Bóng đá Việt Nam: Khi tiếng còi không còn bảo vệ được niềm tin

Nhưng nếu chỉ xem đó là cơn nóng giận của một HLV sau trận đấu, có lẽ chúng ta đã bỏ qua phần quan trọng hơn. Bởi phía sau những tranh cãi ấy không chỉ là một quyết định sai, mà còn là dấu hiệu của sự rạn nứt trong niềm tin vào hệ thống điều hành trận đấu.

Trong quản lý bóng đá Việt Nam, VFF, Ban trọng tài, Ban kỷ luật và các CLB đều là những mắt xích của cùng một hệ thống. Nếu hệ thống đó thiếu minh bạch, bất kỳ sai sót nào, dù nhỏ, cũng dễ trở thành nguồn cơn tranh cãi. Điều đáng chú ý là phản ứng của ông Polking diễn ra trong trận đấu mà Công an Hà Nội vừa giành chiến thắng. Nghĩa là câu chuyện không nằm ở chuyện thắng hay thua. Nó nằm ở "cảm giác công bằng" có còn tồn tại hay không.

Cầu thủ hai đội cống hiến một trận đấu hấp dẫn, kịch tính, nhưng trọng tài ở trận này vẫn gây bức xúc mạnh mẽ cho HLV Polking - Ảnh: VPF

Khi VAR không còn là “cứu cánh”

Trận đấu giữa Công an Hà Nội và SHB Đà Nẵng ngày 22.3.2026 được xem là giọt nước tràn ly. Một tình huống phạt đền khá rõ ràng đã bị bỏ qua dù trọng tài đứng ở vị trí thuận lợi. Chỉ sau khi VAR can thiệp, quyết định mới được điều chỉnh.

Tuy nhiên, nếu không có VAR, công bằng của trận đấu sẽ đi về đâu? Chính khoảng trống này khiến nhiều người cảm thấy bất an. Công nghệ có thể giúp phát hiện sai sót, nhưng không thể thay thế niềm tin vào năng lực và sự nhất quán của trọng tài.

Trong bối cảnh đó, phát biểu của ông Polking - thậm chí đề nghị không phân công trọng tài này cho các trận đấu của Công an Hà Nội khiến nhiều người đặt câu hỏi rằng liệu có phải niềm tin đang suy giảm?

Thực tế, đây không phải lần đầu các trận đấu tại V-League gây tranh cãi về công tác trọng tài. Từ SLNA, Đông Á Thanh Hóa đến Hải Phòng, nhiều đội bóng từng bày tỏ bức xúc với những quyết định gây tranh cãi.

Các tình huống quen thuộc vẫn lặp lại: có VAR, có xem lại tình huống, nhưng quyết định cuối cùng vẫn chưa thuyết phục được tất cả. Khi điều đó xảy ra nhiều lần, VAR không còn được nhìn như “cứu cánh”. Nó trở thành tấm gương phản chiếu những bất cập trong cách điều hành.

Một hệ thống đầy đủ nhưng thiếu minh bạch?

Trên lý thuyết, bóng đá Việt Nam có một hệ thống quản lý khá hoàn chỉnh. VFF điều hành giải đấu. Ban trọng tài phân công và đánh giá. Ban kỷ luật xử lý vi phạm. Các CLB là đối tượng chịu tác động trực tiếp.

Đây lẽ ra phải là một cơ chế kiểm soát lẫn nhau. Nhưng phần lớn quá trình vận hành lại diễn ra trong phạm vi nội bộ, thay vì trước ánh sáng công khai.

Khi một trọng tài mắc sai sót, việc “treo còi” đôi khi vẫn diễn ra. Nhưng hiếm khi có những giải thích cụ thể được công bố. Ngược lại, phản ứng của HLV hay cầu thủ lại được xử lý nhanh chóng và dễ thấy hơn. Và ở đây, xuất hiện nghịch lý: Sai sót trên sân thì mờ còn phản ứng với sai sót lại rất rõ.

Khi thiếu thông tin chính thức, những suy đoán được thổi phồng. Từ nghi ngờ năng lực đến nghi ngờ sự công tâm, tất cả đều có thể xuất hiện. Niềm tin vì thế không sụp đổ vì một quyết định sai mà sẽ bị bào mòn dần qua nhiều lần như vậy.

Trọng tài Nguyễn Viết Duẩn (thứ tư từ trái qua) trong trận SHB Đà Nẵng gập CAHN - Ảnh: VPF

Bóng đá thế giới cũng sai, nhưng họ không né tránh sai

Không có nền bóng đá nào có thể "miễn nhiễm" với tranh cãi trọng tài. Sai sót là một phần của bóng đá. Nhưng các giải đấu đối diện với sai sót như thế nào.

Tại Premier League, cơ quan quản lý trọng tài PGMOL thường xuyên công bố đánh giá sau trận, thậm chí thừa nhận những quyết định sai. Ở La Liga, một số đoạn hội thoại VAR cũng đã được công bố để giúp khán giả hiểu rõ quá trình ra quyết định.

Chính sự minh bạch đó giúp giữ lại niềm tin, ngay cả khi tranh cãi vẫn tồn tại.

Muốn giảm phản ứng, phải bắt đầu từ gốc

Trong bối cảnh bóng đá Việt Nam, việc kêu gọi HLV hay cầu thủ kiềm chế cảm xúc là cần thiết. Nhưng đó không phải là giải pháp căn bản. Muốn giảm những phản ứng gay gắt, cần xử lý nguyên nhân gốc rễ.

Trước hết là minh bạch hóa công tác trọng tài. Công bố đánh giá sau trận đấu. Giải thích các tình huống then chốt. Từng bước mở dữ liệu VAR. Khi lý do của các quyết định được làm rõ thì những phản ứng cảm xúc sẽ giảm đi đáng kể.

Thứ hai là nâng cao chất lượng đội ngũ trọng tài. Sai sót có thể xảy ra, nhưng sai sót lặp lại nhiều lần thường là dấu hiệu của vấn đề hệ thống.

Thứ ba là thiết lập cơ chế đối thoại giữa ban tổ chức và các CLB. Các đội bóng cần có kênh chính thức để phản hồi, thay vì dồn nén bức xúc rồi bùng nổ trên truyền thông.

Cuối cùng, Ban kỷ luật cũng cần giữ sự công bằng.

Xử lý hành vi phản ứng là cần thiết. Nhưng đồng thời hệ thống cũng phải cho thấy mình sẵn sàng nhìn lại những sai sót của chính mình. Một tiếng còi sai có thể làm thay đổi cục diện của một trận đấu. Nhưng nhiều tiếng còi gây tranh cãi lặp lại có thể làm lung lay niềm tin vào cả giải đấu.

Bóng đá luôn tồn tại tranh cãi và đó là điều không thể tránh khỏi. Nhưng bóng đá sẽ mất đi ý nghĩa nếu người ta không còn tin vào sự công bằng của nó.

Đặng Hoàng