Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng: Không ai giám sát vùng trồng tốt bằng chính người nông dân

Việc phân cấp thẩm quyền cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói về thẳng cấp xã được xem là bước tiến lớn trong cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, trước những lo ngại về năng lực tiếp nhận của cơ sở, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ có cơ chế hỗ trợ tối đa, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời nhấn mạnh vai trò giám sát chéo từ chính cộng đồng những người làm nông nghiệp.

Chiều 17/11, tại Hà Nội, Diễn đàn Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam - Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường lắng nghe nông dân nói năm 2026 (lần thứ 4) đã diễn ra sôi nổi.

Nêu ý kiến tại diễn đàn, ông Nguyễn Văn Dự - Chủ tịch HĐQT Hợp tác xã Nam Cường (xã Yên Cường, tỉnh Ninh Bình) đánh giá, việc số hóa và phân cấp thủ tục cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói là một bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, khi nhiệm vụ này được chuyển thẳng xuống cấp xã, bà con nông dân và các HTX không khỏi lo ngại về sự chênh lệch năng lực thực thi giữa các địa phương.

Ông Dự đặt câu hỏi: "Bộ sẽ có cơ chế hỗ trợ địa phương như thế nào để thủ tục giải quyết nhanh nhưng dữ liệu vẫn bảo đảm tính chính xác, đáp ứng yêu cầu khắt khe của nước nhập khẩu? Liệu có cơ chế hậu kiểm, cảnh báo sớm để người dân, HTX kịp thời khắc phục nguy cơ vi phạm hoặc bị tạm dừng mã số hay không?"

Ông Nguyễn Văn Dự, Chủ tịch HĐQT Hợp tác xã Nam Cường (xã Yên Cường, tỉnh Ninh Bình), đặt câu hỏi tại diễn đàn. Ảnh: BTC

Ông Nguyễn Văn Dự, Chủ tịch HĐQT Hợp tác xã Nam Cường (xã Yên Cường, tỉnh Ninh Bình), đặt câu hỏi tại diễn đàn. Ảnh: BTC

Chuyển mạnh từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm"

Trả lời vấn đề này, ông Nguyễn Quốc Mạnh - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết từ ngày 31/7/2026, thẩm quyền tiếp nhận và cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói đã được phân cấp về UBND cấp xã. Quá trình này được thực hiện toàn trình trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia, áp dụng mã định danh thửa đất và chuyển trọng tâm từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Sự thay đổi này dự kiến làm tăng đáng kể khối lượng hồ sơ, kéo theo áp lực về kiểm tra thực tế, xác minh thông tin và quản lý sau cấp phép. Lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thừa nhận, đây là nhiệm vụ hoàn toàn mới đối với UBND cấp xã. Trong bối cảnh năng lực chuyên môn và nhân lực giữa các địa phương chưa đồng đều, việc lúng túng trong thời gian đầu là khó tránh khỏi.

Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) trả lời tại diễn đàn. Ảnh: BTC

Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) trả lời tại diễn đàn. Ảnh: BTC

Để hỗ trợ địa phương, Bộ đã tổ chức hội nghị trực tuyến hướng dẫn các Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cùng UBND cấp xã trên toàn quốc về công tác cấp, quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói theo Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP ngày 31/7/2026 của Chính phủ.

Bên cạnh đó, Bộ thành lập các đoàn công tác trực tiếp đến địa phương để hỗ trợ, hướng dẫn triển khai công tác quản lý, cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Đặc biệt, trong các tháng cao điểm sản xuất sầu riêng (tháng 8-9), các đoàn công tác đã đến những địa phương như Lâm Đồng, Đắk Lắk, Gia Lai, Đồng Nai...

Thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tăng cường thông tin, tuyên truyền, tập huấn và hướng dẫn UBND cấp xã nhằm bảo đảm việc triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng trách nhiệm giám sát

Liên quan đến cơ chế hậu kiểm và cảnh báo sớm đối với vùng trồng, cơ sở đóng gói có nguy cơ vi phạm hoặc bị tạm dừng mã số, ông Nguyễn Quốc Mạnh cho biết Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP đã chuyển mạnh tư duy quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, nhằm tập trung nguồn lực phục vụ việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu.

