Bộ trưởng Tài chính: Cần chính sách đặc thù 'làm sạch' mã số thuế

Thông tin được Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn chia sẻ khi phát biểu giải trình ý kiến đại biểu cuối phiên thảo luận về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, chiều ngày 29/10.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu giải trình cuối phiên thảo luận. Ảnh: Media Quốc hội

Bộ trưởng dẫn thống kê của Bộ Tài chính cho thấy, hiện còn khoảng 2,8 triệu mã số thuế chưa đóng, thuộc trạng thái 03 (ngừng hoạt động kinh doanh) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký).

Bộ trưởng cho biết, trong 8 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã thực hiện đóng gần 600.000 mã số thuế. Tuy nhiên, để tiếp tục xử lý lượng 2,8 triệu mã số thuế tồn đọng, cần có những chính sách đặc thù.

Lấy ví dụ, Bộ trưởng cho biết một doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ năm 2016, không phát sinh hoạt động kinh doanh trong suốt 10 năm nhưng đến nay muốn hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế ít nhất phải nộp khoảng 60 triệu đồng tiền thuế môn bài và tiền phạt, trong đó phần lớn là các khoản phạt tích lũy qua nhiều năm.

Theo ông, đây là vướng mắc thực tế cần có giải pháp tháo gỡ, nhất là đối với những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ lâu. Bộ Tài chính đang nghiên cứu, báo cáo Chính phủ để trình cấp có thẩm quyền xem xét các cơ chế đặc thù, trong đó có đề xuất xóa nợ thuế môn bài và miễn tiền phạt chậm nộp.

Bên cạnh việc xử lý các nghĩa vụ tài chính tồn đọng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Bộ cũng đã chỉ đạo các cơ quan đăng ký doanh nghiệp đẩy nhanh việc giải quyết thủ tục đối với doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Theo đó, doanh nghiệp đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính được giải quyết thủ tục giải thể và đóng mã doanh nghiệp trong vòng 12 giờ.

Đại biểu Nguyễn Hải Long - Đoàn TP Đà Nẵng.

Tại phần thảo luận, đại biểu Nguyễn Hải Long (Đoàn TP Đà Nẵng) đề xuất cơ chế chấm dứt tự động. Cụ thể, doanh nghiệp siêu nhỏ liên tục 12 tháng không có doanh thu, không xuất hóa đơn, không sử dụng lao động, không nợ thuế, bảo hiểm được thông báo công khai. “Hết thời hạn mà chủ sở hữu không đề nghị duy trì, không ai phản đối, doanh nghiệp được chấm dứt hoạt động, không bị phạt cho thời gian không hoạt động,” ông Long nêu ý kiến.

Khuyến khích các hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp

Liên quan đến Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhiều đại biểu quan tâm đến các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo luật thiết kế 11 chính sách hỗ trợ chung và 4 chính sách hỗ trợ trọng tâm. Trong đó, chính sách được nhiều đại biểu quan tâm là ưu đãi thuế trong 3 năm đầu đối với doanh nghiệp mới thành lập.

Theo Bộ trưởng, dự thảo đang thiết kế thời gian ưu đãi tính từ khi doanh nghiệp được cấp giấy phép hoạt động, thay vì từ thời điểm bắt đầu có thu nhập. Ông lý giải, giai đoạn đầu thành lập thường là thời kỳ khó khăn nhất đối với doanh nghiệp, do đó chính sách ưu đãi trong 3 năm đầu nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp thích ứng, duy trì hoạt động và phát triển.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu khuyến khích các hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, thúc đẩy sự ra đời của doanh nghiệp mới, kể cả mô hình doanh nghiệp một người trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển. Đây là một trong những giải pháp hướng tới mục tiêu phát triển 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 và 3 triệu doanh nghiệp vào năm 2045.

Gần 226.000 gói thầu dưới 20 tỷ đồng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Đối với chính sách hỗ trợ tiếp cận mặt bằng sản xuất, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết dự thảo luật tiếp tục kế thừa Nghị quyết 198 của Quốc hội về phát triển kinh tế tư nhân và mở rộng các quy định về đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp phục vụ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo đó, chính quyền địa phương được sử dụng ngân sách để hỗ trợ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, tạo quỹ đất và mặt bằng sản xuất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bộ trưởng cho biết, từ khi Nghị quyết 198 có hiệu lực, đã có 110 cụm công nghiệp dành đất và đầu tư hạ tầng để thu hút doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc đưa cơ chế này vào luật nhằm tạo cơ sở pháp lý lâu dài, bảo đảm tính liên tục của chính sách hỗ trợ tiếp cận hạ tầng sản xuất.

Về mua sắm công, Bộ trưởng cho biết dự thảo luật tiếp tục quy định như Nghị quyết 198, dành tối thiểu 20% chi phí mua sắm công cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời ưu tiên các gói thầu có giá trị từ 20 tỷ đồng trở xuống.

Theo chia sẻ của Bộ trưởng, từ khi Nghị quyết 198 có hiệu lực, đã có gần 226.000 gói thầu dưới 20 tỷ đồng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, với tổng giá trị khoảng 126.000 tỷ đồng. Ông đánh giá đây là chính sách đã phát huy hiệu quả trong việc tạo thị trường đầu ra, giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa có thêm cơ hội tham gia cung ứng hàng hóa, dịch vụ cho khu vực công.

Bên cạnh hỗ trợ về vốn và thị trường, dự thảo luật cũng chú trọng giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho doanh nghiệp. Theo Bộ trưởng, quá trình cải cách thủ tục hành chính thời gian qua đã giúp giảm 53% thời gian tuân thủ và 54% chi phí tuân thủ.

Trên cơ sở đó, dự thảo luật tiếp tục hướng tới đơn giản hóa thủ tục, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI), giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tiết kiệm thời gian, chi phí khi thực hiện các nghĩa vụ pháp lý và tiếp cận chính sách hỗ trợ.