Số hóa hạ tầng tài chính - Bước đi mới từ trung tâm lưu ký chứng khoán Mỹ

Với vai trò “người giữ sổ” của Phố Wall, DTCC là nền móng bảo đảm cho mỗi giao dịch được ghi nhận chính xác, thanh toán đúng hạn và rủi ro hệ thống được kiểm soát. (Ảnh có yếu tố AI)

Đó là trao đổi của ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) với phóng viên Báo Nhân Dân chung quanh sự kiện ngày 28/10/2026, DTCC - hạ tầng lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán lớn nhất Mỹ - chính thức vận hành dịch vụ token hóa chứng khoán.

Sự kiện này cũng cho thấy blockchain đang được tích hợp vào lớp hạ tầng cốt lõi của thị trường vốn.

Theo DTCC, riêng trong năm 2025, các công ty con của tổ chức này đã xử lý giao dịch chứng khoán với tổng giá trị khoảng 4,7 triệu tỷ USD. Trong đó, Công ty lưu ký tín thác (DTC), một đơn vị thành viên, đang lưu ký hơn 114 nghìn tỷ USD tài sản từ các tổ chức phát hành thuộc hơn 150 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Ghi nhận sự chuyển mình của hạ tầng lưu ký phố Wall

Được thành lập năm 1999 trên cơ sở hợp nhất DTC và Công ty bù trừ chứng khoán quốc gia (NSCC), Công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán (DTCC) giữ vai trò trung tâm trong hoạt động hậu giao dịch của thị trường vốn Mỹ. Tổ chức này đảm nhiệm lưu ký, bù trừ và thanh toán cho phần lớn giao dịch cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ ETF và trái phiếu Kho bạc Mỹ.

Hội đồng quản trị DTCC quy tụ đại diện nhiều định chế tài chính hàng đầu như JPMorgan Chase, Goldman Sachs, Morgan Stanley, Bank of America, Citibank, BNY, Barclays và UBS....

Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam. (Ảnh: HNV)

Vì vậy, việc DTCC đưa dịch vụ token hóa chứng khoán vào vận hành không đơn thuần là sự xuất hiện của một sản phẩm công nghệ mới. Đây là dấu hiệu cho thấy blockchain đang được tiếp cận như một công cụ hiện đại hóa quy trình ghi nhận, chuyển giao và quản trị tài sản trong tài chính truyền thống.

“Với vai trò “người giữ sổ” của Phố Wall, DTCC là nền móng bảo đảm cho mỗi giao dịch được ghi nhận chính xác, thanh toán đúng hạn và rủi ro hệ thống được kiểm soát. Vì vậy, khi chính tổ chức này token hóa chứng khoán vào vận hành, đó được xem là tín hiệu cho thấy blockchain đang bước vào lõi của hệ thống tài chính truyền thống”, ông Phan Đức Trung chia sẻ.

Theo cơ chế DTCC công bố, các thành viên của DTC có thể chuyển đổi chứng khoán đang được lưu ký thành token và ngược lại. Mỗi token được bảo đảm theo tỷ lệ 1:1 với chứng khoán lưu ký tại DTC, đồng thời duy trì quyền sở hữu, quyền lợi kinh tế và các cơ chế bảo vệ nhà đầu tư.

DTCC gọi đây là “bản sao số” của chứng khoán. Tài sản gốc không rời khỏi hệ thống lưu ký, sự thay đổi nằm ở cách quyền sở hữu và quyền lợi liên quan được biểu đạt, xác minh và chuyển giao trên hạ tầng số.

Đến nay, 20 thành viên DTC đã ký thỏa thuận tiếp cận dịch vụ, trong đó có JPMorgan, Bank of America, Citi, Morgan Stanley, Fidelity, Barclays và UBS. Tuy nhiên, DTCC chưa công bố giá trị tài sản đã được token hóa hoặc khối lượng giao dịch thực tế.

“Việc DTCC đưa token hoá chứng khoán vào vận hành có thể sẽ tạo ra bước ngoặt của thị trường vốn toàn cầu thông qua 2 tác động lớn: Giúp tài sản bảo đảm được lưu chuyển 24/7, tối ưu hiệu quả sử dụng vốn của cả hệ thống; đồng thời giảm thiểu lằn ranh giữa tài chính truyền thống với tài sản số khi cả chứng khoán và tiền thanh toán cùng di chuyển trên một hạ tầng”, ông Phan Đức Trung nhận định.

Đánh dấu bước ngoặt của thị trường tài chính toàn cầu

Trong các giao dịch thử nghiệm ngày 15/7/2026 với sự tham gia của hơn 30 tổ chức, bao gồm BlackRock, Goldman Sachs, JPMorgan và Nasdaq... DTCC tập trung vào cầm cố tài sản bảo đảm, cho vay chứng khoán, repo trái phiếu Kho bạc và ký quỹ. Đây là những nghiệp vụ diễn ra hằng ngày giữa các tổ chức tài chính và có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng vốn của hệ thống.

Khi việc chuyển giao tài sản còn giới hạn trong giờ hành chính, các tổ chức tài chính thường phải duy trì lượng tiền mặt dự phòng lớn hơn để ứng phó với biến động phát sinh ngoài thời gian giao dịch. Việc token hoá chứng khoán đi cùng khả năng xác minh và lưu chuyển tài sản liên tục có thể góp phần giảm nhu cầu dự phòng, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng và phân bổ vốn.

“Tuy vậy, chuyển giao nhanh hơn không tự động tạo ra thanh khoản. Thanh khoản phụ thuộc vào người mua, người bán, khả năng định giá và mức độ chấp nhận. Một tài sản khó bán ngoài đời không trở nên dễ bán chỉ vì được đưa lên blockchain”, ông Trung bổ sung.

Cũng theo ông Phan Đức Trung, ý nghĩa lớn hơn của hệ thống token hóa do DTCC triển khai nằm ở tính liên thông, thay vì chỉ ở tốc độ giao dịch hay khả năng vận hành 24/7. DTCC đang vận hành song song Canton - mạng công khai do Digital Asset phát triển - và Besu, mạng riêng do DTCC kiểm soát; đồng thời dự kiến bổ sung Stellar và Arc, blockchain của Circle, đơn vị phát hành stablecoin USDC, từ năm 2027.

Lựa chọn này cho thấy, DTCC không định khép chứng khoán token hóa trong một hệ thống riêng, mà đặt tài sản này vào môi trường nơi tài sản số và tiền số có thể cùng vận hành. Về dài hạn, đây là điều kiện để giải quyết khâu thanh toán tiền vì một giao dịch chỉ thực sự được hoàn tất tức thời khi cả chứng khoán và tiền thanh toán cùng có thể di chuyển thông suốt trên một hạ tầng hoặc giữa các hạ tầng được kết nối với nhau. Khi đó, giao dịch mới có thể được hoàn tất gần như tức thời, đồng thời giảm rủi ro và chi phí vốn cho các tổ chức tham gia thị trường.

"Mỗi thị trường, trong đó có Việt Nam, có nhịp phát triển hạ tầng và pháp lý riêng. Tôi không xem bước đi của DTCC là hình mẫu để sao chép mà là tư liệu tham khảo cho các tổ chức tài chính và doanh nghiệp công nghệ khi suy nghĩ về token hóa một cách thực chất. Một token có thể được tạo ra rất nhanh. Một hạ tầng để thị trường tin cậy thì phải được xây bằng cả công nghệ, quy tắc và trách nhiệm”, ông Trung nhấn mạnh.