Bộ trưởng Tài chính: Doanh nghiệp 'sạch' nợ thuế, có thể giải thể trong 12 giờ

Chiều 29/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đại biểu Nguyễn Hải Long (TP Đà Nẵng) dẫn chứng từ lịch sử phát triển công nghệ thế giới, những tập đoàn khổng lồ như Microsoft, Apple hay Dell đều khởi nguồn từ các doanh nghiệp siêu nhỏ do những người trẻ tuổi sáng lập. Thực tế nhiều bạn trẻ có ý tưởng sáng tạo, từng đạt doanh thu cao nhưng vì vướng mắc thủ tục và thiếu cơ chế hỗ trợ nên đã bỏ dở cơ hội thành lập doanh nghiệp.

Để góp phần đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, ông Long đề nghị mở rộng các ưu đãi khởi đầu sang doanh nghiệp siêu nhỏ thành lập lần đầu (mỗi người sáng lập được hưởng một lần), giúp người trẻ tự lập doanh nghiệp được hỗ trợ bình đẳng như hộ kinh doanh chuyển lên.

Đại biểu Nguyễn Hải Long. Ảnh: Media QH

Chỉ ra những chính sách hỗ trợ hiện còn tản mác, đại biểu đề nghị xây dựng gói hỗ trợ trọn gói gồm: không gian làm việc chung, dịch vụ kế toán, pháp lý, nguồn vốn và công nghệ. Đặc biệt, ông gợi ý có thể thí điểm sử dụng một phần trong tổng số gần 7.000 cơ sở nhà đất công đang dôi dư tại các đô thị lớn để làm không gian làm việc giá rẻ, giúp người khởi nghiệp có địa chỉ hợp pháp và chi phí thấp.

Phản ánh thực tế việc rút khỏi thị trường hiện nay vô cùng khó khăn (với hàng trăm nghìn doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa thể hoàn tất thủ tục giải thể, dễ bị lợi dụng mua bán hóa đơn), đại biểu đề xuất cơ chế "chấm dứt tự động".

Theo đó, doanh nghiệp siêu nhỏ liên tục 12 tháng không có doanh thu, không xuất hóa đơn, không sử dụng lao động, không nợ thuế và bảo hiểm, sau thời gian thông báo công khai mà không có ý kiến phản đối sẽ được chấm dứt hoạt động mà không bị xử phạt.

Đại biểu Trần Thị Hiền. Ảnh: Media QH

Với tư cách là người điều hành doanh nghiệp, đại biểu Trần Thị Hiền (Ninh Bình) cho rằng, cần nghiên cứu, bổ sung chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp cùng ngành hàng tăng cường liên kết để xây dựng, quản lý và phát triển thương hiệu chung.

Nhắc đến các thương hiệu chung nổi tiếng thế giới như quả Kiwi Zespri, táo Jazz của New Zealand, bà Hiền cho biết, đây là lúc cần luật hóa minh bạch chính sách hỗ trợ về phát triển thương hiệu chung, tạo nền tảng pháp lý để các cơ quan, tổ chức xúc tiến thương mại, hiệp hội ngành hàng, các doanh nghiệp lớn cùng chung tay xây dựng, phát triển một số thương hiệu chung có thể chinh phục thị trường thế giới.

Với quan điểm “doanh nghiệp nhỏ cần cơ hội để lớn; doanh nghiệp lớn cần nhà cung ứng đáng tin cậy để tạo thế phát triển bền vững”, đại biểu đề nghị tăng cường vai trò và sự tham gia, hỗ trợ, dẫn dắt của doanh nghiệp lớn trong chuỗi giá trị.

Bà đề nghị bổ sung nội dung khuyến khích doanh nghiệp lớn bảo lãnh, đồng bảo lãnh cho khoản vay của doanh nghiệp nhỏ tham gia trong chuỗi giá trị phù hợp với khả năng của mình.

Đại biểu Nguyễn Văn Thân (Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam) thống nhất với chủ trương miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập. Tuy nhiên, ông nhìn nhận chính sách cần thực tế hơn.

Đại biểu đề xuất nên quy định này theo hướng: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ khi có lợi nhuận, nhưng không quá 5 năm kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp”.

Theo ông, đây vừa là động lực, vừa là áp lực đối với doanh nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Văn Thân

Ông Thân cũng đề nghị xác định rõ ngưỡng doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm được áp dụng phương pháp kê khai thuế tối giản ngay trong luật, đồng thời giao Chính phủ quyết định điều chỉnh mức doanh thu trên phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội qua từng thời kỳ.

Ông cho rằng, cần quy định rõ trong luật theo hướng điều chỉnh mức doanh thu tăng lên mà không thấp hơn 10 tỷ đồng/năm. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để khẳng định sự hỗ trợ của Nhà nước trong quá trình phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế

Phát biểu giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, với tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, dự thảo quy định số lao động bình quân năm trước liền kề không quá 300 người, đồng thời đáp ứng một trong hai ngưỡng, tổng nguồn vốn không quá 150 tỷ đồng hoặc doanh thu không quá 400 tỷ đồng.

Các ngưỡng này được xây dựng trên cơ sở thực tiễn phát triển của doanh nghiệp Việt Nam. Quy định trước đây xác định mức lao động bình quân không quá 200 người, tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng và doanh thu không quá 300 tỷ đồng.

Theo Bộ trưởng, việc điều chỉnh ngưỡng tổng nguồn vốn lên 150 tỷ đồng và doanh thu lên 400 tỷ đồng được tính toán trên cơ sở tốc độ tăng trưởng GDP, chỉ số lạm phát và sự thay đổi về quy mô doanh nghiệp.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu giải trình

Về những khó khăn khi doanh nghiệp rút khỏi thị trường, trong đó có việc ngừng hoạt động nhưng chưa đóng được mã số thuế, Bộ trưởng Tài chính chia sẻ, sau ngày Doanh nhân Việt Nam, theo đề xuất của Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa, Bộ Tài chính đã chỉ đạo về thời gian giải quyết thủ tục đối với doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ tài chính.

Một trong những rào cản lớn là doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế. Bộ trưởng cho biết, theo thống kê còn 2,8 triệu mã số thuế chưa đóng, thuộc trạng thái đã dừng hoạt động kinh doanh hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Trong 8 tháng đầu năm, gần 600.000 mã số thuế đã được đóng.

Bộ trưởng dẫn chứng một doanh nghiệp đã dừng hoạt động 10 năm, không phát sinh hoạt động trong thời gian này, nhưng khi muốn đóng mã số thuế, số tiền thuế môn bài và phạt chậm nộp khoảng 62 triệu đồng. Từ thực tế đó, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu, báo cáo Quốc hội xem xét cơ chế xóa nợ tiền thuế môn bài, miễn tiền phạt chậm nộp để làm sạch dữ liệu.

Bộ trưởng khẳng định, đối với các doanh nghiệp đã hoàn thành "sạch" nghĩa vụ tài chính, thủ tục giải thể, đóng cửa doanh nghiệp chỉ giải quyết trong vòng 12 giờ. Hiện nay, việc này triển khai rất tốt.