Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Chuyển đổi số vẫn đối mặt 5 thách thức lớn

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia sáng 9/10/2026, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cho rằng, sau những kết quả đạt được về hạ tầng, nền tảng và dữ liệu, chuyển đổi số Việt Nam cần tập trung giải quyết các điểm nghẽn để tạo ra giá trị thực chất cho nền kinh tế và người dân.

Theo Bộ trưởng, Nghị quyết 57 xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng hàng đầu của phát triển.

Vì vậy, hiệu quả chuyển đổi số không thể chỉ được đánh giá bằng số lượng nền tảng hay hệ thống được xây dựng, mà phải thể hiện qua năng suất cao hơn, chi phí thấp hơn, dịch vụ thuận tiện hơn và năng lực cạnh tranh được cải thiện.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân chỉ ra 5 thách thức cần tập trung tháo gỡ là thiếu dữ liệu, nền tảng chưa đồng bộ, hạ tầng còn khoảng trống, doanh nghiệp chậm ứng dụng AI và thiếu nhân lực.

5 thách thức lớn của chuyển đổi số
Phát biểu tại sự kiện này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân chỉ ra 5 thách thức cần tập trung tháo gỡ. Thứ nhất là dữ liệu chưa được phát triển đồng đều.

Dù nhiều quy định và cơ sở dữ liệu đã được xây dựng, tiến độ tại một số lĩnh vực, bộ, ngành vẫn còn chậm. Điều này ảnh hưởng đến khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý, điều hành.

Thứ hai là các nền tảng số chưa đồng bộ. Việt Nam đã có nhiều nền tảng phục vụ chuyển đổi số, nhưng tiến độ phát triển chưa đồng đều, một số nơi vẫn triển khai theo hướng riêng của từng bộ, ngành. Theo Bộ trưởng, cần ưu tiên kế thừa, tích hợp và dùng chung thay vì đầu tư phân tán.

Thứ ba là những hạn chế về hạ tầng. Thách thức không chỉ nằm ở hạ tầng viễn thông mà còn ở năng lực tính toán hiệu năng cao phục vụ nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI), xử lý dữ liệu và các vùng còn lõm sóng. Đây là những yếu tố cần được giải quyết để bảo đảm khả năng tiếp cận và khai thác công nghệ số trên phạm vi cả nước.

Thứ tư là doanh nghiệp ứng dụng AI chưa nhanh như kỳ vọng. AI phát triển nhanh, mở ra nhiều cơ hội nâng cao năng suất và đổi mới hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, việc đưa công nghệ này vào thực tiễn vẫn gặp khó khăn, đặc biệt tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Thứ năm, cũng là thách thức quan trọng nhất theo Bộ trưởng, là nguồn nhân lực. Nhân lực phụ trách chuyển đổi số tại các bộ, ngành, địa phương, nhất là cấp xã, vẫn còn thiếu.

Việt Nam cần đội ngũ có chuyên môn sâu về chuyển đổi số, đồng thời phải tổ chức đào tạo, huấn luyện bài bản để đáp ứng yêu cầu trong thời gian tới.

Từ 5 thách thức trên, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh thêm một vấn đề đáng quan tâm: tiến độ giải ngân trong lĩnh vực chuyển đổi số còn rất chậm. Trong nhóm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, giải ngân cho chuyển đổi số hiện thuộc nhóm chậm nhất.

Việc ứng dụng công nghệ cần gắn với đổi mới sản xuất, thương mại điện tử, thanh toán số, quản trị thông minh và nâng cao năng suất.

Chuyển từ xây dựng nền tảng sang tạo ra giá trị thực chất
Để tháo gỡ các điểm nghẽn, Bộ KH&CN cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực và đổi mới phương thức quản lý. Mỗi chương trình phải được cụ thể hóa thành nhiệm vụ với sản phẩm đầu ra, thời hạn và trách nhiệm rõ ràng.

