Bộ trưởng Nội vụ nói về nỗi lo với 1,6 triệu thanh niên '3 không'

Mở đầu chương trình đối thoại của Thủ tướng Chính phủ với thanh niên năm 2026 với chủ đề “Phát huy vai trò thanh niên Việt Nam trong khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và tạo việc làm” vào chiều 15/10, bạn Nguyễn Như Quỳnh, kỹ sư AI đặt câu hỏi với Bộ trưởng Nội vụ.

Như Quỳnh nêu về thực tế thị trường lao động đang thay đổi rất nhanh dưới tác động của AI, tự động hóa và chuyển đổi số; nhiều công việc truyền thống thay đổi hoặc mất đi, trong khi những việc làm mới lại đòi hỏi kỹ năng cao hơn. 

Thủ tướng Lê Minh Hưng động viên một đại biểu thanh niên vượt khó vươn lên tham dự Chương trình đối thoại. Ảnh: Nhật Bắc

Thực tế hiện nay, khoảng 1,6 triệu thanh niên thất nghiệp, chưa có việc làm. Như Quỳnh đặt câu hỏi: “Xin Bộ trưởng cho biết, thời gian tới cần tập trung vào những giải pháp trọng tâm nào để giảm số thanh niên thất nghiệp, nhất là trong dự báo nhu cầu nhân lực, kết nối cung - cầu lao động, hỗ trợ chuyển đổi nghề và tạo thêm việc làm mới cho thanh niên?".

 1,6 triệu thành niên '3 không'

Trả lời, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, theo báo cáo của Cục Thống kê, trong quý 3/2026, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên (từ 15-24 tuổi) là 9,07%, cao hơn 4 lần so với tỷ lệ thất nghiệp chung của cả nước (2,22%). Thanh niên “3 không” (không có việc làm, không học tập và không tham gia đào tạo) có khoảng 1,6 triệu người, chiếm 11,2% tổng số thanh niên. 

Tuy nhiên, Bộ trưởng Nội vụ cũng thông tin thêm, tỷ lệ này vẫn thấp hơn mức trung bình của toàn cầu (trên 20%) và khu vực Đông Nam Á (trên 16%).

Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải. Ảnh: Nhật Bắc

Theo ông Hải, có nhiều nguyên nhân, trong đó có tình trạng cơ cấu đào tạo, chất lượng đào tạo còn hạn chế, sự “lệch pha” giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Một bộ phận thanh niên thiếu kinh nghiệm, kỹ năng, chưa chủ động, nỗ lực trong tìm kiếm việc làm, thậm chí không muốn làm việc do có sự bao bọc, hỗ trợ từ gia đình.

Tỷ lệ thanh niên “3 không” cao làm tăng nguy cơ lãng phí nguồn nhân lực trẻ và tạo áp lực với hệ thống an sinh xã hội trong dài hạn. Trong mọi nền kinh tế luôn tồn tại tỷ lệ thanh niên “3 không” nhất định, gắn với quá trình chuyển tiếp từ học sang làm hoặc ở giai đoạn tạm thời chưa tham gia thị trường lao động. 

Bộ trưởng cho hay, mục tiêu chính sách của Việt Nam hướng tới là duy trì ở mức hợp lý nhằm tận dụng nguồn nhân lực trẻ, giảm thiểu các hạn chế.

Tạo nhiều việc làm mới bền vững

Từ đó, Bộ trưởng Nội vụ cho rằng, giải pháp chung là phải nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội, trọng tâm là bản thân thanh niên về học tập, đào tạo và làm việc.

Cùng với đó là thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới mô hình tăng trưởng, mở rộng và phát triển các không gian kinh tế mới, thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững để tạo nhiều việc làm mới bền vững.

Giải pháp tiếp theo là đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề, kỹ năng về công nghệ thông tin cho thanh niên gắn với nhu cầu thị trường lao động.

Trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, Bộ Nội vụ đã và đang tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp.

Cụ thể, đó là việc tổ chức thực hiện đồng bộ, hiệu quả quy định, chính sách tại Luật Việc làm 2025 và các văn bản hướng dẫn cũng như các chủ trương, chính sách liên quan đến việc làm; trong đó có Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về các giải pháp tạo việc làm bền vững ở nông thôn, đô thị, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và công tác đào tạo nguồn nhân lực trong giai đoạn phát triển mới. 

Bộ Nội vụ cũng chủ động nắm bắt, theo dõi các diễn biến tình hình thị trường lao động; nâng cao chất lượng phân tích thông tin và dự báo thị trường lao động; xây dựng cơ sở dữ liệu về người lao động, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và sàn giao dịch việc làm quốc gia để nâng cao hiệu quả kết nối cung - cầu lao động.

Đồng thời, Bộ Nội vụ phối hợp chặt chẽ cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo để tổ chức dạy nghề sát với nhu cầu của thị trường lao động.

Bộ Nội vụ sẽ chỉ đạo nâng cao chất lượng lao động thanh niên đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; chỉ đạo các tổ chức dịch vụ việc làm công phối hợp với các cơ sở giáo dục, các doanh nghiệp, chính quyền địa phương đẩy mạnh việc tư vấn, định hướng nghề nghiệp, giới thiệu việc làm cho thanh niên, học sinh, sinh viên.