Bộ Y tế đưa AI và nền tảng số vào truyền thông dân số

Theo Bộ Y tế, công tác truyền thông, vận động, giáo dục về dân số phải góp phần quán triệt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về dân số; thống nhất nhận thức và hành động của các cấp, các ngành, tổ chức và người dân trong thực hiện Luật Dân số. Hoạt động truyền thông được yêu cầu bảo đảm chính xác, khoa học, kịp thời, dễ hiểu; lấy người dân làm trung tâm, hướng tới thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi; đồng thời kết hợp giữa các hình thức truyền thông trực tiếp với truyền thông trên môi trường số.

Truyền thông toàn diện các vấn đề dân số

Bộ Y tế ban hành hướng dẫn truyền thông dân số mới, khuyến khích sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Ảnh: Lê Xuân/TTXVN

Điểm nổi bật của văn bản là mở rộng nội dung truyền thông, bao quát các vấn đề dân số đang đặt ra hiện nay.

Ngoài việc phổ biến Luật Dân số, các văn bản hướng dẫn thi hành, Chiến lược Dân số Việt Nam đến năm 2030 và các chương trình, đề án liên quan, công tác truyền thông còn được thực hiện đối với các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật về dân số trong quá trình xây dựng và hoàn thiện nhằm tạo sự đồng thuận trong xã hội.

Đối với vấn đề mức sinh, Bộ Y tế yêu cầu đẩy mạnh truyền thông để mỗi cá nhân, cặp vợ chồng quyết định thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với điều kiện của mình trên cơ sở bình đẳng; tuyên truyền việc sinh đủ hai con trước 35 tuổi; lợi ích của việc không kết hôn muộn, không sinh con quá muộn, không sinh ít con; đồng thời phổ biến các quy định của Luật Dân số và Nghị định số 168/2026/NĐ-CP về chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai và hỗ trợ tài chính khi sinh con. Văn bản cũng yêu cầu truyền thông về những hệ lụy của mức sinh thấp kéo dài đối với quy mô dân số, nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của đất nước.

Cùng với đó, nội dung truyền thông được mở rộng sang các lĩnh vực nâng cao chất lượng dân số như khám sức khỏe trước khi kết hôn; tư vấn, khám sức khỏe trước khi mang thai; sàng lọc, chẩn đoán, điều trị trước sinh và sơ sinh; dự phòng, phát hiện và điều trị vô sinh; phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; giáo dục dân số phù hợp với từng cấp học. Văn bản cũng quy định truyền thông về quyền, nghĩa vụ của cá nhân, gia đình và người sử dụng lao động trong công tác dân số.

Đối với mất cân bằng giới tính khi sinh, Bộ Y tế yêu cầu tiếp tục truyền thông các quy định nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; đồng thời nâng cao nhận thức về bình đẳng giới, giá trị của trẻ em gái, vai trò của phụ nữ và trách nhiệm của nam giới trong chăm sóc sức khỏe sinh sản, xây dựng gia đình hạnh phúc.

Bên cạnh đó, văn bản dành một nội dung riêng về thích ứng với già hóa dân số, trong đó tập trung truyền thông về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; phát huy vai trò, kinh nghiệm của người cao tuổi trong gia đình và cộng đồng; xây dựng môi trường sống thân thiện, an toàn, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người cao tuổi.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong truyền thông

Không chỉ đổi mới về nội dung, Bộ Y tế cũng định hướng đa dạng hóa phương thức truyền thông để phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số.

Theo đó, hoạt động truyền thông được triển khai thông qua các hình thức trực tiếp và gián tiếp; tổ chức chiến dịch truyền thông, sự kiện, triển lãm, hội thi, các mô hình truyền thông tại cộng đồng và trong trường học; khuyến khích ứng dụng chuyển đổi số, sử dụng các nền tảng số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các phương thức truyền thông hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả tiếp cận người dân. Các sản phẩm truyền thông cũng được đa dạng hóa với nhiều hình thức như tờ rơi, sách mỏng, pa nô, áp phích, bản tin, phóng sự, ký sự, phim ngắn, video clip, đồ họa, podcast và các sản phẩm truyền thông trên nền tảng số.

Văn bản cũng xác định rõ các nhóm đối tượng cần ưu tiên trong truyền thông, gồm người chưa thành niên, người trong độ tuổi sinh sản, người cao tuổi, người dân tộc thiểu số, người di cư, người khuyết tật và người sử dụng lao động, nhằm bảo đảm nội dung truyền thông phù hợp với từng nhóm dân cư.

Để tổ chức thực hiện, Bộ Y tế giao Cục Dân số chủ trì xây dựng tài liệu, sản xuất sản phẩm truyền thông; phối hợp với các cơ quan báo chí tuyên truyền về công tác dân số; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng truyền thông cho đội ngũ làm công tác dân số. Các bộ, ngành và địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ triển khai thực hiện; bố trí kinh phí và ưu tiên nguồn lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và các khu công nghiệp tập trung đông lao động.