Brazil tăng cường hợp tác với Mỹ nhằm ngăn chặn buôn lậu vũ khí và ma túy

Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva phát biểu trong một cuộc họp báo. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Thỏa thuận được kỳ vọng sẽ tăng cường năng lực kiểm soát biên giới và chia sẻ thông tin giữa hai nền kinh tế lớn nhất châu Mỹ.

Theo kênh Al Jazeera, trong thông điệp đăng trên mạng xã hội ngày 10/4, Tổng thống Luiz Inacio Lula da Silva mô tả thỏa thuận là bước đột phá trong hợp tác song phương. Ông cho biết Brazil và Mỹ đã thiết lập cơ chế phối hợp chưa từng có giữa Cơ quan Thuế vụ Liên bang Brazil và lực lượng Hải quan Mỹ nhằm siết chặt kiểm soát dòng chảy hàng hóa.

Nhà lãnh đạo Brazil cho biết các biện pháp cụ thể bao gồm chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực, giám sát chặt chẽ hàng hóa và triển khai các chiến dịch phối hợp để ngăn chặn các lô hàng bất hợp pháp. Chương trình hợp tác này được đặt tên là DESARMA.

Cơ quan Thuế vụ Brazil cho biết sáng kiến mới sẽ giúp duy trì dòng chảy thông tin liên tục từ phía Mỹ, qua đó nâng cao hiệu quả phát hiện và ngăn chặn buôn lậu. Bộ trưởng Tài chính Brazil Dario Durigan đánh giá đây là bước tiến quan trọng trong việc củng cố hợp tác quốc tế chống tội phạm, nhấn mạnh việc tích hợp tình báo và phối hợp hành động sẽ giúp tăng cường an ninh cho cả hai quốc gia.

Đáng chú ý, chính phủ Brazil tiết lộ trong 12 tháng qua đã thu giữ 1.168 khẩu súng và linh kiện vũ khí nhập lậu, phần lớn có nguồn gốc từ bang Florida (Mỹ). Theo giới chức, các loại vũ khí này thường rơi vào tay các băng nhóm tội phạm trong nước, làm gia tăng tình trạng bạo lực.

Thỏa thuận mới được ký kết trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đẩy mạnh chiến dịch trấn áp tội phạm trên toàn châu Mỹ, thông qua sáng kiến “Lá chắn châu Mỹ”. Tuy nhiên, cách tiếp cận cứng rắn của Washington không hoàn toàn đồng thuận với các chính phủ cánh tả trong khu vực, trong đó có Brazil.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025, ông Trump đã phân loại nhiều băng nhóm và băng đảng ma túy (cartel) Mỹ Latinh là “tổ chức khủng bố nước ngoài”. Đây là một bước đi gây tranh cãi khi trước đây thuật ngữ này chủ yếu áp dụng cho các tổ chức có mục tiêu chính trị như al-Qaeda. Washington cho rằng đây là cơ sở pháp lý để tiến hành các chiến dịch quân sự nhằm vào các mạng lưới tội phạm.

Theo các báo cáo, Mỹ đã tiến hành hàng chục cuộc tấn công nhằm vào các tàu thuyền bị nghi liên quan đến buôn lậu ở khu vực Caribe và Đông Thái Bình Dương, khiến hàng trăm người thiệt mạng. Một số chuyên gia pháp lý quốc tế chỉ trích các hành động này là vượt ngoài khuôn khổ pháp luật.

Bên cạnh đó, chiến dịch truy quét tội phạm của Mỹ còn mở rộng sang lãnh thổ các quốc gia khác. Đầu tháng 1 năm nay, Washington tiến hành một chiến dịch phối hợp tại Venezuela, dẫn đến hàng chục người thiệt mạng và gây tranh cãi khi Tổng thống Nicolas Maduro cùng phu nhân bị bắt giữ và đưa sang Mỹ xét xử với các cáo buộc liên quan đến ma túy và vũ khí.

Trong khi đó, Brazil lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn. Chính phủ của Tổng thống Lula tập trung vào kiểm soát nội địa và hợp tác quốc tế, đồng thời phản đối việc Mỹ áp dụng nhãn “tổ chức khủng bố” đối với các băng nhóm hoạt động trong lãnh thổ Brazil.

Ngoại trưởng Mauro Vieira cho biết ông đã trực tiếp bày tỏ quan điểm này với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trong cuộc điện đàm hồi cuối tháng 3. Brazil đặc biệt lo ngại trước khả năng hai tổ chức tội phạm lớn trong nước là Primeiro Comando da Capital (PCC) và Comando Vermelho (CV) bị Mỹ liệt vào danh sách khủng bố.

Tổng thống Lula cũng nhiều lần nhấn mạnh nguyên tắc chủ quyền quốc gia, khẳng định Brazil sẽ không chấp nhận bất kỳ sự can thiệp nào từ bên ngoài. Dù vậy, ông vẫn duy trì kênh đối thoại với Washington và dự kiến sẽ có chuyến thăm Mỹ trong những tháng tới.

Thỏa thuận hợp tác lần này cho thấy dù còn khác biệt về chiến lược, Brazil và Mỹ vẫn tìm được điểm chung trong cuộc chiến chống tội phạm xuyên quốc gia, đặc biệt là kiểm soát dòng chảy vũ khí và ma túy, những yếu tố đang làm gia tăng bất ổn tại khu vực.