Bối cảnh mới của quan hệ Việt– Mỹ tạo ra cơ hội đặc biệt cho các địa phương

Chiều 2/8, phát biểu tại Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22, Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Nguyễn Quốc Dũng nhấn mạnh, quan hệ Việt Nam và Mỹ đang đứng trước cơ hội phát triển mạnh mẽ nhất kể từ khi hai nước bình thường hóa quan hệ năm 1995.

Nhiều doanh nghiệp Mỹ muốn xây dựng chuỗi cung ứng công nghệ cao tại Việt Nam

Theo Đại sứ, việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào tháng 9/2023 không chỉ mang ý nghĩa chính trị, mà còn mở ra khuôn khổ hợp tác kinh tế, đầu tư và công nghệ chưa từng có.

Tuy nhiên, Đại sứ cho rằng khuôn khổ đối tác này sẽ chỉ thực sự tạo ra giá trị nếu được hiện thực hóa bằng các dự án đầu tư, các chuỗi cung ứng mới và các trung tâm đổi mới sáng tạo ngay tại các địa phương của Việt Nam.

Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Nguyễn Quốc Dũng phát biểu tại Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22. Ảnh: Như Ý

Nhấn mạnh, bối cảnh mới của quan hệ Việt Nam – Mỹ đang tạo ra cơ hội đặc biệt cho các địa phương, Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng cho rằng, trong những năm gần đây, dù chính sách thương mại có nhiều điều chỉnh nhằm bảo vệ lợi ích sản xuất trong nước và giảm thâm hụt thương mại, Việt Nam vẫn được Mỹ nhìn nhận là một đối tác quan trọng tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Điều này được thể hiện qua việc hai bên tiếp tục duy trì đối thoại cấp cao thường xuyên, mở rộng hợp tác về bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng, khoáng sản chiến lược, kinh tế số và đổi mới sáng tạo.

Còn với cộng đồng doanh nghiệp Mỹ, Việt Nam không còn chỉ là một điểm đến có chi phí cạnh tranh. Ngày càng nhiều doanh nghiệp mong muốn xây dựng các cơ sở sản xuất, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), trung tâm thiết kế, trung tâm dữ liệu và chuỗi cung ứng công nghệ cao tại Việt Nam. Đây là dòng vốn đầu tư có giá trị gia tăng lớn, tạo nhiều việc làm chất lượng cao và thúc đẩy chuyển giao công nghệ.

Trong khi đó, Việt Nam đang bước vào giai đoạn cải cách mạnh mẽ, tạo nền tảng thuận lợi để thu hút FDI thế hệ mới. Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp cùng quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả sẽ giúp rút ngắn quy trình ra quyết định, nâng cao tính minh bạch và tăng cường trách nhiệm giải trình của chính quyền địa phương.

Ngoài ra, theo Đại sứ, Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng ở mức cao trong giai đoạn tới, với động lực chính đến từ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và khu vực kinh tế tư nhân. Điều này hoàn toàn phù hợp với xu hướng đầu tư của các doanh nghiệp Mỹ.

Chuyển tư duy thu hút nhiều vốn sang thu hút đúng nhà đầu tư

Nhấn mạnh, cơ hội rất lớn nhưng thách thức cũng không nhỏ, Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng cho biết, thực tế làm việc với nhiều doanh nghiệp Mỹ cho thấy, quyết định đầu tư ngày nay phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, hơn là các ưu đãi về thuế.

Các doanh nghiệp đặc biệt quan tâm đến chất lượng nguồn nhân lực; tính ổn định và minh bạch của chính sách; khả năng cung ứng điện, logistics và hạ tầng số; thời gian giải quyết thủ tục hành chính; cũng như khả năng đồng hành của chính quyền địa phương trong suốt vòng đời dự án.

Trong khi đó, các địa phương vẫn còn cách tiếp cận mang tính thụ động, chủ yếu chờ các đoàn doanh nghiệp đến khảo sát thay vì chủ động tiếp cận các tập đoàn mục tiêu, xây dựng danh mục dự án và phát triển đội ngũ chuyên trách hỗ trợ nhà đầu tư...

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Như Ý

Từ thực tiễn trên, Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng khuyến nghị các địa phương cần chuyển từ tư duy thu hút càng nhiều vốn càng tốt sang thu hút đúng nhà đầu tư, đúng lĩnh vực và đúng hệ sinh thái, hay nói cách khác là xác định đúng “điểm rơi” của dòng vốn Mỹ.

Ưu tiên trước mắt là những lĩnh vực Mỹ có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu lớn, như công nghệ số, bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu, năng lượng sạch, logistics, công nghiệp hỗ trợ, y sinh và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Địa phương nào chuẩn bị tốt quỹ đất, điện, hạ tầng số và cơ chế một cửa, địa phương đó sẽ có lợi thế hơn trong việc thu hút dự án từ Mỹ.

Mỗi địa phương cần xây dựng danh mục các tập đoàn mục tiêu của Mỹ và chủ động tiếp cận thông qua hệ thống các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, các hiệp hội doanh nghiệp Mỹ cũng như các cơ quan phát triển kinh tế của từng bang.

Bên cạnh đó, các địa phương nên xây dựng một danh mục dự án đầu tư “sẵn sàng triển khai”, thay vì chỉ giới thiệu danh mục tiềm năng chung chung. Danh mục này cần có thông số rõ về vị trí, diện tích, hạ tầng, khả năng cung cấp điện, nước, logistics, thời gian cấp phép và đầu mối chịu trách nhiệm. Đây là cách để các địa phương chứng minh rằng mình không chỉ muốn FDI, mà thực sự có khả năng tiếp nhận FDI chất lượng cao.

Các địa phương cũng cần thành lập hoặc nâng cao chất lượng năng lực của các đầu mối chuyên trách hỗ trợ nhà đầu tư chiến lược theo mô hình “đồng hành trọn vòng đời dự án”. Theo Đại sứ, đối với các tập đoàn lớn, điều họ cần không chỉ là ưu đãi, mà là đầu mối đủ thẩm quyền để tháo gỡ khó khăn nhanh chóng trong suốt quá trình triển khai dự án. Địa phương nào rút ngắn được thời gian chuẩn bị đất sạch, giải phóng mặt bằng, cấp phép và hỗ trợ sau cấp phép sẽ có khả năng hút vốn Mỹ vượt trội.

Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng cũng cho rằng cần coi tiêu chuẩn quốc tế là một lợi thế cạnh tranh. Trong chuỗi cung ứng mới, các nhà đầu tư Mỹ quan tâm ngày càng nhiều đến tiêu chuẩn ESG, an ninh dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, an ninh chuỗi cung ứng và tính tuân thủ. Địa phương nào tạo được môi trường đầu tư minh bạch, dự đoán được và đáp ứng chuẩn mực quốc tế sẽ có cửa rất rộng với dòng vốn chất lượng cao.

Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng nhấn mạnh, quan hệ Việt Nam – Mỹ đã bước sang một giai đoạn mới. Khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Mỹ không chỉ là nhiệm vụ ở cấp Trung ương, mà còn là bài toán năng lực của từng địa phương. Trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI chất lượng cao, các địa phương của Việt Nam cần đi trước một bước, đó là chuẩn bị hạ tầng, chuẩn bị thể chế, chuẩn bị nhân lực và chuẩn bị dự án.