Hiệu quả cần được đo lường bằng dữ liệu hoạt động thực tế, mức độ sử dụng, tỷ lệ dữ liệu được chia sẻ, thời gian xử lý và chi phí.

Bộ KH&CN sẽ tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn và công cụ giám sát, đồng thời kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các bộ, ngành, địa phương.

Theo Bộ trưởng, các cơ quan cần bám sát Khung kiến trúc quốc gia số, ưu tiên kế thừa, tích hợp và sử dụng chung các hệ thống hiện có; chỉ đầu tư mới khi thực sự cần thiết.

Hạ tầng băng rộng, 5G, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu cần được phát triển theo hướng xanh, an toàn. Dữ liệu phải bảo đảm đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và được chia sẻ theo phân quyền.

Đối với AI, việc ứng dụng phải xuất phát từ bài toán thực tiễn, dựa trên dữ liệu chất lượng, có kiểm soát rủi ro và đo lường được kết quả.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu số hóa phải đi cùng tái cấu trúc quy trình, tăng cường liên thông giữa các cơ quan và tái sử dụng thông tin mà Nhà nước đã có. Mục tiêu là để người dân, doanh nghiệp chỉ cần cung cấp thông tin một lần.

Dịch vụ công cần được cung cấp trực tuyến toàn trình, dễ sử dụng và không phụ thuộc vào địa bàn. Hoạt động chỉ đạo, điều hành cũng cần dựa nhiều hơn vào dữ liệu thời gian thực.

Phát triển kinh tế số, phổ cập kỹ năng số
Chuyển đổi số cần thấm sâu vào mọi ngành, lĩnh vực và doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh.

Việc ứng dụng công nghệ cần gắn với đổi mới sản xuất, thương mại điện tử, thanh toán số, quản trị thông minh và nâng cao năng suất.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng Việt Nam cần phát triển công nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp Việt Nam và các sản phẩm Make in Viet Nam; từng bước làm chủ những công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và Internet vạn vật.

Cùng với đó là thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, phát triển mô hình kinh doanh mới, thương mại hóa kết quả nghiên cứu nhằm nâng cao tỷ trọng đóng góp của kinh tế số.

Phổ cập kỹ năng số cho người dân, nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã và đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược cũng là những nhiệm vụ quan trọng.

Những kết quả về hạ tầng và công nghiệp công nghệ số cho thấy nền tảng chuyển đổi số của Việt Nam tiếp tục được củng cố.

Đến tháng 9/2026, mạng 5G đã phủ sóng 91,9% dân số, cáp quang đã đến 100% xã, phường. Cả nước có 81.600 doanh nghiệp công nghệ số, với doanh thu công nghiệp công nghệ số gần 3,6 triệu tỷ đồng.

Tuy nhiên, thách thức đặt ra hiện nay là chuyển những nền tảng và nguồn lực đã xây dựng thành hiệu quả cụ thể. Đây cũng là định hướng xuyên suốt của chuỗi sự kiện hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026, diễn ra từ ngày 8-10/10 tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia (VEC), Hà Nội.

Trong khuôn khổ sự kiện, Triển lãm Chuyển đổi số và Đô thị thông minh quy tụ hơn 200 gian hàng giới thiệu các sản phẩm, nền tảng và giải pháp công nghệ.

Diễn đàn cấp cao Chuyển đổi số quốc gia tập trung thảo luận về chính phủ số, dịch vụ công thế hệ mới, ứng dụng AI trong quản trị, dữ liệu an toàn, kinh tế số, xã hội số và nâng cao năng lực số quốc gia.

Thông qua các hoạt động này, cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng công nghệ hướng tới tăng cường kết nối, chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu hiệu quả hơn.

Ngày 10/10 hằng năm được chọn là Ngày Chuyển đổi số quốc gia theo Quyết định số 505/QĐ-TTg năm 2022 của Thủ tướng Chính phủ, nhằm nâng cao nhận thức, đẩy nhanh triển khai các nhiệm vụ và huy động sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị.