã là tuyến đầu tiếp dân nhưng thiếu người

Theo Bộ trưởng, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã làm rõ trách nhiệm trực tiếp của cấp xã. Trong 1.164 nhiệm vụ của cấp huyện trước đây, 859 nhiệm vụ được giao lại cho cấp xã. Nhiều phản ánh, kiến nghị của người dân được xử lý ngay tại xã hoặc chuyển thẳng lên tỉnh, hạn chế tình trạng chuyển lòng vòng, trùng lặp trách nhiệm như trước.

Số liệu sơ bộ của Thanh tra Chính phủ cho thấy từ ngày 15/12/2025 đến 14/10/2026, các địa phương tiếp 303.197 lượt công dân, tăng gần 22% so với cùng kỳ. Qua rà soát tại 21 địa phương, cấp xã tiếp 86,11% số lượt, có nơi lên tới 90%.

Đáng chú ý, khoảng 86% nội dung công dân trình bày là kiến nghị, phản ánh; khiếu nại chiếm khoảng 10% và tố cáo khoảng 3,5%. Theo Bộ trưởng, điều này cho thấy phần lớn vụ việc có thể giải quyết dứt điểm ngay từ cơ sở nếu cấp xã đủ người, đủ năng lực và chủ động đối thoại sớm.

Số lượt tăng, theo Bộ trưởng, một phần do cấp xã được giao thêm nhiều nhiệm vụ. Một phần do công dân gửi lại đơn các vụ việc cũ với kỳ vọng chính quyền mới xem xét lại. Ngoài ra, còn do phát sinh nhiều vụ việc về thu hồi đất, bồi thường, tái định cư các dự án hạ tầng, đô thị, khu công nghiệp.

Bộ trưởng nhấn mạnh áp lực công việc cấp xã. Lượt tiếp công dân tăng 31,86% so với cùng kỳ, trong khi bình quân mỗi xã có 41 cán bộ, công chức phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ mới, địa bàn rộng, dân số đông. Đội ngũ đến từ nhiều nguồn, năng lực và kinh nghiệm chưa đồng đều, nhất là về đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng và xử lý đơn thư.

Tại 22 địa phương có báo cáo, 1.213 trên 2.317 xã (52,35%) đã bố trí công chức chuyên trách. 10 địa phương bố trí đủ 100% số xã, nhưng vẫn còn 5 địa phương chưa có xã nào có cán bộ chuyên trách. Bảy địa phương chưa có xã nào cập nhật Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn.

Đại biểu Quốc hội tham dự phiên thảo luận sáng 11/11. Ảnh: Media Quốc hội.

Tập trung 4 nhiệm vụ

Từ thực tế trên, Bộ trưởng Nội vụ cho rằng hệ quả là một bộ phận người dân chưa biết cơ quan nào có thẩm quyền sau sắp xếp nên gửi đơn nhiều nơi, vượt cấp. Có tỉnh, 90,63% số đơn gửi Ban Tiếp công dân không thuộc thẩm quyền, có tỉnh chỉ 7 trong 267 đơn đúng thẩm quyền.

Việc bàn giao hồ sơ từ cấp huyện cũ ở một số nơi cũng chưa đầy đủ. Nếu không được hỗ trợ kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến chậm giải quyết, chuyển đơn nhiều lần, ảnh hưởng quyền lợi hợp pháp của công dân.

Về thẩm quyền, Bộ trưởng dẫn khoản 13 Điều 23 Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật số 136 và Nghị định 154. Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã trực tiếp tiếp công dân ít nhất 2 ngày mỗi tháng và đột xuất, không ủy quyền cho cấp phó; giải quyết khiếu nại lần đầu và tố cáo đối với cán bộ, công chức do mình quản lý.

Theo Bộ trưởng, vấn đề hiện nằm ở khâu tổ chức thực hiện: bố trí đúng người, đúng việc, thống nhất đầu mối tham mưu, đảm bảo năng lực giải quyết.

Nêu giải pháp, Bộ trưởng Nội vụ nói sẽ phối hợp Thanh tra Chính phủ thực hiện 4 nhiệm vụ.

Một là hướng dẫn, đôn đốc địa phương rà soát, bố trí công chức theo vị trí việc làm. Hai là thống nhất hướng dẫn đầu mối tham mưu theo vị trí việc làm. Ba là đề cao trách nhiệm người đứng đầu, gắn với đánh giá cán bộ. Bốn là tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ cấp xã và chỉ đạo hoàn tất bàn giao hồ sơ vụ việc.