Bộ Y tế đề xuất trang bị kiến thức chuẩn bị tuổi già cho người từ 40 tuổi

Đề xuất của Bộ Y tế được đưa ra tại dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện một số nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 (giai đoạn I: 2026-2030).

Theo đó, Bộ Y tế đề xuất xây dựng tài liệu cung cấp kiến thức về lối sống lành mạnh, rèn luyện sức khỏe, kỹ năng chăm sóc người cao tuổi tại nhà, đồng thời chuẩn bị tài chính, lao động, việc làm phù hợp cho người 40 tuổi trở lên để chủ động cho cuộc sống khi về già.

Các nội dung này sẽ được tổ chức hướng dẫn cho cán bộ dân số, y tế các cấp, phổ biến thông qua các câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng, đồng thời lồng ghép vào các hoạt động văn hóa tại địa phương.

Hiện Việt Nam có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Ảnh: Thạch Thảo

Bao nhiêu tuổi chuẩn bị cho tuổi già là vừa?

Hiện Việt Nam có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên (chiếm 14,1% dân số). Dự báo đến năm 2030, con số này sẽ tăng lên gần 18 triệu người. Năm 2024, chỉ số già hóa đạt 60,2%, tức cứ 100 trẻ em có khoảng 60 người cao tuổi. Theo dự báo của Cục Thống kê, đến năm 2034, số người cao tuổi sẽ vượt số trẻ em, đánh dấu Việt Nam bước vào giai đoạn dân số già, sớm hơn 2 năm so với dự báo trước đó.

Trước xu hướng này, Cục Thống kê từng khuyến nghị người dân cần chuẩn bị sức khỏe và tài chính cho tuổi già "từ xa, từ sớm", đồng thời khuyến khích lực lượng lao động trẻ tham gia BHXH để chuẩn bị cho tuổi già đầy đủ hơn. Điều đó sẽ giúp nhóm này "có lương hưu, không phải tất bật kiếm tiền và hài lòng với cuộc sống hơn".

Theo GS.TS Giang Thanh Long, chuyên gia cao cấp về dân số và phát triển, Đại học Kinh tế Quốc dân, già hóa thành công không chỉ dựa trên sức khỏe và điều kiện kinh tế mà còn cần duy trì sự tham gia xã hội.

Ông cho rằng ba trụ cột của già hóa thành công gồm sức khỏe, tài chính và tham gia các hoạt động trong gia đình, cộng đồng.

"Không thể coi một người cao tuổi khỏe, giàu nhưng sống tách biệt, không giao lưu với ai là già hóa thành công", GS Long nói. Một người có điều kiện kinh tế nhưng sức khỏe suy kiệt, thường xuyên ốm đau cũng chưa thể coi là già hóa thành công.

Khảo sát của GS Long và cộng sự với hơn 2.000 người trong độ tuổi 30-44 cho thấy khoảng 2/3 số người được hỏi mong muốn sống độc lập khi về già nhưng chỉ khoảng 1/4 đã có kế hoạch chuẩn bị. Nhiều người chỉ nghĩ đến việc chuẩn bị tài chính và sức khỏe khi bước sang tuổi 40-50. Chỉ 15-16% số người cho rằng cần chuẩn bị từ khi 30 tuổi.

Theo GS Long, kết quả này cho thấy mức độ sẵn sàng cho tuổi già của người Việt còn khá muộn, trong khi càng lớn tuổi thì nguy cơ bệnh tật và các rủi ro tài chính càng gia tăng.

Trong khi đó, Giáo sư Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội của Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng 36 tuổi mới bắt đầu lo cho tuổi già thì "đã là hơi muộn". Bởi nếu tuổi trẻ không có ý thức giữ gìn sức khỏe, hút thuốc lá, uống bia rượu từ năm 16-18 tuổi thì đến khi 36 tuổi đã có 20 năm duy trì thói xấu, chắc chắn sẽ ảnh hưởng sức khỏe, nguy cơ bệnh tật.

Vị chuyên gia mới đây đề xuất cần ưu tiên truyền thông, vận động cho thanh niên, người lao động chủ động chuẩn bị cho tuổi già ngay từ khi còn trẻ.