Bộ Y tế đề xuất cấm sản xuất, kinh doanh, mua bán, tàng trữ túi ngậm nicotine, shisha

Cụ thể, Bộ Y tế đề xuất bổ sung một số hành vi bị nghiêm cấm vào Điều 9 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá gồm:

“2. Sản xuất, kinh doanh, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, kinh doanh tạm nhập, tái xuất, kinh doanh chuyển khẩu, chứa chấp:

a) Thuốc lá điện tử quy định tại khoản 1a Điều 2 của Luật này;

b) Thuốc lá nung nóng quy định tại khoản 1b Điều 2 của Luật này;

c) Thiết bị điện tử quy định tại điểm a khoản 1a, điểm a khoản 1b Điều 2 của Luật này;

d) Bộ phận chứa nguyên liệu thuốc lá quy định tại điểm b khoản 1a Điều 2 của Luật này;

đ) Túi ngậm nicotine, shisha;

e) Nguyên liệu thuốc lá quy định tại khoản 3 Điều 2 của Luật này, trừ trường hợp phục vụ mục đích sản xuất thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào quy định tại điểm a khoản 1 của Luật này hoặc sử dụng cho mục đích nghiên cứu khoa học, thử nghiệm, kiểm nghiệm, giám định theo quy định của pháp luật và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép.

3. Sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine, shisha."

Theo Bộ Y tế, lý do của việc bổ sung này là luật hóa Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về việc cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người.

Túi ngậm nicotine là sản phẩm mới xuất hiện trong những năm gần đây, được thiết kế dưới dạng túi nhỏ có lớp vỏ ngoài là màng thấm, hình dáng tương tự túi trà lọc. Bên trong chứa bột, sợi thực vật, hương liệu và nicotine. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sản phẩm được sử dụng bằng cách đặt giữa môi và lợi, nicotine sau đó được giải phóng và hấp thu qua niêm mạc miệng. Do không cần châm lửa, không tạo khói nên người sử dụng có thể dùng sản phẩm mà những người xung quanh khó nhận biết.

Đề cập đến nguy cơ của sản phẩm này, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, việc hấp thu nicotine qua niêm mạc miệng là phương thức đưa chất này vào máu và lên não rất nhanh. Theo ông, túi ngậm nicotine có thể đưa vào cơ thể lượng nicotine lớn, thậm chí nhiều hơn và nhanh hơn các dạng thuốc lá khác.

Báo cáo toàn cầu đầu tiên của WHO về túi ngậm nicotine, công bố tháng 5/2026, cho thấy sản phẩm đang được quảng bá thông qua nhiều hình thức như mạng xã hội, người có ảnh hưởng, bao bì bắt mắt và các loại hương vị đa dạng. Đáng chú ý, trên thị trường xuất hiện những sản phẩm mang hương vị kẹo cao su, kẹo dẻo và nhiều hương vị phù hợp với thị hiếu giới trẻ.

Bên cạnh hương vị và thiết kế nhỏ gọn, đặc tính sử dụng kín đáo cũng được khai thác trong hoạt động tiếp thị. WHO ghi nhận một số nội dung quảng bá nhấn mạnh khả năng sử dụng túi ngậm nicotine mà không bị phát hiện, kể cả tại những địa điểm không khói thuốc.

Theo WHO, hơn 23 tỷ túi ngậm nicotine được bán lẻ trên toàn cầu trong năm 2024, tăng hơn 50% so với năm trước. Đến năm 2025, thị trường túi ngậm nicotine toàn cầu đạt giá trị gần 7 tỷ USD.

Nicotine gây nghiện và khó cai như thế nào?

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai.

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, khi vào cơ thể, nicotine được hấp thu rất nhanh và tác động lên não chỉ trong thời gian ngắn. Tại não bộ, nicotine tác động lên các thụ thể của chất dẫn truyền thần kinh, gây kích thích, khiến người sử dụng có cảm giác tỉnh táo, hưng phấn ban đầu.

Tuy nhiên, việc sử dụng nicotine có thể dẫn đến lệ thuộc. Khi ngừng sử dụng, người dùng dễ xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, uể oải, bứt rứt, khó chịu và cảm giác thèm nicotine. Đây là những biểu hiện của hội chứng cai nicotine, khiến việc từ bỏ chất gây nghiện này trở nên khó khăn.

Theo bác sĩ Nguyên, nicotine là chất cực kỳ dễ gây nghiện nhưng lại vô cùng khó bỏ, thậm chí y học ghi nhận mức độ khó bỏ và tỷ lệ tái nghiện của nicotine còn cao hơn nhiều so với các loại ma túy như heroin, cần sa, cocaine hay ma túy đá (methamphetamine).