Bộ trưởng Tài chính làm rõ cách xác định đất bỏ hoang để đánh thuế 0,2%

Sáng 6/11, giải trình trước Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ một số vấn đề được các đại biểu quan tâm, đặc biệt là việc đánh thuế đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu giải trình trước Quốc hội. Ảnh: Media Quốc hội

Theo Bộ trưởng, nội dung này đã được Chính phủ cân nhắc, trao đổi kỹ lưỡng trong quá trình xây dựng dự thảo Luật.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan thuế có trách nhiệm thu thuế đối với đất thuộc diện chịu thuế. Tuy nhiên, việc xác định thế nào là đất bỏ hoang phải căn cứ vào các quy định của pháp luật về đất đai, thay vì chỉ dựa trên pháp luật thuế.

"Cơ quan thuế có trách nhiệm thu thuế, đất bỏ hoang sẽ áp dụng thuế. Còn việc xác định thế nào là đất bỏ hoang thì phải định nghĩa trong pháp luật về đất đai," ông nói.

Theo người đứng đầu ngành tài chính, việc xác định diện tích cụ thể và tình trạng của thửa đất bỏ hoang cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thuế và cơ quan quản lý Nhà nước về tài nguyên, đất đai. Quá trình này sẽ dựa trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai và dữ liệu dân cư, trong bối cảnh việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan đang được đẩy mạnh.

Bộ trưởng nhấn mạnh, sự phối hợp giữa các cơ quan phải bảo đảm xác định chính xác diện tích, tình trạng sử dụng đất, qua đó thực hiện thu thuế đúng mục đích, tránh tình trạng trốn thuế, lậu thuế cũng như nguy cơ lạm dụng trong hoạt động thu thuế.

Chỉ đánh thuế đối với phần diện tích thực tế bỏ hoang

Tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân, Chính phủ đề xuất bổ sung quy định áp dụng thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng.

Trong quá trình thảo luận, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ đồng tình với mục tiêu hạn chế lãng phí đất đai, song đề nghị làm rõ cách xác định diện tích chịu thuế và có cơ chế xử lý phù hợp đối với những trường hợp đất chưa được sử dụng vì nguyên nhân khách quan.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) cho biết, trên thực tế có những thửa đất diện tích lớn, trong đó một phần đã được đưa vào sử dụng, phần còn lại chưa sử dụng. Tương tự, nhiều dự án được triển khai theo từng giai đoạn, với một số hạng mục đã hoàn thành trong khi những hạng mục khác vẫn đang tiếp tục thực hiện.

Nếu chỉ căn cứ vào tình trạng chung của cả thửa đất hoặc toàn bộ dự án để áp dụng thuế suất 0,2%, chính sách có thể dẫn đến việc đánh thuế cả phần diện tích đã được sử dụng đúng mục đích.

“Và điều này thì không hợp lý,” đại biểu nói.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy - Đoàn Hưng Yên. Ảnh: Media Quốc hội

Từ thực tế trên, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị quy định rõ cách xác định diện tích chịu thuế suất 0,2% đối với những thửa đất có nhiều phần diện tích với tình trạng sử dụng khác nhau.

Theo đó, thuế suất 0,2% chỉ nên áp dụng đối với phần diện tích thực tế thuộc trường hợp bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Phần diện tích đã được sử dụng hợp pháp cần áp dụng mức thuế suất tương ứng theo quy định.

Đại biểu Hưng Yên nhấn mạnh, việc sửa đổi luật lần này cần hướng tới điều tiết đúng hành vi, miễn giảm đúng đối tượng cần hỗ trợ và tổ chức thực hiện theo hướng dễ hiểu, dễ áp dụng đối với người dân. Có như vậy, chính sách thuế mới thực sự đi vào cuộc sống và phát huy được mục tiêu đề ra.

Đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn TP Cần Thơ) cho rằng, quy định tại dự thảo luật đang áp dụng chung một mức thuế suất 0,2% đối với các trường hợp bỏ hoang đất mà chưa phân định rõ nguyên nhân.

Theo bà, việc không tách biệt giữa nguyên nhân chủ quan như đầu cơ, tích trữ đất với những nguyên nhân khách quan như thiên tai, bất khả kháng là một thiếu sót pháp lý lớn, chưa bảo đảm tính công bằng và nhân văn của pháp luật.

Vì vậy, đại biểu kiến nghị bổ sung vào quy định áp thuế nội dung ngoại trừ các trường hợp đất không thể đưa vào sử dụng do thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu hoặc những nguyên nhân bất khả kháng khác có xác nhận của UBND cấp xã.

Bên cạnh đó, đại biểu Cần Thơ đề nghị Chính phủ xây dựng cơ chế riêng về miễn thuế, giãn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và đất nông nghiệp hoang hóa đối với những địa bàn chịu ảnh hưởng trực tiếp của biến đổi khí hậu tại ĐBSCL.

“Thuế phải là công cụ điều tiết và nuôi dưỡng nguồn thu chứ không thể là gánh nặng ảnh hưởng đến sinh kế của người dân trong lúc khó khăn,” đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu Tô Ái Vang - Đoàn TP Cần Thơ. Ảnh: Media Quốc hội

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) nhận định, việc xác định thời hạn đất bỏ hoang và các trường hợp loại trừ phụ thuộc lớn vào quy định của pháp luật về đất đai.

Theo ông, nếu các tiêu chí chưa được thống nhất, người sử dụng đất có thể bị áp dụng chính sách khác nhau giữa các địa phương. Đáng chú ý, có những trường hợp chậm đưa đất vào sử dụng xuất phát từ nguyên nhân khách quan như vướng mắc giải phóng mặt bằng, bàn giao đất, thủ tục điều chỉnh quy hoạch của cơ quan Nhà nước hoặc các tình huống bất khả kháng.

Do đó, đại biểu đề nghị làm rõ khái niệm đất bỏ hoang và cân nhắc kỹ điều kiện áp dụng thuế suất 0,2%.

Ông cho rằng việc áp dụng mức thuế này chỉ nên được thực hiện sau khi cơ quan có thẩm quyền về đất đai xác định bằng văn bản tình trạng sử dụng đất, thời gian không đưa đất vào sử dụng, đồng thời thông báo cho người sử dụng đất và tạo điều kiện để họ giải trình.

“Đất bỏ hoang có nhiều nguyên nhân khách quan và cần phải đánh giá kỹ. Đồng thời, cần loại trừ hoặc có cơ chế để xử lý phù hợp với nguyên nhân khách quan không do lỗi của người sử dụng đất. Có như vậy khi áp dụng điều luật mới đảm bảo khả thi và công bằng,” đại biểu lý giải.