Bóng đá Iran và dấu hỏi World Cup

Phát biểu mới đây của Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Iran (FFIRI) Mehdi Taj đã làm dấy lên nhiều lo ngại, không chỉ với người hâm mộ Iran mà còn với FIFA và cộng đồng bóng đá quốc tế.

Iran (trái) có khả năng sẽ không tham dự World Cup 2026

Trong cuộc trả lời phỏng vấn trên truyền hình quốc gia Tehran, ông Mehdi Taj thừa nhận đội tuyển quốc gia Iran có thể không tham dự World Cup, dù đã chính thức giành quyền góp mặt từ vòng loại khu vực châu Á. “Với những gì đang xảy ra hôm nay và cuộc tấn công từ phía Mỹ, rất khó để lạc quan về khả năng dự World Cup. Quyết định cuối cùng thuộc về các nhà quản lý thể thao”, Chủ tịch FFIRI nói.

Iran giành vé dự World Cup từ tháng 3.2025, đánh dấu lần thứ tư liên tiếp đội bóng này góp mặt ở ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Theo lịch bốc thăm, đại diện châu Á nằm ở bảng G cùng Bỉ, New Zealand và Ai Cập. Ba trận vòng bảng của Iran đều được lên kế hoạch thi đấu trên đất Mỹ trong tháng 6.

Cụ thể, Iran sẽ gặp New Zealand ngày 15.6 và chạm trán Bỉ ngày 21.6 tại Los Angeles, trước khi kết thúc vòng bảng bằng trận đấu với Ai Cập tại Seattle vào ngày 26.6. Trên phương diện thể thao thuần túy, đây được xem là bảng đấu không dễ nhưng cũng không vượt quá khả năng của Iran, một trong những cường quốc của bóng đá châu Á và hiện nằm trong top 20 trên bảng xếp hạng FIFA.

Tuy nhiên, những toan tính chuyên môn đang bị phủ bóng bởi bối cảnh chính trị - an ninh ngày càng phức tạp. Căng thẳng địa chính trị leo thang giữa Iran và Mỹ, đặc biệt sau các hành động quân sự gần đây, khiến vấn đề di chuyển, an toàn và quan hệ ngoại giao trở thành rào cản lớn đối với sự hiện diện của đội tuyển Iran tại giải đấu tổ chức trên đất Mỹ.

Không chỉ World Cup, bóng đá trong nước Iran cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp. Ông Mehdi Taj xác nhận giải vô địch quốc gia Iran đã bị hoãn vô thời hạn do tình hình an ninh bất ổn. Đây là quyết định hiếm hoi, phản ánh mức độ nghiêm trọng của khủng hoảng hiện tại.

Trước những diễn biến tại Iran, FIFA tỏ ra thận trọng. Tổng thư ký FIFA Mattias Grafstrom cho biết tổ chức này đang theo dõi sát tình hình và còn quá sớm để đưa ra bình luận chi tiết. “Sáng nay tôi cũng đọc tin tức giống như các bạn. Chúng tôi đã có cuộc họp và hiện còn quá sớm để bình luận cụ thể, nhưng FIFA sẽ theo dõi chặt chẽ các diễn biến trên toàn thế giới”, ông Grafstrom phát biểu bên lề cuộc họp thường niên của Hội đồng Hiệp hội Bóng đá Quốc tế (IFAB) tại Cardiff, xứ Wales.

Người đứng đầu bộ máy điều hành FIFA nhấn mạnh, trọng tâm của tổ chức là đảm bảo một kỳ World Cup an toàn, với sự tham gia đầy đủ của các đội tuyển đã giành quyền góp mặt. “Chúng tôi đã tổ chức lễ bốc thăm vòng chung kết với sự hiện diện của tất cả các đội. Mục tiêu của FIFA là một kỳ World Cup an toàn. Chúng tôi sẽ tiếp tục liên lạc với ba chính phủ nước chủ nhà như thường lệ. Mọi người sẽ được an toàn”, ông Grafstrom nói.

World Cup 2026 do Mỹ, Mexico và Canada đồng đăng cai. Trong bối cảnh đó, việc một đội tuyển có khả năng không thể thi đấu tại Mỹ vì lý do chính trị - an ninh đặt FIFA vào tình thế khó xử, giữa nguyên tắc thể thao thuần túy và các yếu tố thực tế không thể bỏ qua.

Trong trường hợp Iran buộc phải rút lui, FIFA được cho là đã tính đến các phương án thay thế. UAE được nhắc đến như một ứng viên tiềm năng, dù thành tích của họ ở vòng loại không vượt trội so với Iraq. Một kịch bản khác là tuyển Iraq sẽ thế chỗ Iran tại vòng chung kết, trong khi UAE tham dự trận play-off liên lục địa.

Mỗi phương án đều đặt ra những câu hỏi về tính công bằng và tiền lệ. Việc thay thế một đội đã giành vé bằng đội khác vì lý do ngoài chuyên môn là tình huống nhạy cảm, đòi hỏi FIFA phải cân nhắc kỹ lưỡng để tránh tranh cãi kéo dài. Trong lịch sử World Cup, không thiếu những trường hợp chính trị tác động tới thể thao, nhưng mỗi lần như vậy đều để lại hệ quả lâu dài đối với uy tín và vai trò điều phối của FIFA. Bài toán với Iran vì thế không chỉ là câu chuyện của một đội tuyển, mà còn là phép thử đối với khả năng điều hành của tổ chức bóng đá lớn nhất thế giới.

Việc Iran có thể không dự World Cup, nếu xảy ra sẽ là cú sốc lớn với người hâm mộ nước này. Trong nhiều thập kỷ, bóng đá là một trong số ít lĩnh vực giúp Iran hiện diện tích cực trên bản đồ quốc tế, mang lại niềm tự hào và sự kết nối với thế giới bên ngoài.

Ở chiều ngược lại, World Cup cũng được xem là không gian hiếm hoi nơi các quốc gia có thể đối đầu trên sân cỏ thay vì ngoài chiến trường. Việc một đội tuyển vắng mặt vì căng thẳng địa chính trị đặt ra câu hỏi về khả năng thể thao thực hiện vai trò “cầu nối” trong bối cảnh thế giới ngày càng phân cực.

Hiện tại, chưa có quyết định chính thức nào được đưa ra. FIFA tiếp tục theo dõi tình hình, trong khi Liên đoàn Bóng đá Iran và các cơ quan quản lý thể thao nước này đứng trước lựa chọn khó khăn giữa quyền lợi thể thao và những cân nhắc an toàn - chính trị. Dù kết cục ra sao, câu chuyện của Iran cho thấy World Cup không chỉ là lễ hội bóng đá, mà còn phản chiếu rõ nét những biến động của thế giới đương đại.

KHẢI HƯNG