Bộ trưởng Vũ Hải Quân: 'Không đo hiệu quả AI bằng số lượng dự án'

Robot trí tuệ nhân tạo đầu tiên tại Việt Nam. Ảnh: VNS.

Hiệu quả của AI không nằm ở số lượng chiến lược, đề án hay mô hình thử nghiệm, mà ở những thay đổi công nghệ mang lại cho nền kinh tế và đời sống người dân.

Đây là quan điểm được Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đưa ra tại lễ khai mạc Tuần lễ Số quốc tế Việt Nam 2026, diễn ra ngày 28/10 tại Quảng Ninh.

Theo Bộ trưởng, AI không còn là công nghệ mới nổi mà đang thay đổi phương thức tăng trưởng kinh tế, hoạt động cung cấp dịch vụ công và cách các quốc gia hợp tác, cạnh tranh. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ này cũng đặt ra thách thức về an ninh, quản trị và nguy cơ gia tăng khoảng cách số.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam xác định AI là công nghệ chiến lược, đóng vai trò quan trọng trong đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Định hướng này đã được cụ thể hóa qua Chiến lược quốc gia về AI đến năm 2030, tầm nhìn 2045, được Chính phủ phê duyệt ngày 28/8. Chiến lược hướng đến chuyển đổi toàn diện bằng AI, thay vì chỉ ứng dụng công nghệ trong từng sản phẩm, dịch vụ hoặc quy trình riêng lẻ.

Từ dự án thí điểm đến ứng dụng thực tế

Tại hội nghị, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu 3 ưu tiên trong phát triển AI, gồm kết nối thông minh, quản trị có trách nhiệm và thúc đẩy chuyển đổi mang lại hiệu quả thực chất.

Theo ông, các quốc gia cần chuyển từ những dự án thử nghiệm riêng lẻ sang ứng dụng AI trên quy mô rộng hơn, từ cơ quan nhà nước đến doanh nghiệp và các ngành kinh tế. Thước đo thành công phải là chất lượng dịch vụ công được cải thiện, năng suất lao động tăng và đời sống người dân tốt hơn.

Để đạt được kết quả này, hạ tầng số là một trong những điều kiện quan trọng. AI cần mạng lưới kết nối an toàn, năng lực tính toán đủ mạnh, dữ liệu chất lượng và hệ thống vận hành đáng tin cậy.

Bộ trưởng cho rằng những nguồn lực trên không nên chỉ tập trung tại các tập đoàn công nghệ lớn hoặc nền kinh tế phát triển. Việc mở rộng khả năng tiếp cận phải đi cùng chi phí hợp lý, bảo đảm an toàn và sử dụng năng lượng hiệu quả.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân. Ảnh: Bộ KH&CN.

Tại Việt Nam, những ưu tiên được đặt ra gồm phát triển hạ tầng số, năng lực tính toán hiệu năng cao, kho dữ liệu dùng chung và các mô hình AI chuyên ngành bằng tiếng Việt. Cùng với đầu tư công nghệ, đào tạo nhân lực được xem là yếu tố quyết định khả năng ứng dụng AI vào thực tế.

Trước đó, ngày 11/8, Chính phủ phê duyệt Chương trình quốc gia phát triển nhân lực AI đến năm 2030, định hướng 2035. Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 80% học sinh phổ thông được trang bị kiến thức, kỹ năng AI cơ bản, đồng thời phổ cập những kỹ năng này cho toàn bộ người học tại các cơ sở giáo dục đại học.

Quản trị AI phải đi cùng đổi mới sáng tạo

Cùng với việc mở rộng hạ tầng và phát triển nhân lực, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh yêu cầu xây dựng khung quản trị AI nhằm tạo dựng niềm tin đối với công nghệ.

Theo ông, các chính sách cần cân bằng giữa khuyến khích đổi mới sáng tạo và bảo vệ quyền lợi người dân, với cách tiếp cận dựa trên mức độ rủi ro. Những yêu cầu về minh bạch, trách nhiệm giải trình, quyền riêng tư dữ liệu và an ninh mạng cũng phải được chú trọng.

Việt Nam đã ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Luật phân loại các hệ thống AI theo ba mức rủi ro, với những yêu cầu quản lý tương ứng về an toàn, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Phòng thí nghiệm trị giá hàng chục triệu USD tại một trường đại học khối ngành khoa học và công nghệ ở Hà Nội, phục vụ nghiên cứu và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Ảnh: Đình Hà.

Trong bối cảnh dữ liệu và các hệ thống AI ngày càng vượt qua biên giới quốc gia, Bộ trưởng cho rằng các quy định pháp lý cần có tính tương thích quốc tế, tạo điều kiện cho hoạt động nghiên cứu và hợp tác công nghệ.

"Nếu thiếu niềm tin, AI sẽ không thể được ứng dụng rộng rãi. Nếu thiếu hợp tác, thế giới sẽ không thể hình thành một hệ sinh thái AI toàn cầu thực sự", người đứng đầu bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh.

Hợp tác quốc tế cũng là một trong những ưu tiên của Việt Nam trong phát triển AI, từ nghiên cứu, đào tạo nhân lực đến xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, tự chủ công nghệ không có nghĩa là phát triển khép kín, mà là xây dựng đủ năng lực trong nước để hợp tác bình đẳng và đóng góp vào sự phát triển chung của cộng đồng quốc tế.