Căng thẳng leo thang tại Trung Đông và nguy cơ cú sốc nguồn cung dầu mỏ

Diễn biến quân sự dồn dập trong 48 giờ qua không chỉ làm gia tăng bất ổn chính trị tại Trung Đông, mà còn kích hoạt làn sóng tránh né rủi ro trên diện rộng từ chứng khoán, dầu mỏ đến tiền tệ và trái phiếu.

Tại châu Á, sắc đỏ chiếm ưu thế ngay từ đầu phiên. Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm hơn 2%, trong khi thị trường Australia và Hàn Quốc cũng đi xuống. Hợp đồng tương lai các chỉ số chủ chốt tại Phố Wall đồng loạt mất trên 1%, báo hiệu một phiên giao dịch nhiều biến động phía trước. Trước đó, chứng khoán Mỹ đã suy yếu vào cuối tuần, phản ánh tâm lý phòng thủ gia tăng của giới đầu tư trước rủi ro leo thang xung đột.

Ảnh minh họa: Reuters

Thị trường năng lượng trở thành tâm điểm. Giá dầu thô Mỹ tăng hơn 8%, vượt 72 USD/thùng, trong khi dầu Brent có thời điểm tiệm cận 80 USD. Giới đầu tư lo ngại nguồn cung từ Iran, quốc gia xuất khẩu khoảng 1,6 triệu thùng/ngày có thể bị gián đoạn, đặc biệt khi căng thẳng gia tăng quanh Eo biển Hormuz, tuyến vận tải chiếm khoảng 1/5 lưu lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Dữ liệu vận tải cho thấy nhiều tàu chở dầu đã tạm ngừng hoặc chuyển hướng, làm dấy lên nguy cơ tắc nghẽn và chi phí logistics gia tăng.

Trong bối cảnh đó, thị trường theo dõi sát các động thái của OPEC+. Liên minh này vừa nhất trí tăng sản lượng thêm 206.000 thùng/ngày trong tháng 4. Tuy nhiên, theo chuyên gia Dan Pickering, Giám đốc Đầu tư tại Pickering Energy, hiệu quả của quyết định này có thể bị hạn chế nếu xảy ra gián đoạn lớn và kéo dài tại vùng Vịnh.

“Quyết định của OPEC chỉ như “muối bỏ bể” nếu xảy ra sự gián đoạn lớn và kéo dài tại vùng Vịnh. Điểm mấu chốt là phần lớn sản lượng của OPEC đã nằm sẵn ở đó rồi và xét về quy mô, vài trăm nghìn thùng so với 20 triệu thùng đi qua eo biển Hormuz là không đáng kể. Chúng ta sẽ lo lắng về việc tăng sản lượng của OPEC khi thị trường quay lại tập trung vào sự cân bằng cung cầu, còn hiện tại chúng ta đang ở trong tình trạng mất cân bằng và đầy rẫy sự bất ổn. Vì vậy, thông báo của OPEC là tốt nhưng sẽ không thực sự có ý nghĩa trong 01 hoặc 10 ngày tới khi chúng ta giải quyết tình huống này”, ông Pickering nhận định.

Dòng tiền trú ẩn gia tăng rõ rệt. Giá vàng và bạc cùng tăng hơn 2%, trong khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm xuống dưới 4%, cho thấy nhu cầu tìm kiếm tài sản an toàn. Đồng USD Mỹ mạnh lên so với euro và nhiều đồng tiền nhạy cảm với rủi ro, trong khi đồng yên Nhật diễn biến phức tạp do Nhật Bản phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng.

Tại Trung Đông, các chỉ số ở Saudi Arabia, Oman và Bahrain giảm điểm trong phiên đầu tiên sau sự kiện. Các sàn Dubai, Abu Dhabi và Tel Aviv được dự báo chịu áp lực khi mở cửa trở lại. Hoạt động hàng không và vận tải biển bị gián đoạn đáng kể, với hơn 1.500 chuyến bay bị hủy trong khu vực và hơn 19.000 chuyến bay bị hoãn trên toàn cầu theo dữ liệu từ FlightAware.

Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh kinh tế Mỹ đang đối mặt áp lực lạm phát mới, khi dữ liệu giá bán buôn cao hơn kỳ vọng làm dấy lên nghi ngờ về khả năng Cục Dự trữ Liên bang sớm cắt giảm lãi suất. Nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang, rủi ro lạm phát có thể gia tăng, buộc các ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn.

Trong kịch bản tiêu cực hơn, nếu giao thông qua Eo biển Hormuz bị phong tỏa kéo dài, thị trường dầu có thể đối mặt cú sốc nguồn cung lớn, với tác động lan rộng tới chi phí vận tải, sản xuất và tiêu dùng toàn cầu. Khi các yếu tố bất định tiếp tục chi phối tâm lý, biến động trên thị trường nhiều khả năng còn kéo dài cho tới khi xuất hiện tín hiệu rõ ràng hơn về hướng đi của xung đột và ảnh hưởng thực tế tới dòng chảy năng lượng.

Thu Hoài/VOV1 Tổng hợp