Bộ trưởng Tài chính Ukraine cảnh báo về ngân sách khi xung đột với Nga leo thang

Bộ trưởng Tài chính Ukraine Sergii Marchenko. Ảnh: sud.ua

Theo truyền thông châu Âu ngày 4/9, ông Sergii Marchenko nhận định rằng Ukraine chưa từng phải đối mặt với tình trạng ngân sách eo hẹp như hiện nay kể từ khi xung đột toàn diện với Nga bùng phát vào năm 2022.

Trong bối cảnh Ukraine tập trung nguồn lực cho chi tiêu quân sự và mua sắm vũ khí, các lĩnh vực khác trong ngân sách có thể bị ảnh hưởng và các khoản giải ngân có thể bị trì hoãn nếu không tìm được giải pháp.

Ông Marchenko phát biểu trong chương trình Europe Today: “Chúng tôi đã bắt đầu nhận thấy một số vấn đề về thanh khoản và dự kiến ngân sách sẽ thiếu tiền. Điều đó có nghĩa là chúng tôi có thể phải trì hoãn một số khoản thanh toán không liên quan đến chiến tranh do thiếu thanh khoản. Điều này sẽ gây ra những hệ quả nhất định”.

Khi được hỏi liệu tình trạng này có ảnh hưởng đến các chủ nợ nước ngoài hay không, ông Marchenko cho rằng sẽ không ảnh hưởng. Tuy nhiên, theo ông, tác động có thể thấy rõ ở cấp địa phương, đặc biệt đối với việc xây dựng hầm trú ẩn và cơ sở hạ tầng. Ông nhấn mạnh những công trình này vẫn rất quan trọng khi Ukraine chuẩn bị bước vào một mùa đông nữa trong bối cảnh leo thang căng thẳng với Nga.

Ông Marchenko nói: “Chúng tôi chưa từng rơi vào tình trạng như thế này kể từ năm 2022. Khi đó, chúng tôi thực sự phải chịu cảnh thiếu thanh khoản. Hiện nay, chúng tôi đang tiến rất gần đến kịch bản từng xảy ra vào năm 2022”.

Theo ông Marchenko, cường độ các cuộc tấn công của Nga nhằm vào Ukraine đã tăng mạnh trong tháng 8. Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính Ukraine đang đang xây dựng ngân sách mới trên cơ sở giả định xung đột sẽ tiếp diễn trong năm 2027 và Ukraine cần bù đắp khoản thiếu hụt ước tính 32,6 tỷ USD. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng đưa ra những con số tương tự.

Bộ trưởng Tài chính Ukraine cũng kêu gọi các bộ trưởng tài chính châu Âu tìm kiếm những giải pháp sáng tạo và xem xét kế hoạch mới của Ukraine nhằm khai thác khoảng 300 tỷ USD tài sản của Nga đang bị phong tỏa.

Các nước Liên minh châu Âu (EU) đã bác bỏ kế hoạch này vào tháng 12/2025 trong bối cảnh các nước thành viên gặp khó khăn trong việc thu hẹp bất đồng. Thay vào đó, EU quyết định triển khai khoản vay trị giá 90 tỷ euro do các nước thành viên cùng đóng góp.

Tuần trước, một nhóm nước EU do Thụy Điển dẫn đầu đã khôi phục kế hoạch trên, lập luận rằng chi phí cho các nỗ lực hỗ trợ Ukraine cần được phân bổ công bằng giữa các nước châu Âu. Kể từ khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức, EU phần lớn phải tự gánh chi phí hỗ trợ Ukraine.

Ông Marchenko hoan nghênh động thái này và cho biết hy vọng sẽ có thêm nhiều nước ủng hộ kế hoạch trước cuộc họp dự kiến của các bộ trưởng tài chính khu vực đồng euro vào tháng 9.

Theo ông, kế hoạch mới của Ukraine, theo đó chuyển quyền quản lý các tài sản hiện đang được lưu ký tại Bỉ, đã đưa vào những yếu tố hoàn toàn mới nhằm giảm thiểu các rủi ro pháp lý đối với chính phủ Bỉ và Euroclear (tổ chức đang nắm giữ các tài sản này của Nga).

Tuy nhiên, Ukraine và các đồng minh ủng hộ kế hoạch vẫn phải đối mặt với nhiều trở ngại nếu muốn khôi phục đề xuất này.

Tháng 12/2025, trong bối cảnh Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) bày tỏ quan ngại nghiêm trọng và các thành viên chủ chốt như Italy và Pháp phản đối mạnh mẽ, EU đã tạm gác kế hoạch kéo dài nhiều năm nhằm sử dụng các tài sản bị phong tỏa của Nga.

Những lý do chính là lo ngại Nga trả đũa, nguy cơ gây tổn hại uy tín của khu vực đồng euro và các tranh cãi pháp lý kéo dài với Nga.

Khi vấn đề này được đưa trở lại, Bỉ tuyên bố không có ý định chấp thuận việc sử dụng các tài sản của Nga đang bị phong tỏa để tài trợ cho Ukraine. Bộ trưởng Quốc phòng Bỉ Theo Francken ngày 30/8 tuyên bố đây là vấn đề không thể thương lượng. Ông cũng cảnh báo các nước Baltic không nên liên tục đưa vấn đề này trở lại bàn thảo luận của EU.

Về phần mình, Nga nhiều lần khẳng định việc phong tỏa tài sản của Nga là bất hợp pháp, đồng thời cảnh báo mọi nỗ lực tịch thu hoặc sử dụng các tài sản này mà không có sự đồng ý của Nga sẽ dẫn tới các biện pháp đáp trả. Nga cũng tuyên bố sẽ bảo vệ quyền sở hữu tài sản của mình bằng các biện pháp pháp lý.

Trước đó, ngày 15/5, Tòa Trọng tài Moskva của Nga đã ra phán quyết yêu cầu Euroclear bồi thường cho Ngân hàng trung ương Nga vì những thiệt hại phát sinh kể từ khi xung đột tại Ukraine bùng phát.