Bột sắn dây có giúp giảm nóng trong, nhiệt miệng?

1. Bột sắn dây có giúp giảm 'nóng trong'?

Sắn dây là một trong những loại thảo dược quý, được biết đến với nhiều lợi ích cho sức khỏe. Theo bác sĩ nội trú Nguyễn Thành Vương, Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội, "nóng trong" là cách gọi phổ biến trong dân gian, thường dùng để mô tả nhiều biểu hiện khác nhau như khô miệng, khát nước, nhiệt miệng, nổi mụn, táo bón hoặc cảm giác nóng bứt rứt.

Trong y học cổ truyền, các biểu hiện này có thể thuộc những chứng trạng và thể bệnh khác nhau. Do đó, không thể chỉ dựa vào một triệu chứng "nóng trong" để lựa chọn một loại thực phẩm hay vị thuốc.

Cát căn là rễ củ của cây sắn dây, có vị ngọt, tính lương (mát, giúp làm dịu nhiệt trong cơ thể), quy vào kinh Tỳ, Vị. Dược liệu này có các công năng thường được nhắc đến như giải cơ (làm thư giãn phần cơ biểu, giải tỏa tà khí ở phần biểu), thoái nhiệt (làm lui tình trạng phát nhiệt trong những chứng bệnh phù hợp), sinh tân, chỉ khát (phục hồi tân dịch và giảm cảm giác khát), thăng dương chỉ tả (nâng đỡ dương khí ở trung tiêu và giúp làm giảm tiêu chảy).

Trong đó, sinh tân, chỉ khát giúp giảm cảm giác khát trong một số trường hợp phù hợp. Vì vậy, khi thời tiết nóng bức, người khỏe mạnh có thể sử dụng bột sắn dây như một loại thực phẩm, đồ uống giải khát. Tuy nhiên, không nên đồng nhất việc uống bột sắn dây với "giải độc cơ thể" hoặc coi đây là phương pháp điều trị tình trạng "nóng trong".

Nhiệt miệng do nhiều nguyên nhân, không nên chỉ dùng bột sắn dây để chữa. Ảnh: AI.

2. Nhiệt miệng có nên uống bột sắn dây?

Nhiệt miệng thường được dùng để chỉ những tổn thương dạng loét, đau rát ở niêm mạc miệng. Nguyên nhân có thể liên quan đến chấn thương, stress, thiếu ngủ, thay đổi nội tiết, một số thiếu hụt dinh dưỡng hoặc các bệnh lý khác.

Theo y học cổ truyền, loét miệng có thể liên quan đến nhiều thể bệnh khác nhau, trong đó có những chứng thuộc phạm vi nhiệt. Nhưng không phải mọi trường hợp loét miệng đều do "nóng trong". Vì vậy, bột sắn dây không phải thuốc điều trị nhiệt miệng. Nếu người bệnh chỉ có cảm giác khô miệng, khát nước trong thời tiết nóng và không có bệnh lý đặc biệt, sử dụng bột sắn dây với lượng vừa phải có thể giúp bổ sung nước và tạo cảm giác dễ chịu.

Ngược lại, nếu nhiệt miệng tái phát nhiều lần, vết loét lớn, đau nhiều, kéo dài hoặc kèm sốt, mệt mỏi, sụt cân… cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ uống bột sắn dây.

3. Pha bột sắn dây thế nào?

Nếu sử dụng bột sắn dây như thực phẩm, nên chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Theo bác sĩ nội trú Nguyễn Thành Vương có thể sử dụng khoảng 10–20 g bột khô/lần, không quá 30 g/ngày, không nhất thiết phải uống hằng ngày.

Nên hạn chế đường khi pha, đặc biệt, người cần kiểm soát đường huyết cần tính lượng bột sắn dây và đường thêm vào trong tổng khẩu phần carbohydrate của ngày.

Không nên dùng bột sắn dây thay thế nước lọc, bữa ăn hoặc thuốc điều trị.

Bột sắn dây có thể được sử dụng theo nhiều cách như pha với nước hoặc nấu chín. Tuy nhiên, nên ưu tiên nấu chín hoặc pha bột với nước sôi để bột được hồ hóa hoàn toàn, đặc biệt khi sử dụng cho trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.

Cách làm: Cho lượng bột sắn dây vừa đủ vào một lượng nước sôi để nguội, khuấy tan hoàn toàn rồi đun trên lửa vừa, vừa đun vừa khuấy đến khi hỗn hợp chuyển từ màu trắng đục sang trong hơn, sánh và chín đều. Không nên để bột còn sống, vón cục ở giữa.

Nếu pha uống, có thể hòa bột với một ít nước sôi để nguội trước để tránh vón cục, sau đó thêm nước sôi và khuấy đều. Tuy nhiên, cần bảo đảm nước thực sự đủ nóng và bột được khuấy chín hoàn toàn.

Không nên pha bột sắn dây với nước lạnh rồi uống ngay chỉ vì cho rằng như vậy sẽ giữ nguyên "tác dụng thanh nhiệt".

Không nên cứ thấy nhiệt miệng, nổi mụn hay táo bón là cho rằng cơ thể "nóng" và uống thật nhiều bột sắn dây.

Một chế độ ăn đa dạng, uống đủ nước, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia, thuốc lá, thức ăn quá cay và giữ vệ sinh răng miệng vẫn là những yếu tố quan trọng để duy trì sức khỏe. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.