Bốn ưu tiên của giáo dục và đào tạo trong quá trình chuyển đổi số

Một trong 4 ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong quá trình chuyển đổi số là đẩy mạnh hợp tác quốc tế. Trong ảnh: Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cùng các đại biểu tại Triển lãm Giáo dục và công nghệ giáo dục. (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

Công nghệ số và AI mở ra những cơ hội rất lớn cho giáo dục, nhưng đồng thời đặt ra các thách thức về độ tin cậy của thông tin, đạo đức, bản quyền, an toàn dữ liệu, liêm chính học thuật và khoảng cách số. Đây không chỉ là vấn đề riêng của Việt Nam mà là thách thức mang tính toàn cầu.

Trong bài phát biểu tại Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho rằng, trước những cơ hội và thách thức này, giáo dục không thể chỉ đặt câu hỏi người học cần được trang bị thêm những kỹ năng gì. Người thầy cũng phải thay đổi; nhà trường và cả hệ thống giáo dục cũng phải chuyển đổi để không chỉ thích ứng mà còn từng bước làm chủ, định hướng việc sử dụng AI vì sự phát triển của con người.

Theo Bộ trưởng, người học cần hình thành năng lực tự học, tư duy độc lập, phản biện, sáng tạo và khả năng làm việc cùng AI. Người thầy không chỉ truyền đạt tri thức mà cần trở thành người thiết kế hoạt động học tập, hướng dẫn, truyền cảm hứng và định hướng giá trị. Nhà trường và cơ quan quản lý cũng phải đổi mới phương thức tổ chức, quản trị, đánh giá và bảo đảm chất lượng.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, với Việt Nam, phát triển con người là mục tiêu xuyên suốt của đổi mới giáo dục. Giá trị của công nghệ không nằm ở việc sử dụng nhiều hay ít mà ở khả năng giúp người học tiến bộ, người thầy thực hiện tốt hơn vai trò của mình, nhà trường vận hành hiệu quả và cơ hội học tập được mở rộng công bằng hơn.

Các định hướng của Đảng và Nhà nước về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; cùng với hội nhập quốc tế đang tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình này.

Từ quan điểm đó, ngành giáo dục Việt Nam xác định 4 ưu tiên trong quá trình chuyển đổi số.

Thứ nhất, xây dựng nền tảng dữ liệu và hạ tầng số thống nhất, an toàn, có khả năng kết nối và sử dụng chung; đưa dữ liệu thành nguồn lực phục vụ người học, nhà giáo và quản trị giáo dục.

Thứ hai, đổi mới dạy và học, phát triển năng lực làm chủ công nghệ của cả người học và nhà giáo. Mục tiêu không phải để AI suy nghĩ thay con người, mà để con người học tốt hơn, sáng tạo hơn và tạo ra giá trị cao hơn. Năng lực số và năng lực AI phải trở thành một phần trong quá trình phát triển nghề nghiệp thường xuyên của đội ngũ nhà giáo.

Thứ ba, đổi mới quản trị và thúc đẩy ứng dụng AI an toàn, minh bạch, có trách nhiệm; nhận diện đầy đủ cả khả năng và giới hạn của công nghệ, bảo đảm quyền riêng tư, bản quyền, liêm chính học thuật, quyền lợi của người học và trách nhiệm của con người.

Thứ tư, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, nhất là trong ứng dụng công nghệ số và AI.

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, cơ hội và thách thức do AI mang lại đều vượt qua biên giới quốc gia; không một hệ thống giáo dục nào có thể tự giải quyết đầy đủ những vấn đề liên quan đến công nghệ, dữ liệu, chuẩn mực đạo đức, nguồn nhân lực và khoảng cách số. Do đó, cần tăng cường hợp tác theo hướng thực chất, không chỉ dừng ở chuyển giao tri thức hay tiếp nhận công nghệ mà cùng nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và chia sẻ những giải pháp có giá trị.