Bộ Xây dựng yêu cầu địa phương rà soát, báo cáo tổng thể về không gian ngầm

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị và Đảng ủy Chính phủ về việc khẩn trương nghiên cứu, xây dựng Đề án xây dựng cơ chế, chính sách quản lý, phát triển không gian ngầm nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đề nghị báo cáo toàn diện thực trạng quản lý, khai thác và phát triển không gian ngầm trên địa bàn.

Phát triển không gian ngầm được kỳ vọng mở rộng dư địa phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật và giao thông trong tương lai.

Theo Bộ Xây dựng, việc xây dựng Đề án là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược nhằm từng bước hình thành khung pháp lý đồng bộ để quản lý, khai thác hiệu quả nguồn lực không gian ngầm.

Đây cũng là giải pháp quan trọng phục vụ phát triển đô thị bền vững, xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật hiện đại, đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Để bảo đảm cơ sở thực tiễn cho quá trình xây dựng Đề án, Bộ Xây dựng yêu cầu các địa phương đánh giá đầy đủ thực trạng quản lý nhà nước, hiện trạng phát triển các công trình ngầm, tiềm năng khai thác cũng như những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.

Theo đề cương kèm theo văn bản, báo cáo của các địa phương cần phản ánh toàn diện các nhóm nội dung lớn.

Trước hết là khái quát điều kiện phát triển của địa phương, bao gồm tình hình kinh tế - xã hội, tốc độ đô thị hóa, điều kiện tự nhiên, địa chất và thủy văn có liên quan đến việc khai thác, sử dụng không gian ngầm.

Đối với công tác quản lý nhà nước, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương làm rõ hệ thống văn bản chỉ đạo, cơ chế phân công, phân cấp quản lý giữa các sở, ngành; việc lập, phê duyệt và tổ chức thực hiện quy hoạch không gian ngầm trong quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn; đồng thời đánh giá công tác quản lý đầu tư xây dựng, cấp phép, quản lý chất lượng, vận hành công trình ngầm.

Báo cáo cũng cần làm rõ tình hình quản lý đất đai và tài nguyên không gian ngầm, việc xác lập quyền sử dụng không gian ngầm, giao đất, cho thuê đất, cũng như đánh giá hiệu quả quản lý khai thác, vận hành các công trình đã đưa vào sử dụng.

Một nội dung quan trọng khác báo cáo cần làm rõ là hiện trạng xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ công trình ngầm trên địa bàn. Đây được xem là nền tảng quan trọng phục vụ công tác quản lý, quy hoạch và đầu tư phát triển trong thời gian tới.

Về hiện trạng phát triển không gian ngầm, Bộ Xây dựng yêu cầu thống kê đầy đủ các loại công trình đang khai thác, bao gồm hệ thống metro, hầm giao thông đường bộ, hầm dành cho người đi bộ, bãi đỗ xe ngầm, các công trình hạ tầng kỹ thuật ngầm, bể chứa nước ngầm, công trình thương mại, dịch vụ, văn hóa, thể thao dưới mặt đất cũng như các công trình ngầm trong khu công nghiệp, khu kinh tế và khu công nghệ cao.

Các địa phương đồng thời phải lập danh mục thống kê chi tiết từng công trình với các thông tin về vị trí, loại hình, chủ đầu tư, quy mô, năm hoàn thành và tình trạng khai thác.

Bên cạnh việc đánh giá hiện trạng, Bộ Xây dựng cũng đề nghị các địa phương xác định những khu vực có tiềm năng phát triển không gian ngầm trong tương lai, trên cơ sở định hướng phát triển đô thị, giao thông công cộng, phát triển theo mô hình TOD, trung tâm thương mại, logistics và hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm.

Đáng chú ý, báo cáo cần xác định nhu cầu phát triển các dự án không gian ngầm giai đoạn 2026 - 2035, trong đó nêu rõ danh mục dự án, loại công trình, địa điểm, thời gian dự kiến đầu tư, nhu cầu vốn, nguồn vốn và mức độ ưu tiên triển khai.

Ngoài việc đánh giá thực trạng, Bộ Xây dựng cũng yêu cầu các địa phương phân tích những khó khăn, vướng mắc trong quá trình phát triển không gian ngầm, tập trung vào các vấn đề về cơ chế, chính sách; điều tra địa chất, cơ sở dữ liệu; quy hoạch; nguồn lực đầu tư; công tác quản lý, khai thác và tổ chức thực hiện.

Trên cơ sở đó, đề xuất, kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ, Bộ Xây dựng và các bộ, ngành liên quan nhằm hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn, tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho việc quản lý và phát triển không gian ngầm trong thời gian tới.

Do yêu cầu cấp bách, Bộ Xây dựng đề nghị UBND các tỉnh, thành phố gửi báo cáo về Bộ trước ngày 10/7 để tổng hợp, hoàn thiện Đề án.