Theo quy định, UBND cấp xã tổ chức hậu kiểm trong thời hạn tối đa 3 tháng kể từ ngày mã số được cấp. Việc hậu kiểm này áp dụng đối với các mã số vùng trồng đăng ký tiêu thụ trong nước hoặc xuất khẩu đến những thị trường không yêu cầu về mã số.

Vùng trồng dứa. Ảnh N.T

Vùng trồng dứa. Ảnh N.T

Sau khi được cấp mã số, tổ chức, cá nhân có mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói phải thực hiện tự giám sát. Trong đó, đối với cơ sở đóng gói, tần suất tự giám sát tối thiểu là 1 lần/năm. Ngoài ra, UBND cấp tỉnh được giao nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm theo thẩm quyền và tổ chức kiểm tra các vùng trồng, cơ sở đóng gói đã được cấp mã số.

Ông Mạnh khuyến cáo các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản thường xuyên theo dõi, cập nhật kịp thời những yêu cầu, thay đổi từ nước nhập khẩu; đồng thời kiểm tra chất lượng hàng hóa trước khi xuất khẩu, tránh bị cảnh báo do vi phạm quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật.

Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong quá trình canh tác, đóng gói, xuất khẩu nông sản, bảo đảm hàng hóa đáp ứng quy định của thị trường nhập khẩu.

"Không ai thuộc vùng trồng hơn cấp xã"

Bổ sung thêm về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ đã khẩn trương điều chỉnh các quy định liên quan đến mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, thay thế Nghị định 38 bằng Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP.

Theo Bộ trưởng, quy trình hiện nay đã được thiết kế theo hướng ngắn gọn, đơn giản hơn rất nhiều, giúp người dân và hợp tác xã thuận lợi hơn trong thực hiện các thủ tục.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trả lời tại diễn đàn. Ảnh: BTC

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trả lời tại diễn đàn. Ảnh: BTC

Trả lời băn khoăn về năng lực thực hiện của cấp xã, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho rằng việc giao nhiệm vụ này cho cấp xã là phù hợp với thực tiễn quản lý.

“Nếu nói đến mã số vùng trồng thì không ai thuộc hơn cấp xã. Bây giờ không còn cấp huyện nữa, nếu để cấp tỉnh thì rất xa vời, cho nên thiết kế đưa xuống cấp xã là rất hợp lý”, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nói.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cũng thừa nhận trong những ngày đầu triển khai, một số xã có thể còn gặp vướng mắc. Với những khó khăn phát sinh, nếu được phản ánh kịp thời lên cấp tỉnh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ sẵn sàng cử cán bộ xuống hỗ trợ trực tiếp.

Bộ trưởng nhấn mạnh, dù thủ tục đã được đơn giản hóa, việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói vẫn phải được thực hiện nghiêm túc, thực chất. Bởi các nước nhập khẩu có yêu cầu rất cao đối với nội dung này, đồng thời có đủ kỹ năng và công cụ để truy xuất ngược nguồn gốc hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Đáng chú ý, Bộ trưởng đề nghị người dân không chỉ thực hiện đúng quy định tại vùng trồng của mình mà còn cần chủ động giám sát lẫn nhau, kịp thời thông tin cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

“Tôi đề nghị bà con nông dân cũng nên giám sát lẫn nhau, vùng trồng này giám sát vùng trồng kia và có thông tin kịp thời đến cơ quan chức năng. Đây là một trong những giải pháp hiệu quả nhất”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, việc phát huy vai trò giám sát của chính người dân sẽ góp phần nâng cao trách nhiệm trong quản lý vùng trồng, bảo đảm chất lượng nông sản và hạn chế nguy cơ vi phạm các quy định của thị trường xuất khẩu.

“Không ai giám sát cơ sở vùng trồng bằng người dân”, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nói.

Quang Hùng

Nguồn Công Luận: https://congluan.vn/bo-truong-trinh-viet-hung-khong-ai-giam-sat-vung-trong-tot-bang-chinh-nguoi-dan-post367879.html